ચુંબનાદિ મયા દત્તમિત્યુક્ત્વા સા તથાચરેત્ । કૌટિલ્યં તદ્ભ્રુવોર્દ્રષ્ટું શ્રોતું તદ્ભર્ત્સનં વચઃ
"ચુંબન વગેરે મેં તને આપી દીધું છે" એમ કહી, તે એમ જ વર્તે છે; તેની વાંકડેલી ભ્રૂઓ જોવા અને તેની ઠપકો ભરેલી વાતો સાંભળવા માટે.
તતઃ સારીશુકાનાં ચ શ્રુત્વા વાગાહવં મિથઃ । નિર્ગચ્છતસ્તતઃ સ્થાનાદ્ગંતુકામૌ ગૃહં પ્રતિ
પછી, સારી અને શુક પક્ષીઓની વચ્ચેની બોલચાલ સાંભળીને, બંને એ સ્થળ છોડીને ઘર જવા તૈયાર થાય છે.
કૃષ્ણઃ કાંતામનુજ્ઞાપ્ય ગવામભિમુખં વ્રજેત્ । સા તુ સૂર્યગૃહં ગચ્છેત્સખીમંડલસંયુતા
કૃષ્ણ, પોતાની પ્રિયાને વિદાય આપી, ગાયોની તરફ જાય છે; અને તે, પોતાની સખીઓ સાથે, સૂર્યના ઘરમાં જાય છે.
કિયદ્દૂરં તતો ગત્વા પરાવૃત્ય હરિં પુનઃ । વિપ્રવેષં સમાસ્થાય યાતિ સૂર્યગૃહં પ્રતિ
થોડું દૂર જઈ, ફરીથી હરિને પછડાવા જોઈ, બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરી, સૂર્યના ઘરની તરફ આગળ વધે છે.
સૂર્યં પ્રપૂજયેત્તત્ર પ્રાર્થિતસ્તત્સખીજનૈઃ । તદૈવ કલ્પિતૈર્વેદૈઃ પરિહાસવિગર્ભિતૈઃ
ત્યાં, સખીઓની ઇચ્છાથી, તે સૂર્યની પૂજા કરે છે, અને બનાવટના, રમૂજી મજાકથી ભરેલા વૈદિક મંત્રો બોલે છે.
તતસ્તા જ્ઞાપિતં કાંતં પરિજ્ઞાય વિચક્ષણાઃ । આનંદસાગરે મગ્ના ન વિદુઃ સ્વં ન ચાપરમ્
પછી, સમજદાર સખીઓએ જાણ્યું કે તેમનો પ્રિય ખુલ્લો પડી ગયો છે, ત્યારે આનંદના દરિયામાં લીન થઈ, પોતાને અને બીજાને ભૂલી ગઈ.
વિહારૈર્વિવિધૈરેવં સાર્દ્ધયામદ્વયં મુને । નીત્વા ગૃહં વ્રજેયુસ્તાઃ સ ચ કૃષ્ણો ગવાં વ્રજેત્
આ રીતે, હે મુનિ, અડધી રાત વિવિધ વિહારમાં વિતાવી, એ સૌ ઘર તરફ જાય છે અને કૃષ્ણ પણ ગાયોની પાસે જાય છે.
સંગમ્ય સ્વસખીન્કૃષ્ણો ગૃહીત્વા ગાઃ સમંતતઃ । આગચ્છતિ વ્રજં હર્ષાન્નાદયન્મુરલદ્યં મુને
કૃષ્ણ પોતાના મિત્રો સાથે મળીને, ચારે તરફથી ગાયોને એકત્ર કરી, આનંદથી મુરલી વગાડતો વ્રજ તરફ પાછો જાય છે, હે મુનિ.
તતો નંદાદયઃ સર્વે શ્રુત્વા વેણુરવં હરેઃ । ગોધૂલિપટલવ્યાપ્તં દૃષ્ટ્વા ચાપિ નભસ્તલમ્
પછી નંદજી અને બીજા બધા, હરિની વાંસળીનો અવાજ સાંભળી અને ગોધૂળીના ધૂળથી આકાશ છવાયેલું જોઈને,
વિસૃજ્ય સર્વકર્માણિ સ્ત્રિયો બાલાદયોઽપિ ચ । કૃષ્ણસ્યાભિમુખં યાંતિ તદ્દર્શનસમુત્સુકાઃ
સ્ત્રીઓ અને બાળકો સહિત સૌએ પોતપોતાં બધાં કામ છોડીને, કૃષ્ણને જોવા આતુર થઈ, તેની તરફ દોડી જાય છે.
રાજમાર્ગે વ્રજદ્વારિ યત્ર સર્વે વ્રજૌકસઃ । કૃષ્ણોઽપિ તાન્સમાગમ્ય યથાવદનુપૂર્વશઃ
રાજમાર્ગે, વ્રજના દ્વારે, જ્યાં બધા વ્રજવાસીઓ ભેગા થાય છે, ત્યાં કૃષ્ણ પણ યોગ્ય રીતે બધાને મળવા આવે છે.
દર્શનસ્પર્શનૈર્વાચા સ્મિતપૂર્વાવલોકનૈઃ । ગોપવૃદ્ધાન્નમસ્કારૈઃ કાયિકૈર્વાચિકૈરપિ
કૃષ્ણ સૌને નજરથી, સ્પર્શથી, મીઠા શબ્દોથી અને સ્મિતથી, વડીલ ગોપો માટે તો શ્રદ્ધાભર્યા દૃષ્ટિ અને શરીરથી તથા બોલીથી વંદન કરે છે.
અષ્ટાંગપાતૈઃ પિતરૌ રોહિણીમપિ નારદ । નેત્રાંતસૂચિતેનૈવ વિનયેન પ્રિયાં તથા
પિતામાતા અને રોહિણીને અષ્ટાંગ પ્રણામ કરે છે, અને પોતાની પ્રિયાને આંખોના કિનારે નમ્રતાથી સંકેત કરે છે.
એવં તૈસ્તદ્યથાયોગ્યં વ્રજૌકોભિઃ પ્રપૂજિતઃ । ગવાલયે તથા ગાશ્ચ સંપ્રવેશ્ય સમંતતઃ
આ રીતે, વ્રજવાસીઓથી યોગ્ય રીતે સન્માન પામી, પછી કૃષ્ણ સર્વ દિશાથી ગાયોને ગૌશાળામાં લઈ જાય છે.
પિતૃભ્યામર્થિતો યાતિ ભ્રાત્રા સહ નિજાલયમ્ । સ્નાત્વા પીત્વા તત્ર કિંચિદ્ભુક્ત્વા માત્રાનુમોદિતઃ
પિતાએ વિનંતી કરતાં, ભાઈ સાથે પોતાનાં ઘરે જાય છે; ત્યાં સ્નાન, પીવું અને થોડું ખાઈને, માતા દ્વારા પ્રસન્ન થાય છે.
ગવાલયં પુનર્યાતિ દોગ્ધુકામો ગવાં પયઃ । તાશ્ચ દુગ્ધ્વા દોહયિત્વા પાયયિત્વા ચ કાશ્ચન
પછી ફરી ગૌશાળામાં જાય છે, ગાયનું દુધ કાઢવા ઈચ્છે છે; કેટલીક ગાયોને પોતે દુધવે છે, કેટલીકનું દુધ કાઢાવાવે છે અને કેટલીકને પીવે છે.
પિત્રા સાર્દ્ધં ગૃહં યાતિ તત્ર ભાવશતાનુગઃ । તત્ર પિત્રા પિતૃવ્યૈશ્ચ તત્પુત્રૈશ્ચ બલેન ચ
પિતા સાથે અનેક ભાવનાઓ સાથે ઘરે જાય છે; ત્યાં પિતા, કાકા, તેમના પુત્રો અને બલરામ સાથે રહે છે.
ભુનક્તિ વિવિધાન્નાનિ ચર્વ્યચોષ્યાદિકાનિ ચ । તન્મતિઃ પ્રાર્થનાત્પૂર્વં રાધિકા ચ તદૈવ હ
કૃષ્ણ વિવિધ પ્રકારના ખોરાક, ચાવવાની અને ચૂસવાની વસ્તુઓ પણ ભોજન કરે છે; તેમના વિનંતીથી રાધિકા પણ એ સમયે
પ્રસ્થાપયેત્સખીદ્વારા પક્વાન્નાનિ તદાલયમ્ । શ્લાઘયંશ્ચ હરિસ્તાનિ ભુક્ત્વા પિત્રાદિભિઃ સહ
પકાવેલા ભોજન પોતાની સખીઓ દ્વારા કૃષ્ણના ઘરે મોકલે છે; હરિ એ ભોજનની પ્રશંસા કરીને પિતા અને બીજાઓ સાથે ભોજન કરે છે.
સભાગૃહં વ્રજેત્તૈશ્ચ જુષ્ટં બંદિજનાદિભિઃ । પક્વાન્નાનિ ગૃહીત્વા યાઃ સખ્યસ્તત્ર પુરાગતાઃ
પછી સભા ગૃહમાં જાય છે, જ્યાં સંબંધીઓ અને બીજા લોકો ભેગા છે; પહેલા આવેલી સખીઓ ત્યાંથી પકાવેલા ભોજન લઈ જાય છે.
બહૂનિ ચ પુનસ્તાનિ પ્રદત્તાનિ યશોદયા । સખ્યસ્તત્ર તયા દત્તં કૃષ્ણોચ્છિષ્ટં નયંતિ ચ
યશોદા પણ ફરીથી અનેક પ્રકારના ભોજન આપે છે; ત્યાં સખીઓ એ યશોદા આપેલું અને કૃષ્ણ છોડેલું ભોજન લઈ જાય છે.
સર્વં તાભિઃ સમાનીય રાધિકાયૈ નિવેદ્યતે । સાપિ ભુક્ત્વા સખીવર્ગયુતા તદનુપૂર્વશઃ
બધી સખીઓ એ બધું ભોજન રાધિકાને અર્પણ કરે છે; રાધિકા પણ પોતાની સખીઓ સાથે યોગ્ય ક્રમમાં ભોજન કરે છે.
સખીભિર્મંડિતા તિષ્ઠેદભિસર્ત્તું સમુદ્યતા । પ્રસ્થાપ્યતે મયા કાચિદિત એવ તતઃ સખી
સખીઓથી શોભાયમાન થઈ, રાધિકા બહાર જવા તૈયાર ઊભી રહે છે; પછી મારી તરફથી એક સખી ત્યાંથી મોકલાય છે.
તયાભિસારિતા સાથ યમુનાયાઃ સમીપતઃ । કલ્પવૃક્ષનિકુંજેઽસ્મિન્દિવ્યરત્નમયે ગૃહે
એ સખી દ્વારા બોલાવવામાં આવી, રાધિકા યમુનાના કિનારે જાય છે; કલ્પવૃક્ષોના વનમાં, દિવ્ય રત્નોથી બનેલા મકાનમાં,
સિતકૃષ્ણનિશાયોગ્યવેષા યાતિ સખીવૃતા । કૃષ્ણોઽપિ વિવિધં તત્ર દૃષ્ટ્વા કૌતૂહલં તતઃ
દિવસ અને રાત્રિ બંને માટે યોગ્ય વસ્ત્ર પહેરી, સખીઓ સાથે રાધિકા જાય છે; કૃષ્ણ પણ ત્યાં વિવિધ વસ્તુઓ જોઈને આશ્ચર્યથી ભરાઈ જાય છે.
કાત્યાયન્યા મનોજ્ઞાનિ શ્રુત્વા સંગીતકાન્યપિ । ધનધાન્યાદિભિસ્તાશ્ચ પ્રીણયિત્વા વિધાનતઃ
કાત્યાયનીના મોહક ગીતો સાંભળી, અને નિયમ પ્રમાણે ધન, ધાન્ય વગેરેથી સૌને પ્રસન્ન કરે છે.
જનૈરારાધિતો માત્રા યાતિ સખ્યાનિકેતનમ્ । માતરિ પ્રસ્થિતાયાં ચ ભોજયિત્વા તતો ગૃહમ્
લોકો અને માતા દ્વારા સન્માનિત થઈને, તે પોતાના મિત્રના ઘરે જાય છે; અને જ્યારે માતા જતી રહે છે, ત્યારે તેને ખવડાવીને પછી પોતાનાં ઘરે જાય છે.
સંકેતકં કાંતયાત્ર સમાગચ્છેદલક્ષિતઃ । મિલિત્વા તાવુભાવત્ર ક્રીડતો વનરાજિષુ
પ્રિયાની સંકેત મળતાં, તે નિર્ધારિત સ્થળે આવે છે; ત્યાં બંને મળે છે અને વનના ઝાડીઓમાં સાથે રમે છે.
વિહારૈર્વિવિધૈ રાસલાસ્યહાસપુરસ્સરૈઃ । સાર્દ્ધયામદ્વયં નીત્વા રાત્રેરેવં વિહારતઃ
રાસ, નૃત્ય, હાસ્ય અને વિવિધ રમતો સાથે, બંને રાત આખી આનંદમાં વિતાવે છે.
સુષુપ્સૂ વિશતઃ કુંજં પક્ષિણીભિરલક્ષિતૌ । એકાંતે કુસુમૈઃ કૢપ્તે કેલિતલ્પે મનોહરે
ઊંઘવાની ઈચ્છા થતાં, બંને પક્ષીઓની નજરથી દૂર, એકાંતમાં ફૂલોથી શોભિત રમણિય શય્યામાં પ્રવેશ કરે છે.