ન્યાસપૂર્વવિધાનેન કર્તવ્યં હરિતુષ્ટયે । અતએવાસ્ય મંત્રસ્ય ન્યાસાદ્યન્યે વદંતિ ચ
ન્યાસપૂર્વક વિધિ પ્રમાણે હરીની પ્રસન્નતા માટે કરવું; તેથી આ મંત્ર માટે ન્યાસ વિશે અન્ય લોકો પણ કહે છે.
સકૃદુચ્ચારણાદેવ કૃતકૃત્યત્વદાયિનઃ । તથાપિ દશધા નિત્યં જપાદ્યર્થં પ્રવિન્યસેત્
એક વખત ઉચ્ચારણથી જ કાર્યસિદ્ધિ મળે છે; છતાં, જપ અને સંબંધિત વિધિ માટે હંમેશા દસ વખત ગોઠવવું જોઈએ.
અથ ધ્યાનં પ્રવક્ષ્યામિ મંત્રસ્યાસ્ય દ્વિજોત્તમ । પીતાંબરં ઘનશ્યામં દ્વિભુજં વનમાલિનમ્
હવે હું આ મંત્રનું ધ્યાન વર્ણવું છું, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ: પીળા વસ્ત્રમાં, મેઘ જેવી શ્યામ, બે હાથવાળો, વનમાલા પહેરેલો.
બર્હિબર્હકૃતોત્તંસં શશિકોટિનિભાનનમ્ । ઘૂર્ણાયમાનનયનં કર્ણિકારાવતંસિનમ્
મોરપાંખથી બનેલી મુકુટ પહેરેલી, ચાંદની જેવી ચમકતી ચહેરા, ઘૂમતા નેત્ર, કર્ણિકાર ફૂલ કાન પર શોભે છે.
અભિતશ્ચંદનેનાથ મધ્યે કુંકુમબિંદુના । રચિતં તિલકં ભાલે બિભ્રતં મંડલાકૃતિમ્
સાંદલથી ચહેરા ચમકાવેલો, ભાળ પર મધ્યમાં કુંકુમના બિંદુથી તિલક, ગોળ આકારનું ચિહ્ન ધરાવતો.
તરુણાદિત્યસંકાશં કુંડલાભ્યાં વિરાજિતમ્ । ઘર્મામ્બુકણિકારાજદ્દર્પણાભકપોલકમ્
ઉગતા સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, કુંડલોથી શોભિત, ઘર્મ અને પાણીની બિંદુઓથી કપોળો દર્પણ જેવી ચમકતા.
પ્રિયાસ્ય ન્યસ્તનયનં લીલાપાંગોન્નતભ્રુવમ્ । અગ્રભાગન્યસ્તમુક્તા વિસ્ફુરત્પ્રોચ્ચનાસિકમ્
પ્રિયાને જોઈને આંખો સ્થિર, રમતમાં ઊંચી ભ્રૂ, આગળ મુક્તા શોભે છે, તેજસ્વી અને ઊંચી નાક.
દશનજ્યોત્સ્નયા રાજત્પક્વબિંબફલાધરમ્ । કેયૂરાંગદસદ્રત્નમુદ્રિકાભિર્લસત્કરમ્
પક્વ બિંબ ફળ જેવી લાલ ઓઠ, દાંતની ચાંદનીથી ચમકતા, હાથમાં કયૂર, અંગદ, રત્ન અને મુદ્રિકાથી શોભા પામેલા.
બિભ્રતં મુરલદ્યં વામે પાણૌ પદ્મં તથૈવ ચ । કાંચીદામસ્ફુરન્મધ્યં નૂપુરાભ્યાં લસત્પદમ્
ડાબા હાથમાં વાંસળી અને કમળ ધરાવતો, કમર પર ઝગમગતી કાંસી, પગ પર નૂપુરથી શોભિત.
રતિકેલિરસાવેશ ચપલં ચપલેક્ષણમ્ । હસંતં પ્રિયયા સાર્દ્ધં હાસયંતં ચ તાં મુહુઃ
રમણીઓની રમતમાં મગ્ન, ચંચળ અને રમતી આંખો, પ્રિય સાથે હસતો, વારંવાર તેને હસાવે છે.
ઇત્થં કલ્પતરોર્મૂલે રત્નસિંહાસનોપરિ । વૃંદારણ્યે સ્મરેત્કૃષ્ણં સંસ્થિતં પ્રિયયા સહ
એ રીતે, ઈચ્છાપૂર્તિ વૃક્ષની જડ પાસે, રત્નોથી શણગારેલી સિંહાસન પર, વૃંદાવનના વનમાં, કૃષ્ણને પોતાની પ્રિય સાથે ઊભા છે એ રીતે ધ્યાન કરવું જોઈએ.
વામપાર્શ્વે સ્થિતાં તસ્ય રાધિકાં ચ સ્મરેત્તતઃ । નીલચોલકસંવીતાં તપ્તહેમસમપ્રભામ્
પછી, કૃષ્ણના ડાબા બાજુએ ઊભેલી રાધિકાનું સ્મરણ કરવું, જે નીલ રંગની ચોળી પહેરી છે અને પિગળેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી છે.
પટ્ટાંચલેનાવૃતાર્દ્ધ સુસ્મેરાનનપંકજામ્ । કાંતવક્ત્રે ન્યસ્તનેત્રાં ચકોરી ચંચલેક્ષણામ્
રાધિકા પોતાના શરીરનો અડધો ભાગ રેશમી પાટા વડે ઢાંકી, કમળ જેવા મુખ પર મૃદુ સ્મિત છે, આંખો પોતાના પ્રિયના ચહેરા પર ટકાવેલી છે, અને ચકોર પક્ષીની જેમ ચંચળ છે.
અંગુષ્ઠતર્જનીભ્યાં ચ નિજકાંતમુખાંબુજે । અર્પયંતીં પૂગફલં પર્ણચૂર્ણસમન્વિતમ્
રાધિકા અંગૂઠા અને તर्जનીથી પોતાના પ્રિયને પાનના પાવડર સાથે મિશ્રિત સુપારીનું ફળ અર્પણ કરે છે.
મુક્તાહારસ્ફુરચ્ચારુ પીનોન્નતપયોધરામ્ । ક્ષીણમધ્યાં પૃથુશ્રોણીં કિંકિણીજાલમંડિતામ્
રાધિકા સુંદર ઝિલમિલતા મુક્તાની હાર પહેરી છે, ઉંચા અને ભરેલા સ્તન, પાતળી કમર, પહોળા કટિ, અને ઝણઝણતાં ઘૂંઘરૂથી શણગારેલી છે.
રત્નતાટંકકેયૂરમુદ્રા વલયધારિણીમ્ । રણત્કટકમંજીર રત્નપાદાંગુલીયકામ્
રાધિકા રત્નોથી બનેલા તાટાંકા, કયૂર, મુદ્રા અને વલય પહેરી છે, ઘૂંઘરૂ અને પાયલ ઝણઝણતાં છે, અને પગની આંગળીમાં રત્નોથી શણગારેલા અંગૂઠી છે.
લાવણ્યસારમુગ્ધાંગીં સર્વાવયવસુંદરીમ્ । આનંદરસસંમગ્નાં પ્રસન્નાં નવયૌવનામ્
રાધિકાનું શરીર સૌંદર્યનું સાર છે, દરેક અંગમાં મોહકતા છે, આનંદના રસમાં તણાઈ ગયેલી, પ્રસન્ન અને નવયૌવનથી ભરપૂર છે.
સખ્યશ્ચ તસ્યા વિપ્રેંદ્ર તત્સમાનવયોગુણાઃ । તત્સેવનપરાભાવ્યાશ્ચામરવ્યજનાદિભિઃ
એ બ્રાહ્મણ શ્રેષ્ઠ, રાધિકાની સખીઓ પણ સમાન વય અને ગુણવાળી છે, તેની સેવા માટે સમર્પિત છે, ચામર, પંખા અને અન્ય વસ્તુઓ હાથમાં ધરેલી છે.
અથ તુભ્યં પ્રવક્ષ્યામિ મંત્રાર્થં શૃણુ નારદ । બહિરંગૈઃ પ્રપંચસ્ય સ્વાંશૈર્માયાદિ શક્તિભિઃ
હવે હું તને મંત્રનો અર્થ સમજાવું છું, સાંભળો નારદ. તેની બાહ્ય શક્તિઓથી, માયા વગેરે દ્વારા, જગત પ્રગટ થાય છે.
અંતરંગૈસ્તથા નિત્યવિભૂતૈસ્તૈશ્ચિદાદિભિઃ । ગોપનાદુચ્યતે ગોપી રાધિકા કૃષ્ણવલ્લભા । દેવી કૃષ્ણમયી પ્રોક્તા રાધિકા પરદેવતા
અને તેના આંતરિક, નિત્ય ગુણો દ્વારા, જેમ કે ચેતનતા, તે ગોપી, રાધિકા, કૃષ્ણની પ્રિય તરીકે ઓળખાય છે. દેવીએ કૃષ્ણથી પરિપૂર્ણ છે; રાધિકા પરમદેવતા છે.
સર્વલક્ષ્મીસ્વરૂપા સા કૃષ્ણાહ્લાદસ્વરૂપિણી । તતઃ સા પ્રોચ્યતે વિપ્ર હ્લાદિનીતિ મનીષિભિઃ
રાધિકા સર્વ લક્ષ્મીનો સ્વરૂપ છે, કૃષ્ણના આનંદનું સ્વરૂપ છે. તેથી, બ્રાહ્મણ, વિદ્વાન લોકો તેને હ્લાદિની કહે છે.
તત્કલાકોટિકોટ્યંશ દુર્ગાદ્યાસ્ત્રિગુણાત્મિકાઃ । સા તુ સાક્ષાન્મહાલક્ષ્મીઃ કૃષ્ણો નારાયણઃ પ્રભુઃ
તેમાંથી અસંખ્ય અંશો, જેમ કે દુર્ગા અને અન્ય, ત્રણ ગુણોથી બનેલા છે. તે પોતે મહાલક્ષ્મી છે, અને કૃષ્ણ નારાયણ છે, પ્રભુ છે.
નૈતયોર્વિદ્યતે ભેદઃ સ્વલ્પોઽપિ મુનિસત્તમ । ઇયં દુર્ગા હરી રુદ્રઃ કૃષ્ણઃ શક્ર ઇયં શચી
મુનિ શ્રેષ્ઠ, આ બંનેમાં જરા પણ ભેદ નથી. એ દુર્ગા, હરિ, રુદ્ર છે; કૃષ્ણ ઇન્દ્ર છે, એ શચી છે.
સાવિત્રીયં હરિર્બ્રહ્મા ધૂમોર્ણાસૌ યમો હરિઃ । બહુના કિં મુનિશ્રેષ્ઠ વિના તાભ્યાં ન કિંચન
એ સાવિત્રી છે, હરિ બ્રહ્મા છે; એ ધૂમોર્ણા છે, યમ હરિ છે. વધુ શું કહેવું, મુનિ શ્રેષ્ઠ, આ બંને સિવાય કશું નથી.
ચિદચિલ્લક્ષણં સર્વં રાધાકૃષ્ણમયં જગત્ । ઇત્થં સર્વં તયોરેવ વિભૂતિં વિદ્ધિ નારદ
જગતના તમામ ચેતન અને અચેતન તત્વો રાધા-કૃષ્ણથી પરિપૂર્ણ છે. એ રીતે, નારદ, સર્વ વિભૂતિઓ એમના જ છે.
ન શક્યતે મયા વક્તું વર્ષકોટિશતૈરપિ । ત્રૈલોક્યે પૃથિવી માન્યા જંબૂદ્વીપં તતોવરમ્
હું તેને લાખો વર્ષોમાં પણ વર્ણવી શકતો નથી. ત્રણ લોકમાં પૃથ્વી વિશિષ્ટ છે, અને જંબુદ્વીપ તેમાં શ્રેષ્ઠ છે.
તત્રાપિ ભારતં વર્ષં તત્રાપિ મથુરાપુરી । તત્ર વૃંદાવનં નામ તત્ર ગોપીકદંબકમ્
તેમાં ભારતવર્ષ છે, તેમાં મથુરા શહેર છે. ત્યાં વૃંદાવન છે, અને ત્યાં ગોપીઓનો સમૂહ છે.
તત્ર રાધાસખીવર્ગસ્તત્રાપિ રાધિકા વરા । સાંનિધ્યાધિક્યતસ્તસ્યા આધિક્યં સ્યાદ્યથોત્તરમ્
તેમાં રાધાની સખીઓનો વર્ગ છે, અને તેમાં રાધિકા શ્રેષ્ઠ છે. તેની ઉપસ્થિતિની વિશિષ્ટતાથી, તેની મહાનતા સતત વધતી જાય છે.
પૃથિવી પ્રભૃતીનાં તુ નાન્યત્કિંચિદિહોદિતમ્ । સૈષા હિ રાધિકા ગોપી જનસ્તસ્યાઃ સખીગણઃ
પૃથ્વીથી શરૂ થતી બધી વસ્તુઓમાં, અહીં બીજું કંઈ કહેવામાં આવ્યું નથી; કારણ કે એ રાધિકા ગોપી છે, અને એની સખીઓ એના મિત્રોની ટોળકી છે.
તસ્યાઃ સખીસમૂહસ્ય વલ્લભૌ પ્રાણનાયકૌ । રાધાકૃષ્ણૌ તયોઃ પાદાઃ શરણં સ્યાદિહાશ્રયે
એ સખી સમૂહના સૌથી પ્રિય નેતા રાધા અને કૃષ્ણ છે; હું અહીં એમના પગને આશ્રય માનું છું.