તદયશ્ચૂર્ણીભૂતબીજસમુદ્ભૂતા વજ્રસન્નિભા મહાકાશાઃ સંબભૂવુઃ
એ પીસેલા લોખંડના દાણાંમાંથી વજ્ર જેટલા કઠણ અને મોટા કાશા ઉગ્યા.
તત્ર તં મુસલાવશિષ્ટં કનિષ્ઠાંગુલિમાત્રં મત્સ્યો જગ્રાસ તં મત્સ્યં નિષાદો ગૃહીત્વા તદુદરસ્થં મુશલખણ્ડમાદાય બાણાગ્રે ફલકમકરોત્
ત્યાં, ગદાનો જે ટુકડો બચ્યો હતો, જે નાની આંગળી જેટલો હતો, તે માછલીએ ગળી લીધો; એ માછલીને એક નિષાદે પકડી, તેના પેટમાંથી એ લોખંડનો ટુકડો કાઢી, તેમાંથી તીરસનું ફલક બનાવ્યું.
કદાચિત્સર્વે યાદવા રામકૃષ્ણપ્રદ્યુમ્નાદયો મઘવતા પ્રેષિતાં વારુણીં પીત્વા મત્તા બભૂવુઃ
એક વખત બધા યાદવોએ — રામ, કૃષ્ણ, પ્રદ્યુમ્ન અને બીજા બધા — ઇન્દ્ર દ્વારા મોકલેલી વારુણી મદિરા પીધી અને મસ્ત થઇ ગયા.
પરસ્પરં વીરણં નીત્વા બહૂન્યાક્રોશવાક્યાનિ વદંતો યુદ્ધં ચક્રુઃ ક્ષયં ચ ગતાઃ
પછી તેઓ એકબીજાને અપમાનજનક વાતો કહેવા લાગ્યા, ઘણાં કડવા શબ્દો બોલ્યા અને અંતે એકબીજા સાથે લડીને નાશ પામ્યા.
કૃષ્ણસ્તુ યુદ્ધશ્રાંતઃ કલ્પતરુચ્છાયાયાં શયનં ચકાર સ નિષાદો ધનુર્બાણં ગૃહીત્વા ખેટકવૃત્તિં જગામ
કૃષ્ણ તો યુદ્ધથી થાકી ગયા હતા, એટલે તેઓ કલ્પવૃક્ષની છાંયામાં સૂઈ ગયા; એ સમયે એક શિકારી ધનુષ્ય અને બાણ લઈને રક્ષણની ભૂમિકા ભજવવા લાગ્યો.
એવં નિઃશેષં ત્યક્તજીવિતા બભૂવુસ્તે સર્વે સ્વાન્સ્વાંસ્ત્રિદશાન્પ્રપેદિરે
આ રીતે, બધા જ પોતાનું જીવન છોડીને સંપૂર્ણ રીતે વિદાય પામી ગયા અને દરેક પોતપોતાના દેવલોકમાં પહોંચી ગયા.
એવં મુશલેન સંહૃત્ય સર્વં સ્વયમેકો દેવો બહુગુલ્મસમાકીર્ણમહાદ્રુમછાયાયાં સુપ્તશ્ચતુર્વિધવ્યૂહગતં વાસુદેવાત્મકમાત્માનં ચિંતયઞ્જાનૂપરિપદં નિધાયાત્મનો માનુષંવપુસ્ત્યક્તુમનુનિષસાદ
આ રીતે, મુષલ વડે બધું નાશ કરીને, એકમાત્ર દેવ પોતે અનેક સૈનિકોથી ઘેરાયેલા, મહાન વૃક્ષની છાંયામાં સૂઈ ગયા, પોતાના વાસુદેવ સ્વરૂપનું ચિંતન કરતા, ઘૂંટણ જમીન પર મૂકી, માનવ શરીર છોડવાની તૈયારી કરી.
એતસ્મિનન્તરે મૃગયાજીવિકો હરેઃ સ તદા કાલપ્રભાવેન ચક્રવજ્રધ્વજાંકુશાદિચિહ્નિતમતિરક્તતમં હરેઃ પાદકમલં દૃષ્ટ્વા વિવ્યાધ
એ સમયે, એક શિકારી, જે પોતાનું જીવન શિકારથી ગુજારતો હતો, સમયની પ્રભાવથી હરિનું ચક્ર, વજ્ર, ધ્વજ અને અંકુશ જેવા ચિહ્નોવાળું અને ખૂબ લાલ કમળ જેવું પગ જોઈને તેને બાણ મારી દીધું.
તદનંતરં શ્રીકૃષ્ણં જ્ઞાત્વા સુમહાભયાર્તઃ પ્રવેપમાનઃ કૃતાંજલિપુટો મહદપરાધઃ સકલોપહ્રિયતામિતિ તં પ્રણનામ
ત્યાંજ, જ્યારે તેને ખબર પડી કે એ શ્રીકૃષ્ણ છે, ત્યારે શિકારી ભારે ભયથી કાંપી ઉઠ્યો, હાથ જોડીને નમસ્કાર કર્યો અને કહ્યું, 'મારા બધા પાપો માફ કરો.'
શ્રીકૃષ્ણસ્તથાભૂતં દૃષ્ટ્વા સુધામયકરાભ્યાં તમુત્થાપ્ય ભવતાનાપરાદ્ધં કૃતમિતિ વદન્મહાભયપીડિતમાશ્વાસયન્નુવાચ
શ્રીકૃષ્ણે તેને આવું હાલતમાં જોઈને, અમૃતથી ભરેલા હાથ વડે ઊભા કર્યા અને કહ્યું, 'તમે કોઈ પાપ કર્યું નથી,' એમ કહીને ભારે ભયગ્રસ્ત શિકારીને આશ્વાસન આપ્યું.
તતો યોગિગમ્યમપુનરાવૃત્તિશાશ્વતં સર્વોપનિષદમયં વૈષ્ણવં લોકં પ્રદદૌ
પછી કૃષ્ણે તેને વૈષ્ણવ લોક આપ્યો, જે યોગીઓ માટે પ્રાપ્ત્ય છે, શાશ્વત છે, પાછું ન આવવું પડે એવો છે અને સર્વ ઉપનિષદોથી ભરપૂર છે.
અસૌ તસ્મિન્નેવ મુહૂર્તે માનુષં રૂપં વિહાય પંચોપનિષન્મયં સકલપુત્રદારસહિતો દીપ્તિમયં વૈષ્ણવં લોકં દિવ્યં વિમાનમાસ્થાય સહસ્રાર્કદ્યુતિસદૃશં દિવ્યાપ્સરોગણાકીર્ણં હિરણ્મયં વાસુદેવેત્યેકં જગામ
એ જ ક્ષણે, તેણે પોતાનું માનવ સ્વરૂપ છોડી દીધું અને પોતાના બધા પુત્રો તથા પત્નીઓ સાથે પાંચ ઉપનિષદમય તેજસ્વી વૈષ્ણવ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું, દિવ્ય વિમાનમાં બેસી, હજારો સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતું, દિવ્ય અપ્સરાઓથી ઘેરાયેલું, એકમાત્ર વાસુદેવનું સુવર્ણ લોક પ્રાપ્ત કર્યું.
તસ્મિન્કાલે દારુકો રથમારુહ્ય વિષ્ણોઃ સમીપં વિવેશ
એ સમયે દારુકે રથ ચઢીને વિષ્ણુના નજીક પહોંચ્યો.
કૃષ્ણોઽપિ મત્સ્વરૂપમર્જુનં પૂર્વમાનયસ્વેતિ પ્રેષયામાસ
કૃષ્ણે પણ સંદેશો મોકલાવ્યો, 'મારા સમાન અર્જુનને પહેલાં જેવું અહીં લાવો.'
સ તુ મનોજવસ્યંદનમારુહ્યાર્જુનસમીપમાજગામ
તે મનની જેમ ઝડપી રથ પર ચઢીને અર્જુન પાસે પહોંચ્યો.
એતસ્મિન્નંતરે દેવ્યર્જુનસ્તદારુહ્ય પરિણીય નમસ્કૃત્વા કિં કરોમીતિ પુટાંજલિરુવાચ
એ દરમિયાન, અર્જુન રાણીઓ સાથે રથ પર ચઢ્યા, વિધિવત્ લગ્નવિધિ કરી, નમસ્કાર કરીને હાથ જોડીને પૂછ્યું, 'હું હવે શું કરું?'
કૃષ્ણસ્તુ તમાહ પાર્થાહં સ્વલોકં યાસ્યામિ ત્વં તુ દ્વારવતીં ગત્વા તત્રસ્થા રુક્મિણ્યાદ્યષ્ટભાર્યા આનીય મમ શરીરે પ્રેષય
કૃષ્ણે કહ્યું, 'પાર્થ, હું મારા લોકે જઇશ. તું દ્વારકામાં જઈને ત્યાં રહેલી મારી રુક્મિણી વગેરે આઠ પત્નીઓને લાવીને મારા શરીર પાસે મોકલ.'
સ દારુકેણ સહિતો નગરીમાજગામ
તે દારુક સાથે શહેરમાં પ્રવેશ્યો.
એતસ્મિન્નંતરે દેવા વિમાનસ્થા નભસિ સંસ્થિતાઃ સ્વર્લોકં યિયાન્તં કૃષ્ણં દૃષ્ટ્વા ઋષિભિઃ સાર્દ્ધં સ્તુત્વા પુષ્પવર્ષાણિ વવૃષુઃ
એ સમયે, દેવતાઓ આકાશમાં દિવ્ય વિમાનોમાં બેઠા હતા, કૃષ્ણને સ્વર્ગ જતાં જોઈને ઋષિઓ સાથે સ્તુતિ કરી અને પુષ્પવર્ષા કરી.
કૃષ્ણોઽપિ માનુષદેહં- સંન્યસ્યસકલજગત્સ્થિતિસંહારહેતુભૂતં સકલક્ષેત્રજ્ઞમંતર્યામિયોગિધ્યેયમનામયં વાસુદેવાત્મકં દેહં ધૃત્વા વૈનતેયમારુહ્ય મહર્ષિભિસ્તૂયમાનો જગામ
કૃષ્ણે પોતાનું માનવ શરીર, જે સમગ્ર જગતની સ્થિતિ અને સંહારનું કારણ હતું, સર્વ ક્ષેત્રજ્ઞ, અંતર્યામી, યોગીઓના ધ્યાનનું વિષય, નિરામય અને વાસુદેવમય હતું, તે છોડી, વિનતાનંદન પર ચઢીને મહર્ષિઓ દ્વારા સ્તુતિ પામતા વિદાય લીધી.
અર્જુનો વસુદેવોગ્રસેનાભ્યાં રુક્મિણ્યાદિમહિષીભ્યસ્તત્સર્વં કથયામાસ
અર્જુને આ બધું વસુદેવ, ઉગ્રસેન, રુક્મિણી અને અન્ય મુખ્ય રાણીઓ પાસે વર્ણવ્યું.
તચ્છ્રુત્વા સર્વે પૌરજનાઃ સ્ત્રિયશ્ચ દ્વારવતીમુત્સૃજ્યાંતઃપુરાદ્બહિર્નિષ્ક્રમ્ય સર્વાસ્તાઃ કૃષ્ણવલ્લભા વસુદેવોગ્રસેનસહિતાઃ શીઘ્રમેવ હરેઃ સમીપં જગ્મુઃ
આ સાંભળી, દ્વારકાનાં બધા નાગરિકો અને સ્ત્રીઓ અંદરના મહેલમાંથી બહાર આવી, વસુદેવ, ઉગ્રસેન અને કૃષ્ણની તમામ પ્રિયાઓ સાથે ઝડપથી હરિના પાસે પહોંચી.
તે સર્વે વસુદેવોગ્રસેનાક્રૂરાઃ સર્વે યદુવૃદ્ધા વપુસ્ત્યક્ત્વા સનાતનવાસુદેવં સમાજગ્મુઃ
વસુદેવ, ઉગ્રસેન, અક્રૂર અને યાદવ વંશના બધા વડીલો પોતાના શરીર ત્યજીને સનાતન વસુદેવ પાસે ગયા.
રેવતીચ બલભદ્રશરીરં પરિષ્વજ્યાગ્નિં પ્રવિશ્ય તસ્મિન્દેહં પ્રાપ્ય દિવ્યવિમાનારૂઢા ભર્તુઃ સ્થાનં સંકર્ષણલોકં દિવ્યમવાપ
રેવતીએ બલભદ્રના શરીરને ભેળવીને અગ્નિમાં પ્રવેશ કર્યો અને એ શરીર પ્રાપ્ત કરીને દિવ્ય વિમાનમાં બેસી પોતાના પતિના લોક, સંકર્ષણના દિવ્ય સ્થાનને પ્રાપ્ત કર્યું.
તથૈવ પ્રદ્યુમ્નેન સહ રુક્મપુત્રી તથાનિરુદ્ધેનોષાપિ સર્વાશ્ચ યાદવસ્ત્રિયઃ સ્વસ્વભર્તુઃ શરીરાણિ સંપૂજ્યાગ્નિપ્રવેશં ચક્રુઃ
એ જ રીતે, રુક્મપુત્રી પ્રદ્યુમ્ન સાથે, ઉષા અનિરુદ્ધ સાથે અને યાદવ વંશની બધી સ્ત્રીઓએ પોતાના પતિના શરીરનું પૂજન કરીને અગ્નિમાં પ્રવેશ કર્યો.
તેષાં સર્વેષામર્જુનઔર્દ્ધ્વદૈહિકં કૃતવાન્
આ બધાના અંત્યક્રિયા અર્જુને કરી.
તસ્મિન્કાલે દિવ્યવાજિસમાયુક્તં સુગ્રીવાખ્યકં સર્વરત્નોપેતં દિવ્યં સ્યંદનમારુહ્ય દારુકોપ્યાજગામ
એ સમયે દારુક પણ દિવ્ય ઘોડાઓ જોડાયેલા, સુગ્રીવ નામના સર્વ રત્નોથી શોભિત એવા રથમાં બેસીને આવ્યો.
પારિજાતતરુર્દેવસભાસુધર્માત્રિદશેંદ્રલોકમયાતામ્
પારિજાત વૃક્ષ, દેવસભા સુધર્મા અને ઇન્દ્રનું લોક દેવલોકમાં પહોંચી ગયું.
તસ્મિન્સમયે દ્વારવતીપુરી મહોદધૌ નિમગ્નાભૂત્
એ સમયે દ્વારકાપુરી મહાસમુદ્રમાં ડૂબી ગઈ.
તતઃ સર્વાઃ ષોડશસહસ્રભાર્ય્યા અર્જુનેનસહેંદ્રપ્રસ્થં ગચ્છંતીર્દસ્યવો જગૃહુઃ
પછી, જ્યારે સોળ હજાર બધી રાણીઓ અર્જુન સાથે ઇન્દ્રપ્રસ્થ તરફ જઈ રહી હતી, ત્યારે દસ્યુઓએ તેમને પકડી લીધી.