નૃત્યૈર્મત્તમયૂરાણામાકુલં સ્મરવર્દ્ધનમ્ । રસાંબુસેકસંસૃષ્ટ તમાંજનતનુદ્યુતિમ્
મદમસ્ત મોરોની નૃત્યથી આ સ્થાન જીવંત બને છે, જે પ્રેમદેવને ઉલ્લાસિત કરે છે; અને તામાલ વૃક્ષો પર ફૂલોના રસની ઝરમરથી તેજસ્વી લાગે છે.
સુસ્નિગ્ધનીલકુટિલ કષાયાવાસિકુંતલમ્ । મદમત્તમયૂરાદ્ય શિખંડાબદ્ધચૂડકમ્
ભગવાનના વાળ મૃદુ, ઘેરા નિલા, વાંકડા અને લાલવર્ણના કપડાથી ઝળહળતા છે; મદમસ્ત મોર અને અન્ય પંખીઓના પાંખોથી બનેલી ચૂડી વડે શોભાયમાન છે.
ભૃંગસેવિતસવ્યોપક્રમપુષ્પાવતંસકમ્ । લોલાલકાલિવિલસત્કપોલાદર્શકાશિતમ્
તેમના કાન પર ભમરો દ્વારા તાજા ફૂલોની ગાંઠ છે, અને તેમના ગાલ પર રમતી વાળની લટ શોભા આપે છે, જે અરીસાની જેમ ઝળહળે છે.
વિચિત્રતિલકોદ્દામ ભાલશોભાવિરાજિતમ્ । તિલપુષ્પપતંગેશ ચંચુમંજુલનાસિકમ્
તેમનું કપાળ વિવિધ અને તેજસ્વી તિલકથી શોભાયમાન છે; તેમનું નાક તિલફૂલોના પતંગની ચાંચ જેવી છે, અને નાજુક આભૂષણથી સજેલું છે.
ચારુબિંબાધરં મંદસ્મિતદીપિતમન્મથમ્ । વન્યપ્રસૂનસંકાશ ગ્રૈવેયકમનોહરમ્
તેમના સુંદર હોઠ બિંબ ફળ જેવા છે, હળવા સ્મિતથી પ્રેમ જગાવે છે, અને તેમના ગળાનો હાર જંગલના ફૂલો જેવો મનમોહક છે.
મદોન્મત્તભ્રમદ્ભૃંગી સહસ્રકૃતસેવયા । સુરદ્રુમસ્રજારાજન્મુગ્ધપીનાંસકદ્વયમ્
મદમસ્ત ભમરોની સતત સેવા અને સ્વર્ગીય વૃક્ષોના ફૂલોની વણેલી વણમાલા વડે તેમના બે સુંદર હાથ શોભાયમાન છે.
મુક્તાહારસ્ફુરદ્વક્ષઃ સ્થલકૌસ્તુભભૂષિતમ્ । શ્રીવત્સલક્ષણં જાનુલંબિબાહુમનોહરમ્
મુક્તાની ઝળહળતી હાર અને કૌસ્તુભ રત્નથી તેમનો છાતી શોભાયમાન છે; શ્રીવત્સનું ચિહ્ન છે અને ઘૂંટણ સુધી નજરને આનંદ આપે છે.
ગંભીરનાભિપંચાસ્ય મધ્યમધ્યાતિસુંદરમ્ । સુજાતદ્રુમસદ્વૃત્ત મદૂરજાનુમંજુલમ્
તેમનો ઊંડો નાભિ, પાંચ મુખ અને પાતળા કમર ખૂબ જ સુંદર છે; તેમના સુંદર જાંઘો સારા વૃક્ષના કાંડા જેવી છે, અને ઘૂંટણ મધ જેવા છે.
કંકણાંગદમઞ્જીરૈર્ભૂષિતં ભૂષણૈઃ પરૈઃ । પીતાંશુકલયાવિષ્ટ નિતંબઘટનાયકમ્
કંકણ, આંગડાં અને પાયલ જેવા શ્રેષ્ઠ આભૂષણોથી સજેલા છે; પીળા રેશમી વસ્ત્ર પહેરેલા છે અને સુંદર કમરવાળાઓમાં અગ્રણી છે.
લાવણ્યૈરપિ સૌંદર્યજિતકોટિમનોભવમ્ । વેણુપ્રવર્ત્તિતૈર્ગીતરાગૈરપિ મનોહરૈઃ
તેમની સુંદરતા અને લાવણ્યથી મનમોહન દેવ પણ હાર જાય છે; વાંસળીના મોહક સંગીતથી બધાને આકર્ષે છે.
મોહયંતં સુખાંભોધૌ મજ્જયંતં જગત્ત્રયમ્ । પ્રત્યંગમદનાવેશધરં રાસરસાલસમ્
તેમણે ત્રણેય લોકને મોહિત કરી blissના સમુદ્રમાં ડૂબાડી દીધા છે; તેમનો દરેક અંગ પ્રેમથી ભરેલો છે અને રાસના આનંદમાં મગ્ન છે.
ચામરં વ્યજનં માલ્યં ગંધંચંદનમેવ ચ । તાંબૂલં દર્પણં પાનપાત્રં ચર્વિતપાત્રકમ્
ત્યાં પંખા, ચામર, ફૂલોની હાર, સુગંધિત ચંદન, તાંબુલ, અરીસો, પીવાનું પાત્ર અને ચાવેલા ખોરાક માટેના વાસણ છે.
અન્યત્ક્રીડાભવં યદ્યત્તત્સર્વં ચ પૃથક્પૃથક્ । રસાલં વિવિધં યંત્રં કલયંતીભિરાદરાત્
બીજી જે રમતો હતી, દરેકને અલગ અલગ રીતે, વિવિધ આનંદ માટેના યંત્રો, એ બધાંને પ્રેમપૂર્વક ચલાવવામાં આવ્યાં.
યથાસ્થાનનિયુક્તાભિઃ પશ્યંતીભિસ્તદિંગિતમ્ । તન્મુખાંભોજદત્તાક્ષિ ચંચલાભિરનુક્રમાત્
જે સ્ત્રીઓ પોતાના સ્થાન પર રહીને, સંકેતો જોઈ રહી હતી, અને એના મુખના કમળમાંથી મળેલા સંકેતોને, તેમની ચંચળ આંખો અનુસરી રહી હતી.
શ્રીમત્યા રાધિકા દેવ્યા વામભાગે સસંભ્રમમ્ । આરાધયંત્યા તાંબૂલમર્પયંત્યા શુચિસ્મિતમ્
શ્રીમતી રાધિકા દેવી, ડાબી બાજુએ, શ્રદ્ધાપૂર્વક, શુદ્ધ હાસ્ય સાથે, તેને પાન અર્પણ કરી રહી હતી.
સમાલોક્યાર્જુની યાસૌ મદનાવેશવિહ્વલા । તતસ્તાં ચ તથા જ્ઞાત્વા હૃષીકેશોઽપિ સર્વવિત્
અર્જુનીએ, તેને પ્રેમના પ્રભાવથી વ્યાકુળ જોઈ, અને એ રીતે સમજ્યા પછી, હૃષીકેશ, સર્વજ્ઞ, પણ—
તસ્યાઃ પાણિં ગૃહીત્વૈવ સર્વક્રીડાવનાંતરે । યથાકામં રહો રેમે મહાયોગેશ્વરો વિભુઃ
તેના હાથ પકડીને, તમામ રમતોની વચ્ચે, મહાયોગેશ્વર ભગવાન, પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે, એકાંતમાં આનંદ માણ્યો.
તતસ્તસ્યાઃ સ્કંધદેશે પ્રદત્તભુજપલ્લવઃ । આગત્ય શારદાં પ્રાહ પશ્ચિમેઽસ્મિન્સરોવરે
પછી, પોતાનો કોમળ હાથ તેના ખભા પર રાખી, શારદા પાસે પહોંચીને, પશ્ચિમના સરોવરમાં વાત કરી.
શીઘ્રં સ્નાપય તન્વંગીં ક્રીડાશ્રાંતાં મૃદુસ્મિતામ્ । તતસ્તાં શારદા દેવી તસ્મિન્ક્રીડાસરોવરે
ઝલદીથી, રમતાં થાકી ગયેલી, કોમળ હાસ્યવાળી, પાતળી દેહવાળી એ સ્ત્રીને સ્નાન કરાવો; પછી શારદા દેવી એ રમણિય સરોવરમાં—
સ્નાનં કુર્વિત્યુવાચૈનાં સા ચ શ્રાંતા તથાકરોત્ । જલાભ્યંતરમાપ્તાસૌ પુનરર્જુનતાં ગતઃ
‘સ્નાન કરો’ એમ કહ્યું, અને થાકી ગયેલી એ સ્ત્રી એ રીતે સ્નાન કર્યું; પાણીમાં પ્રવેશીને, ફરી અર્જુના બની.
ઉત્તસ્થૌ યત્ર દેવેશઃ શ્રીમદ્વૈકુંઠનાયકઃ । દૃષ્ટ્વા તમર્જુનં કૃષ્ણો વિષણ્ણં ભગ્નમાનસમ્
જ્યાં દેવેશ્વર, શ્રીમદ વૈકુંઠના નાયક ઉભા થયા; અર્જુનને જોઈને, કૃષ્ણ, દુ:ખી અને તૂટેલા મનથી—
માયયા પાણિના સ્પૃષ્ટ્વા પ્રકૃતં વિદધે પુનઃ । શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-। ધનંજય ત્વામાશંસે ભવાન્પ્રિયસખો મમ
માયાથી પોતાના હાથથી સ્પર્શ કરીને, ફરી મૂળ સ્વરૂપમાં લાવ્યો. શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા: 'ધનંજય, હું તને વિશ્વાસ કરું છું; તું મારું પ્રિય મિત્ર છે.'
ત્વત્સમો નાસ્તિ મે કોપિ રહોવેત્તા જગત્ત્રયે । યદ્રહસ્યં ત્વયા પૃષ્ટમનુભૂતં ચ તત્પુનઃ
ત્રણે લોકમાં, મારા રહસ્ય જાણનાર તારી સમાન કોઈ નથી; જે રહસ્ય તું પૂછ્યું અને અનુભવ્યું, એ ફરી—
કથ્યતે યદિ તત્કસ્મૈ શપસે માં તદાર્જુન । સનત્કુમાર ઉવાચ-। ઇતિ પ્રસાદમાસાદ્ય શપથૈર્જાતનિર્ણયઃ
જો એ કોઈને કહેવું હોય, તો કોને માટે મારી શપથ લેશે, અર્જુન? સનતકુમારે કહ્યું: આમ, કૃપા પ્રાપ્ત કરીને, શપથથી નિર્ણય થયો.
યયૌ હૃષ્ટમનાસ્તસ્માત્સ્વધામાદ્ભુતસંસ્મૃતિઃ । ઇતિ તે કથિતં સર્વં રહો યદ્ગોચરં મમ
તે આનંદિત મનથી, અદ્ભુત સ્મૃતિ સાથે, ત્યાંથી પોતાના ધામે ગયો. આમ, જે કંઈ હું અનુભવ્યો તે બધું તને કહ્યું છે.
ગોવિંદસ્ય તથા ચાસ્મૈ કથને શપથસ્તવ । ઈશ્વર ઉવાચ-। ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય સિદ્ધિમૌપગવિર્ગતઃ
ગોવિંદ અને તને પણ, કહ્યામાં શપથ લેવાયો. ઈશ્વરે કહ્યું: એના વચન સાંભળી, સિદ્ધિમૌપગ વિદાય થયો.
નરનારાયણાવાસં વૃંદારણ્યમુપાવ્રજત્ । તત્રાસ્તેઽદ્યાપિ કૃષ્ણસ્ય નિત્યલીલાવિહારવિત્
નરનારાયણના નિવાસ, વ્રંદાવન તરફ ગયો; ત્યાં, આજે પણ, કૃષ્ણની નિત્ય લીલાઓ જાણીને રહે છે.
નારદેનાપિપૃષ્ટોઽહં નાબ્રવં તદ્રહસ્યકમ્ । પ્રાપ્તં તથાપિ તેનેદં પ્રકૃતિત્વમુપેત્યચ
નારદે પૂછ્યું ત્યારે પણ, મેં એ રહસ્ય જણાવ્યું નહોતું; છતાં, એ પ્રાપ્ત કરીને, પોતાનું સ્વરૂપ પામ્યું.
તુભ્યં યત્તુ મયા પ્રોક્તં રહસ્યં સ્નેહકારણાત્ । તન્નકસ્મૈચિદાખ્યેયં ત્વયા ભદ્રે સ્વયોનિવત્
જે રહસ્ય મેં તને પ્રેમથી કહ્યું છે, એ તું કોઈને કહેવું નહીં, ભદ્રે, માત્ર પોતાના સંતાનને જ કહેજે.
ઇમં શ્રીભગવદ્ભક્તમહિમાધ્યાયમદ્ભુતમ્ । યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સ રતિં વિંદતે હરૌ
જે આ શ્રીભગવદભક્તિ મહિમાનું અદ્ભુત અધ્યાય વાંચે કે સાંભળે, તે હરિમાં આનંદ પામે છે.