મિથઃ પાણી સમાલંબ્ય કામબાણવશં ગતૌ । રિરંસૂવિશતઃકુઞ્જંસ્ખલદ્વાઙ્મનસૌપથિ
એકબીજાનો હાથ પકડી, પ્રેમના બાણથી મોહિત થઈ, તેઓ મિલનની ઈચ્છાથી કુંજમાં પ્રવેશ કરે છે; રસ્તામાં તેમની વાણી અને મન લથડાય છે.
ક્રીડતશ્ચ તતસ્તત્ર કરિણીયૂથપૌ યથા । સખ્યોઽપિ મધુભિર્મત્તા નિદ્રયાપીડિતેક્ષણાઃ
ત્યાં, તેઓ એકબીજા સાથે રમે છે, જેમ હાથીણ અને હાથી રમે છે; તેમની મિત્રીઓ પણ મધપાનથી મસ્ત અને ઊંઘથી આંખે બોજાયેલી હોય છે.
અભિતો મંજુકુંજેષુ સર્વા એવાપિ શિશ્યિરે । પૃથગેકેન વપુષા કૃષ્ણોઽપિ યુગપદ્વિભુઃ
બધા સુંદર કુંજોમાં નજીકમાં આરામ કરે છે; કૃષ્ણ એક જ હોવા છતાં, દરેક માટે અલગ રૂપ ધારણ કરે છે.
સર્વાસાં સંનિધિં ગચ્છેત્પ્રિયયા પ્રેરિતો મુહુઃ । રમયિત્વા ચ તાઃ સર્વાઃ કરિણીર્ગજરાડિવ
પ્રિયાના પ્રેરણાથી, તે વારંવાર દરેક પાસે જાય છે; બધાને આનંદ આપે છે, જેમ હાથીનો રાજા પોતાની હાથીણોને ખુશ કરે છે.
પ્રિયયા ચ તથા તાભિઃ ક્રીડાર્થં ચ સરો વ્રજેત્ । જલસેકૈર્મિથસ્તત્ર ક્રીડતઃ સગણૌ તતઃ
પ્રિયા અને અન્ય સખીઓ સાથે, તે રમવા માટે સરોવર પર જાય છે; ત્યાં, બંને જૂથો સાથે પાણી છાંટીને રમે છે.
વાસઃ સ્રક્ચંદનૈર્દિવ્યૈર્ભૂષણૈરપિ ભૂષિતૌ । તત્રૈવ સરસસ્તીરે દિવ્યરત્નમયે ગૃહે
વસ્ત્રો, હાર, ચંદન અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન, તેઓ સરોવર કિનારે, દિવ્ય રત્નોથી બનેલા ઘરમાં રહે છે.
પ્રાગેવ ફલમૂલાનિ કલ્પિતાનિ મયા મુને । હરિસ્તુ પ્રથમં ભુક્ત્વા કાંતયા પરિવેષ્ટિતઃ
હે મુનિ, મેં પહેલેથી જ ફળ અને મૂળ તૈયાર કર્યા હતા; હરિ પહેલા પોતાના પ્રિયાની વચ્ચે બેઠો ભોજન કરે છે.
દ્વિત્રાભિઃ સેવિતો ગચ્છેચ્છય્યાં પુષ્પવિનિર્મિતામ્ । તાંબૂલૈર્વ્યજનૈસ્તત્ર પાદસંવાહનાદિભિઃ
બે-ત્રણ સખીઓ સેવા કરે છે, ત્યારે તે પુષ્પોથી બનેલી છાંયાવાળી કુંજમાં જાય છે, જ્યાં તેને પાન, પંખા, પગ દબાવવાની વગેરે સેવાઓ મળે છે.
સેવ્યમાનો હસંસ્તાભિર્મોદતે પ્રેયસીં સ્મરન્ । રાધિકાપિ હરૌ સુપ્તે સગણા મુદિતાંતરા
તેઓ સેવા કરે છે ત્યારે હરિ હસે છે અને આનંદ અનુભવે છે, પ્રિયાને યાદ કરે છે; અને રાધિકા પણ, જયારે હરિ ઊંઘે છે, ત્યારે પોતાની સખીઓ સાથે આનંદ કરે છે.
અપિ તત્ર ગતપ્રાણા તદુચ્છિષ્ટં ભુનક્તિ ચ । કિંચિદેવ તતો ભુક્ત્વા વ્રજેચ્છય્યાનિકેતનમ્
ત્યાં પણ, પોતે જાણે જીવહિન થઈ હોય તેમ, તે હરિના બચેલા અન્નને ખાય છે; થોડું જ ખાઈ, પછી પોતાની છાંયાવાળી વાસસ્થળે જાય છે.
દ્રષ્ટું કાંતમુખાંભોજં ચકોરીવ નિશાકરમ્ । તાંબૂલચર્વિતં તસ્ય તત્રત્યાભિર્નિવેદિતમ્
પ્રીયના કમળ જેવા મુખને જોવા માટે, ચકોર પક્ષી જેમ ચાંદનીને તાકે છે તેમ, તે ત્યાં હાજર સ્ત્રીઓ દ્વારા પ્રિયએ ચવાયેલા પાન તેને અર્પણ કરવામાં આવ્યા.
તાંબૂલાન્યપિ ચાશ્નાતિ વિભજંતી પ્રિયાલિષુ । કૃષ્ણોઽપિ તાસાં શુશ્રૂષુઃ સ્વચ્છંદં ભાષિતં મિથઃ
તે પણ એ પાન પોતાના પ્રિય સખીઓ સાથે વહેંચીને ખાય છે; અને કૃષ્ણ પણ, તેમની સેવા કરવા ઉત્સુક રહી, સૌ સાથે મનભાવે વાતો કરે છે.
પ્રાપ્તનિદ્ર ઇવાભાતિ વિનિદ્રોઽપિ પટાવૃતઃ । તાશ્ચ ક્ષ્વેલી ક્ષણં કૃત્વા કુતશ્ચિદનુમાનતઃ
કપડાંથી ઢંકાયેલો અને જાગતો હોવા છતાં, તે જાણે ઊંઘી ગયો હોય એમ દેખાય છે; અને સખીઓ થોડો સમય રમૂજી અવાજ કરી, ક્યાંકથી કંઈક અનુમાન કરે છે.
વિદશ્ય રસનાં દદ્ભિઃ પશ્યંત્યોઽન્યોન્યમાનનમ્ । વિલીના ઇવ લજ્જાબ્ધૌ ક્ષણમૂચુર્ન કિંચન
દાંતથી જીભ દબાવી, એકબીજાના ચહેરા તરફ જુએ છે; જાણે લાજના દરિયામાં લીન થઈ ગઈ હોય, થોડા ક્ષણ માટે કંઈ બોલતી નથી.
ક્ષણાદેવ તતો વસ્ત્રં દૂરીકૃત્ય તદંગતઃ । સાધુનિદ્રાં ગતોઽસીતિ હાસયંત્યો હસંતિ ચ
થોડા જ સમયમાં, તેના શરીર પરથી કપડું દૂર કરી, સખીઓ હસે છે અને તેને પણ હસાવે છે, "હવે તો એ ઊંઘમાં લીન થઈ ગયો છે!" એમ કહે છે.
એવં તૈર્વિવિધૈર્હાસ્યૈ રમમાણૌ ગણૈઃ સહ । અનુભૂય ક્ષણં નિદ્રા સુખં ચ મુનિસત્તમ
આ રીતે, વિવિધ રમૂજી વાતોમાં મગ્ન રહી, એ સૌ સાથે થોડો સમય ઊંઘ અને આનંદનો અનુભવ કરે છે, હે મહાન મુનિ.
ઉપવિશ્યાસને દિવ્યે સગણૌ વિસ્તૃતે મુદા । પણીકૃત્ય મિથોહાર ચુંબાશ્લેષપરિચ્છદાન્
સખીઓ સાથે આનંદપૂર્વક સુંદર આસન પર બેસીને, એકબીજામાં ચોરી, ચુંબન, અંકલિંગન અને શણગાર જેવી વાતો પર પાણ લગાવે છે.
અક્ષૈ ર્વિક્રીડતઃ પ્રેમ્ણા નર્માલાપપુરસ્સરમ્ । પરાજિતોઽપિ પ્રિયયા જિતોહમિતિ વૈ બ્રુવન્
પ્રેમથી, રમૂજી વાતો અને મજાક વચ્ચે, પાશા રમે છે; અને જ્યારે પ્રિયએ જીત મેળવી હોય, ત્યારે પણ કહે છે, "હું જ જીત્યો છું."
હારાદિગ્રહણે તસ્યાઃ પ્રવૃત્તસ્તાડ્યતે તયા । તયૈવં તાડિતઃ કૃષ્ણઃ કરેણાસ્ય સરોરુહે
જ્યારે તે તેના હાર વગેરે લેવા જાય છે, ત્યારે એ તેને હાથથી માર મારે છે; એ રીતે કૃષ્ણ તેના કમળ જેવા હાથથી માર ખાય છે.
વિષણ્ણમાનસો ભૂત્વા ગંતું પ્રકુરુતે મતિમ્ । જિતોઽસ્મિ ચેત્ત્વયા દેવિ ગૃહ્યતાં યત્પણીકૃતમ્
મનથી ઉદાસ થઈ, તે જવું નક્કી કરે છે; અને કહે છે, "જો તું મને જીતી ગઈ હોય, હે દેવી, તો જે પાણ લગાવ્યું હતું તે લઈ લે."
ચુંબનાદિ મયા દત્તમિત્યુક્ત્વા સા તથાચરેત્ । કૌટિલ્યં તદ્ભ્રુવોર્દ્રષ્ટું શ્રોતું તદ્ભર્ત્સનં વચઃ
"ચુંબન વગેરે મેં તને આપી દીધું છે" એમ કહી, તે એમ જ વર્તે છે; તેની વાંકડેલી ભ્રૂઓ જોવા અને તેની ઠપકો ભરેલી વાતો સાંભળવા માટે.
તતઃ સારીશુકાનાં ચ શ્રુત્વા વાગાહવં મિથઃ । નિર્ગચ્છતસ્તતઃ સ્થાનાદ્ગંતુકામૌ ગૃહં પ્રતિ
પછી, સારી અને શુક પક્ષીઓની વચ્ચેની બોલચાલ સાંભળીને, બંને એ સ્થળ છોડીને ઘર જવા તૈયાર થાય છે.
કૃષ્ણઃ કાંતામનુજ્ઞાપ્ય ગવામભિમુખં વ્રજેત્ । સા તુ સૂર્યગૃહં ગચ્છેત્સખીમંડલસંયુતા
કૃષ્ણ, પોતાની પ્રિયાને વિદાય આપી, ગાયોની તરફ જાય છે; અને તે, પોતાની સખીઓ સાથે, સૂર્યના ઘરમાં જાય છે.
કિયદ્દૂરં તતો ગત્વા પરાવૃત્ય હરિં પુનઃ । વિપ્રવેષં સમાસ્થાય યાતિ સૂર્યગૃહં પ્રતિ
થોડું દૂર જઈ, ફરીથી હરિને પછડાવા જોઈ, બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરી, સૂર્યના ઘરની તરફ આગળ વધે છે.
સૂર્યં પ્રપૂજયેત્તત્ર પ્રાર્થિતસ્તત્સખીજનૈઃ । તદૈવ કલ્પિતૈર્વેદૈઃ પરિહાસવિગર્ભિતૈઃ
ત્યાં, સખીઓની ઇચ્છાથી, તે સૂર્યની પૂજા કરે છે, અને બનાવટના, રમૂજી મજાકથી ભરેલા વૈદિક મંત્રો બોલે છે.
તતસ્તા જ્ઞાપિતં કાંતં પરિજ્ઞાય વિચક્ષણાઃ । આનંદસાગરે મગ્ના ન વિદુઃ સ્વં ન ચાપરમ્
પછી, સમજદાર સખીઓએ જાણ્યું કે તેમનો પ્રિય ખુલ્લો પડી ગયો છે, ત્યારે આનંદના દરિયામાં લીન થઈ, પોતાને અને બીજાને ભૂલી ગઈ.
વિહારૈર્વિવિધૈરેવં સાર્દ્ધયામદ્વયં મુને । નીત્વા ગૃહં વ્રજેયુસ્તાઃ સ ચ કૃષ્ણો ગવાં વ્રજેત્
આ રીતે, હે મુનિ, અડધી રાત વિવિધ વિહારમાં વિતાવી, એ સૌ ઘર તરફ જાય છે અને કૃષ્ણ પણ ગાયોની પાસે જાય છે.
સંગમ્ય સ્વસખીન્કૃષ્ણો ગૃહીત્વા ગાઃ સમંતતઃ । આગચ્છતિ વ્રજં હર્ષાન્નાદયન્મુરલદ્યં મુને
કૃષ્ણ પોતાના મિત્રો સાથે મળીને, ચારે તરફથી ગાયોને એકત્ર કરી, આનંદથી મુરલી વગાડતો વ્રજ તરફ પાછો જાય છે, હે મુનિ.
તતો નંદાદયઃ સર્વે શ્રુત્વા વેણુરવં હરેઃ । ગોધૂલિપટલવ્યાપ્તં દૃષ્ટ્વા ચાપિ નભસ્તલમ્
પછી નંદજી અને બીજા બધા, હરિની વાંસળીનો અવાજ સાંભળી અને ગોધૂળીના ધૂળથી આકાશ છવાયેલું જોઈને,
વિસૃજ્ય સર્વકર્માણિ સ્ત્રિયો બાલાદયોઽપિ ચ । કૃષ્ણસ્યાભિમુખં યાંતિ તદ્દર્શનસમુત્સુકાઃ
સ્ત્રીઓ અને બાળકો સહિત સૌએ પોતપોતાં બધાં કામ છોડીને, કૃષ્ણને જોવા આતુર થઈ, તેની તરફ દોડી જાય છે.