દ્રષ્ટું કાંતમુખાંભોજં ચકોરીવ નિશાકરમ્ । તાંબૂલચર્વિતં તસ્ય તત્રત્યાભિર્નિવેદિતમ્
પ્રીયના કમળ જેવા મુખને જોવા માટે, ચકોર પક્ષી જેમ ચાંદનીને તાકે છે તેમ, તે ત્યાં હાજર સ્ત્રીઓ દ્વારા પ્રિયએ ચવાયેલા પાન તેને અર્પણ કરવામાં આવ્યા.
તાંબૂલાન્યપિ ચાશ્નાતિ વિભજંતી પ્રિયાલિષુ । કૃષ્ણોઽપિ તાસાં શુશ્રૂષુઃ સ્વચ્છંદં ભાષિતં મિથઃ
તે પણ એ પાન પોતાના પ્રિય સખીઓ સાથે વહેંચીને ખાય છે; અને કૃષ્ણ પણ, તેમની સેવા કરવા ઉત્સુક રહી, સૌ સાથે મનભાવે વાતો કરે છે.
પ્રાપ્તનિદ્ર ઇવાભાતિ વિનિદ્રોઽપિ પટાવૃતઃ । તાશ્ચ ક્ષ્વેલી ક્ષણં કૃત્વા કુતશ્ચિદનુમાનતઃ
કપડાંથી ઢંકાયેલો અને જાગતો હોવા છતાં, તે જાણે ઊંઘી ગયો હોય એમ દેખાય છે; અને સખીઓ થોડો સમય રમૂજી અવાજ કરી, ક્યાંકથી કંઈક અનુમાન કરે છે.
વિદશ્ય રસનાં દદ્ભિઃ પશ્યંત્યોઽન્યોન્યમાનનમ્ । વિલીના ઇવ લજ્જાબ્ધૌ ક્ષણમૂચુર્ન કિંચન
દાંતથી જીભ દબાવી, એકબીજાના ચહેરા તરફ જુએ છે; જાણે લાજના દરિયામાં લીન થઈ ગઈ હોય, થોડા ક્ષણ માટે કંઈ બોલતી નથી.
ક્ષણાદેવ તતો વસ્ત્રં દૂરીકૃત્ય તદંગતઃ । સાધુનિદ્રાં ગતોઽસીતિ હાસયંત્યો હસંતિ ચ
થોડા જ સમયમાં, તેના શરીર પરથી કપડું દૂર કરી, સખીઓ હસે છે અને તેને પણ હસાવે છે, "હવે તો એ ઊંઘમાં લીન થઈ ગયો છે!" એમ કહે છે.
એવં તૈર્વિવિધૈર્હાસ્યૈ રમમાણૌ ગણૈઃ સહ । અનુભૂય ક્ષણં નિદ્રા સુખં ચ મુનિસત્તમ
આ રીતે, વિવિધ રમૂજી વાતોમાં મગ્ન રહી, એ સૌ સાથે થોડો સમય ઊંઘ અને આનંદનો અનુભવ કરે છે, હે મહાન મુનિ.
ઉપવિશ્યાસને દિવ્યે સગણૌ વિસ્તૃતે મુદા । પણીકૃત્ય મિથોહાર ચુંબાશ્લેષપરિચ્છદાન્
સખીઓ સાથે આનંદપૂર્વક સુંદર આસન પર બેસીને, એકબીજામાં ચોરી, ચુંબન, અંકલિંગન અને શણગાર જેવી વાતો પર પાણ લગાવે છે.
અક્ષૈ ર્વિક્રીડતઃ પ્રેમ્ણા નર્માલાપપુરસ્સરમ્ । પરાજિતોઽપિ પ્રિયયા જિતોહમિતિ વૈ બ્રુવન્
પ્રેમથી, રમૂજી વાતો અને મજાક વચ્ચે, પાશા રમે છે; અને જ્યારે પ્રિયએ જીત મેળવી હોય, ત્યારે પણ કહે છે, "હું જ જીત્યો છું."
હારાદિગ્રહણે તસ્યાઃ પ્રવૃત્તસ્તાડ્યતે તયા । તયૈવં તાડિતઃ કૃષ્ણઃ કરેણાસ્ય સરોરુહે
જ્યારે તે તેના હાર વગેરે લેવા જાય છે, ત્યારે એ તેને હાથથી માર મારે છે; એ રીતે કૃષ્ણ તેના કમળ જેવા હાથથી માર ખાય છે.
વિષણ્ણમાનસો ભૂત્વા ગંતું પ્રકુરુતે મતિમ્ । જિતોઽસ્મિ ચેત્ત્વયા દેવિ ગૃહ્યતાં યત્પણીકૃતમ્
મનથી ઉદાસ થઈ, તે જવું નક્કી કરે છે; અને કહે છે, "જો તું મને જીતી ગઈ હોય, હે દેવી, તો જે પાણ લગાવ્યું હતું તે લઈ લે."
ચુંબનાદિ મયા દત્તમિત્યુક્ત્વા સા તથાચરેત્ । કૌટિલ્યં તદ્ભ્રુવોર્દ્રષ્ટું શ્રોતું તદ્ભર્ત્સનં વચઃ
"ચુંબન વગેરે મેં તને આપી દીધું છે" એમ કહી, તે એમ જ વર્તે છે; તેની વાંકડેલી ભ્રૂઓ જોવા અને તેની ઠપકો ભરેલી વાતો સાંભળવા માટે.
તતઃ સારીશુકાનાં ચ શ્રુત્વા વાગાહવં મિથઃ । નિર્ગચ્છતસ્તતઃ સ્થાનાદ્ગંતુકામૌ ગૃહં પ્રતિ
પછી, સારી અને શુક પક્ષીઓની વચ્ચેની બોલચાલ સાંભળીને, બંને એ સ્થળ છોડીને ઘર જવા તૈયાર થાય છે.
કૃષ્ણઃ કાંતામનુજ્ઞાપ્ય ગવામભિમુખં વ્રજેત્ । સા તુ સૂર્યગૃહં ગચ્છેત્સખીમંડલસંયુતા
કૃષ્ણ, પોતાની પ્રિયાને વિદાય આપી, ગાયોની તરફ જાય છે; અને તે, પોતાની સખીઓ સાથે, સૂર્યના ઘરમાં જાય છે.
કિયદ્દૂરં તતો ગત્વા પરાવૃત્ય હરિં પુનઃ । વિપ્રવેષં સમાસ્થાય યાતિ સૂર્યગૃહં પ્રતિ
થોડું દૂર જઈ, ફરીથી હરિને પછડાવા જોઈ, બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરી, સૂર્યના ઘરની તરફ આગળ વધે છે.
સૂર્યં પ્રપૂજયેત્તત્ર પ્રાર્થિતસ્તત્સખીજનૈઃ । તદૈવ કલ્પિતૈર્વેદૈઃ પરિહાસવિગર્ભિતૈઃ
ત્યાં, સખીઓની ઇચ્છાથી, તે સૂર્યની પૂજા કરે છે, અને બનાવટના, રમૂજી મજાકથી ભરેલા વૈદિક મંત્રો બોલે છે.
તતસ્તા જ્ઞાપિતં કાંતં પરિજ્ઞાય વિચક્ષણાઃ । આનંદસાગરે મગ્ના ન વિદુઃ સ્વં ન ચાપરમ્
પછી, સમજદાર સખીઓએ જાણ્યું કે તેમનો પ્રિય ખુલ્લો પડી ગયો છે, ત્યારે આનંદના દરિયામાં લીન થઈ, પોતાને અને બીજાને ભૂલી ગઈ.
વિહારૈર્વિવિધૈરેવં સાર્દ્ધયામદ્વયં મુને । નીત્વા ગૃહં વ્રજેયુસ્તાઃ સ ચ કૃષ્ણો ગવાં વ્રજેત્
આ રીતે, હે મુનિ, અડધી રાત વિવિધ વિહારમાં વિતાવી, એ સૌ ઘર તરફ જાય છે અને કૃષ્ણ પણ ગાયોની પાસે જાય છે.
સંગમ્ય સ્વસખીન્કૃષ્ણો ગૃહીત્વા ગાઃ સમંતતઃ । આગચ્છતિ વ્રજં હર્ષાન્નાદયન્મુરલદ્યં મુને
કૃષ્ણ પોતાના મિત્રો સાથે મળીને, ચારે તરફથી ગાયોને એકત્ર કરી, આનંદથી મુરલી વગાડતો વ્રજ તરફ પાછો જાય છે, હે મુનિ.
તતો નંદાદયઃ સર્વે શ્રુત્વા વેણુરવં હરેઃ । ગોધૂલિપટલવ્યાપ્તં દૃષ્ટ્વા ચાપિ નભસ્તલમ્
પછી નંદજી અને બીજા બધા, હરિની વાંસળીનો અવાજ સાંભળી અને ગોધૂળીના ધૂળથી આકાશ છવાયેલું જોઈને,
વિસૃજ્ય સર્વકર્માણિ સ્ત્રિયો બાલાદયોઽપિ ચ । કૃષ્ણસ્યાભિમુખં યાંતિ તદ્દર્શનસમુત્સુકાઃ
સ્ત્રીઓ અને બાળકો સહિત સૌએ પોતપોતાં બધાં કામ છોડીને, કૃષ્ણને જોવા આતુર થઈ, તેની તરફ દોડી જાય છે.
રાજમાર્ગે વ્રજદ્વારિ યત્ર સર્વે વ્રજૌકસઃ । કૃષ્ણોઽપિ તાન્સમાગમ્ય યથાવદનુપૂર્વશઃ
રાજમાર્ગે, વ્રજના દ્વારે, જ્યાં બધા વ્રજવાસીઓ ભેગા થાય છે, ત્યાં કૃષ્ણ પણ યોગ્ય રીતે બધાને મળવા આવે છે.
દર્શનસ્પર્શનૈર્વાચા સ્મિતપૂર્વાવલોકનૈઃ । ગોપવૃદ્ધાન્નમસ્કારૈઃ કાયિકૈર્વાચિકૈરપિ
કૃષ્ણ સૌને નજરથી, સ્પર્શથી, મીઠા શબ્દોથી અને સ્મિતથી, વડીલ ગોપો માટે તો શ્રદ્ધાભર્યા દૃષ્ટિ અને શરીરથી તથા બોલીથી વંદન કરે છે.
અષ્ટાંગપાતૈઃ પિતરૌ રોહિણીમપિ નારદ । નેત્રાંતસૂચિતેનૈવ વિનયેન પ્રિયાં તથા
પિતામાતા અને રોહિણીને અષ્ટાંગ પ્રણામ કરે છે, અને પોતાની પ્રિયાને આંખોના કિનારે નમ્રતાથી સંકેત કરે છે.
એવં તૈસ્તદ્યથાયોગ્યં વ્રજૌકોભિઃ પ્રપૂજિતઃ । ગવાલયે તથા ગાશ્ચ સંપ્રવેશ્ય સમંતતઃ
આ રીતે, વ્રજવાસીઓથી યોગ્ય રીતે સન્માન પામી, પછી કૃષ્ણ સર્વ દિશાથી ગાયોને ગૌશાળામાં લઈ જાય છે.
પિતૃભ્યામર્થિતો યાતિ ભ્રાત્રા સહ નિજાલયમ્ । સ્નાત્વા પીત્વા તત્ર કિંચિદ્ભુક્ત્વા માત્રાનુમોદિતઃ
પિતાએ વિનંતી કરતાં, ભાઈ સાથે પોતાનાં ઘરે જાય છે; ત્યાં સ્નાન, પીવું અને થોડું ખાઈને, માતા દ્વારા પ્રસન્ન થાય છે.
ગવાલયં પુનર્યાતિ દોગ્ધુકામો ગવાં પયઃ । તાશ્ચ દુગ્ધ્વા દોહયિત્વા પાયયિત્વા ચ કાશ્ચન
પછી ફરી ગૌશાળામાં જાય છે, ગાયનું દુધ કાઢવા ઈચ્છે છે; કેટલીક ગાયોને પોતે દુધવે છે, કેટલીકનું દુધ કાઢાવાવે છે અને કેટલીકને પીવે છે.
પિત્રા સાર્દ્ધં ગૃહં યાતિ તત્ર ભાવશતાનુગઃ । તત્ર પિત્રા પિતૃવ્યૈશ્ચ તત્પુત્રૈશ્ચ બલેન ચ
પિતા સાથે અનેક ભાવનાઓ સાથે ઘરે જાય છે; ત્યાં પિતા, કાકા, તેમના પુત્રો અને બલરામ સાથે રહે છે.
ભુનક્તિ વિવિધાન્નાનિ ચર્વ્યચોષ્યાદિકાનિ ચ । તન્મતિઃ પ્રાર્થનાત્પૂર્વં રાધિકા ચ તદૈવ હ
કૃષ્ણ વિવિધ પ્રકારના ખોરાક, ચાવવાની અને ચૂસવાની વસ્તુઓ પણ ભોજન કરે છે; તેમના વિનંતીથી રાધિકા પણ એ સમયે
પ્રસ્થાપયેત્સખીદ્વારા પક્વાન્નાનિ તદાલયમ્ । શ્લાઘયંશ્ચ હરિસ્તાનિ ભુક્ત્વા પિત્રાદિભિઃ સહ
પકાવેલા ભોજન પોતાની સખીઓ દ્વારા કૃષ્ણના ઘરે મોકલે છે; હરિ એ ભોજનની પ્રશંસા કરીને પિતા અને બીજાઓ સાથે ભોજન કરે છે.
સભાગૃહં વ્રજેત્તૈશ્ચ જુષ્ટં બંદિજનાદિભિઃ । પક્વાન્નાનિ ગૃહીત્વા યાઃ સખ્યસ્તત્ર પુરાગતાઃ
પછી સભા ગૃહમાં જાય છે, જ્યાં સંબંધીઓ અને બીજા લોકો ભેગા છે; પહેલા આવેલી સખીઓ ત્યાંથી પકાવેલા ભોજન લઈ જાય છે.