યદ્રહોઽનુભવસ્તસ્ય પાર્થેનાપિ મહાત્મના । દૃષ્ટં કૃતં ચ યદ્યત્તત્પ્રસંગાત્કથિતં મયિ
એ મહાત્મા પાર્થએ ત્યાં જે ગુપ્ત અનુભવ જોયા કે કર્યા, તે બધું પ્રસંગે મેં તને કહી દીધું છે.
તત્તેઽહં કથયામ્યેતચ્છૃણુષ્વાવહિતઃ પરમ્ । કિંત્વેતદ્યત્ર કુત્રાપિ ન પ્રકાશ્યં કદાચન
હવે હું તને એ બધું કહું છું, તું ખૂબ ધ્યાનથી સાંભળ; પણ એ ક્યારેય અને ક્યાંય પણ પ્રગટ ન કરવું.
અર્જુન ઉવાચ-। શંકરાદ્યૈર્વિરિંચ્યાદ્યૈરદૃષ્ટમશ્રુતં ચ યત્ । સર્વમેતત્કૃપાંભોધે કૃપયા કથય પ્રભો
અર્જુન બોલ્યા: હે પ્રભુ, શિવ, બ્રહ્મા અને અન્ય દેવોએ જે કદી જોયું કે સાંભળ્યું નથી, એ બધું તમે તમારી દયાની મહાસાગરથી મને કહો.
કિં ત્વયા કથિતં પૂર્વમાભીર્યસ્તવ વલ્લભાઃ । તાસ્તાઃ કતિવિધા દેવ કતિ વા સંખ્યયા પુનઃ
પણ, હે દેવ, તમે પહેલાં જે અભીર સ્ત્રીઓની વાત કરી હતી, જે તમારી પ્રિય છે, એ કેટલી છે અને તેમનો સંખ્યા કેટલો છે?
નામાનિ કતિ વા તાસાં કા વા કુત્ર વ્યવસ્થિતાઃ । તાસાં વા કતિ કર્માણિ વયોવેષશ્ચ કઃ પ્રભો
તેમના કેટલા નામ છે, શું છે અને તેઓ ક્યાં રહે છે? તેઓ શું કરે છે, તેમનો વય અને રૂપ કેવું છે, હે પ્રભુ?
કાભિઃ સાર્દ્ધં ક્વ વા દેવ વિહરિષ્યસિ ભો રહઃ । નિત્યે નિત્યસુખે નિત્યવિભવે ચ વને વને
હે દેવ, તમે કોની સાથે અને ક્યાં, ગુપ્ત રીતે, હંમેશા, શાશ્વત આનંદ અને અવિનાશી સંપત્તિમાં, જંગલ-જંગલમાં વિહાર કરશો?
તત્સ્થાનં કીદૃશં કુત્ર શાશ્વતં પરમં મહત્ । કૃપા ચેત્તાદૃશી તન્મે સર્વં વક્તુમિહાર્હસિ
એ સ્થાન કેવું છે, ક્યાં છે અને કેવી રીતે શ્રેષ્ઠ અને શાશ્વત છે? જો તમારી દયા હોય, તો મને અહીં બધું કહો.
યદપૃષ્ટં મયાપ્યેવમજ્ઞાતં યદ્રહસ્તવ । આર્તાર્તિઘ્ન મહાભાગ સર્વં તત્કથયિષ્યસિ
જે હું પૂછ્યું નથી, જે મને અજાણ કે ગુપ્ત છે, હે દુ:ખનો નાશક અને મહાન દયાળુ, એ બધું પણ મને કહો.
શ્રીભગવાનુવાચ-। તત્સ્થાનં વલ્લભાસ્તા મે વિહારસ્તાદૃશો મમ । અપિ પ્રાણસમાનાનાં સત્યં પુંસામગોચરઃ
શ્રી ભગવાન બોલ્યા: એ સ્થાન, મારી પ્રિયાઓ અને એવો વિહાર—even મારા માટે પ્રાણ સમાન હોય એવા માટે પણ, સાચે, એ મનુષ્યોની પહોંચ બહાર છે.
કથિતે દૃષ્ટુમુત્કંઠા તવ વત્સ ભવિષ્યતિ । બ્રહ્માદીનામદૃશ્યં યત્કિં તદન્ય જનસ્ય વૈ
જો હું એનું વર્ણન કરું, તો, વત્સ, તને એ જોવા માટે તીવ્ર ઈચ્છા થશે; એ બ્રહ્મા અને અન્ય દેવો માટે પણ અદૃશ્ય છે, તો બીજા લોકો માટે તો ચોક્કસ.
તસ્માદ્વિરમ વત્સૈતત્કિં નુ તેન વિના તવ । એવં ભગવતસ્તસ્ય શ્રુત્વા વાક્યં સુદારુણમ્
તેથી, વત્સ, આથી દૂર રહે—તે વિના તું શું કરશે? આમ, ભગવાનના કઠોર શબ્દો સાંભળ્યા પછી—
દીનઃ પાદાંબુજદ્વંદ્વે દંડવત્પતિતોઽર્જુનઃ । તતો વિહસ્ય ભગવાન્દોર્ભ્યામુત્થાપ્ય તં વિભુઃ
અર્જુન દુ:ખી થઈ ભગવાનના કમળ જેવા પગે દંડवत્ પડ્યો; પછી ભગવાન હસીને, પોતાના હાથથી તેને ઊભો કર્યો.
ઉવાચ પરમપ્રેમ્ણા ભક્તાય ભક્તવત્સલઃ । તત્કિં તત્કથનેનાત્ર દ્રષ્ટવ્યં ચેત્ત્વયા હિ યત્
ભક્તવત્સલ ભગવાને, પરમ પ્રેમથી પોતાના ભક્તને કહ્યું: 'અહીં એ વાત કેમ કરવી, જો તું એ પોતે જ જોવા જઈ રહ્યો છે?'
યસ્યાં સર્વં સમુત્પન્નં યસ્યામદ્યાપિ તિષ્ઠતિ । લયમેષ્યતિ તાં દેવીં શ્રીમત્ત્રિપુરસુંદરીમ્
જેમાંથી બધું ઉત્પન્ન થાય છે, જેમાં બધું હજુ પણ છે અને જેમાં બધું અંતે લય પામશે—એ મહિમાવંત ત્રિપુરસુંદરી દેવીની પરમ ભક્તિથી પૂજા કર.
આરાધ્ય પરયા ભક્ત્યા તસ્યૈ સ્વં ચ નિવેદય । તાં વિનૈતત્પદં દાતું ન શક્નોમિ કદાચન
તેમને પરમ ભક્તિથી પૂજ્યા પછી, પોતાને પણ અર્પણ કર; એમ વિના હું કદી એ પરમ સ્થાન આપી શકતો નથી.
શ્રુત્વૈતદ્ભગવદ્વાક્યં પાર્થો હર્ષાકુલેક્ષણઃ । શ્રીમત્યાસ્ત્રિપુરાદેવ્યા યયૌ શ્રીપાદુકાતલમ્
ભગવાનના આ વચન સાંભળીને, પાર્થના આંખો આનંદથી ભરી ઉઠી, અને તે મહિમાવંત ત્રિપુરા દેવીના પાદુકા-સ્થાન પર ગયો.
તત્ર ગત્વા દદર્શૈનાં શ્રીચિંતામણિવેદિકામ્ । નાનારત્નૈર્વિરચિતૈઃ સોપાનૈરતિશોભિતામ્
ત્યાં જઈને, તેણે ચિંતામણિ મંચ પર દેવીને જોયા, જે વિવિધ રત્નોથી બનેલા સોપાનથી શોભાયમાન હતી.
તત્ર કલ્પતરું નાના પુષ્પૈઃ ફલભવૈર્નતમ્ । સર્વર્ત્તુકોમલદલૈઃ સ્નવન્માધ્વીકશીકરૈઃ
ત્યાં કલ્પવૃક્ષ ઊભો હતો, અનેક ફૂલો અને ફળોથી ઝુકેલો, હંમેશા કોમળ પાંદડાં અને મધથી ટપકતો.
વર્ષદ્ભિર્વાયુનાલોલૈઃ પલ્લવૈરુજ્જ્વલીકૃતમ્ । શુકૈશ્ચ કોકિલગણૈઃ સારિકાભિઃ કપોતકૈઃ
તેના ચમકતા પાંદડાં પવનથી લહેરાતા, વરસાદ કરતા, અને તે તોતાની ટોળી, કોકિલ, સારિકા અને કબૂતરો દ્વારા ઉજવાતા હતા.
લીલાચકોરકૈ રમ્યૈઃ પક્ષિભિશ્ચ નિનાદિતમ્ । યત્ર ગુંજદ્ભૃંગરાજ કોલાહલસમાકુલમ્
તેમાં રમતાં ચકોર અને અન્ય સુંદર પક્ષીઓના અવાજથી, અને ગુંજતા ભ્રમરરાજાના કોલાહલથી, એ સ્થળ ભરેલું હતું.
મણિભિર્ભાસ્વરૈરુદ્યદ્દાવાનલ મનોહરમ્ । શ્રીરત્નમંદિરં દિવ્યં તલે તસ્ય મહાદ્ભુતમ્
ત્યાં એક દિવ્ય રત્નમંદિર હતું, જેની સુંદરતા અદભૂત હતી. તેના તળે તેજસ્વી રત્નો જલતી આગ જેવી ઝળહળતા હતા.
રત્નસિંહાસનં તત્ર મહાહૈમાભિમોહનમ્ । તત્ર બાલાર્કસંકાશાં નાનાલંકારભૂષિતામ્
તેમાં એક રત્નોથી બનેલું સિંહાસન હતું, જે સુવર્ણ અને ભવ્ય હતું, નજરે મોહક લાગતું. તેમાં અનેક આભૂષણોથી સજ્જ, ઉગતા સૂર્ય જેવી તેજવાળી એક વ્યક્તિ બેઠી હતી.
નવયૌવનસંપન્નાં સૃણિપાશધનુઃ શરૈઃ । રાજચ્ચતુર્ભુજલતાં સુપ્રસન્નાં મનોહરામ્
તે યુવાવસ્થાથી ભરપૂર હતી, હાથમાં ફાંસ, ધનુષ અને તીરો ધરાવતી, રાજસી ચાર હાથવાળી લતા જેવી, શાંત અને મનમોહક હતી.
બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાદિ કિરીટમણિરશ્મિભિઃ । વિરાજિતપદાંભોજામણિમાદિભિરાવૃતામ્
તેના કમળ જેવા પગ રત્નો અને અન્ય મણિોથી ઘેરાયેલા ઝળહળતા હતા, અને બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ્વર જેવા દેવોના મુકુટમણિ જેવા રત્નોથી શોભિત હતા.
પ્રસન્નવદનાં દેવીં વરદાં ભક્તવત્સલામ્ । અર્જુનોઽહમિતિ જ્ઞાતઃ પ્રણમ્ય ચ પુનઃપુનઃ
તે દેવીએ હંમેશા પ્રસન્ન ચહેરો રાખ્યો હતો, આશીર્વાદ આપતી અને ભક્તોને પ્રેમ કરતી. મેં તેને અર્જુન તરીકે ઓળખી, વારંવાર નમન કર્યું.
વિહિતાંજલિરેકાંતે સ્થિતો ભક્તિભરાન્વિતઃ । સા તસ્યોપાસિતં જ્ઞાત્વા પ્રસાદં ચ કૃપાનિધિઃ
હું ભક્તિથી ભરપૂર થઈ, હાથ જોડીને એકાંતમાં ઊભો રહ્યો. તે, મારી ઉપાસનાને જાણીને, દયાની ખજાનાની જેમ કૃપા કરી.
ઉવાચ કૃપયા દેવી તસ્ય સ્મરણવિહ્વલા । ભગવત્યુવાચ-। કિં વા દાનં ત્વયા વત્સ કૃતં પાત્રાય દુર્લભમ્
દેવી સ્મરણથી વિહ્વલ થઈ, દયાથી મને કહ્યું: 'પુત્ર, તું કયા દુર્લભ દાન પાત્રને આપ્યું છે?'
ઇષ્ટં યજ્ઞેન કેનાત્ર તપો વા કિમનુષ્ઠિતમ્ । ભગવત્યમલા ભક્તિઃ કા વા પ્રાક્સમુપાર્જ્જિતા
'તમે અહીં કયું યજ્ઞ કર્યું છે, કે કયું તપ કર્યું છે? કે પહેલાં કઈ શુદ્ધ ભક્તિ પ્રાપ્ત કરી છે, ધન્ય?'
કિં વાસ્મિન્દુર્લભં લોકે કિં વા કર્મ શુભં મહત્ । પ્રસાદસ્ત્વયિ યેનાયં પ્રપન્ને ચ મુદા કિલ
'આ જગતમાં શું દુર્લભ છે, કે કયું મહાન શુભ કર્મ કર્યું છે, જેના કારણે તને આ કૃપા મળી છે અને તું આનંદથી અહીં આવ્યો છે?'
ગૂઢાતિગૂઢશ્ચાનન્ય લભ્યો ભગવતા કૃતઃ । નૈતાદૃઙ્મર્ત્યલોકાનાં ન ચ ભૂતલવાસિનામ્
'આ કૃપા, ખૂબ જ ગુપ્ત અને દુર્લભ, ભગવાને આપી છે; એ મરત્યો કે પૃથ્વી પર રહેતા કોઈને મળતી નથી.'