વારંવારં ચ ગોવિંદં ભાવેનાલિંગ્ય ચુંબતિ । પ્રિયાસૌ સર્વગોપીનાં કૃષ્ણસ્યાપ્યતિવલ્લભા
વારંવાર તે ભાવથી ગોવિંદને ભેટી અને ચુંબન કરે છે; તે સર્વ ગોપીઓમાં પ્રિય છે અને કૃષ્ણને પણ અત્યંત વલ્લભ છે.
શ્વેતકેતોઃ સુતઃ કશ્ચિદ્વેદવેદાંગપારગઃ । સર્વમેવ પરિત્યજ્ય પ્રચંડં તપ આસ્થિતઃ
શ્વેતકેતુનો એક પુત્ર, જે વેદ અને તેના અંગોમાં પારંગત હતો, બધું ત્યજીને ઘોર તપસ્યામાં લાગી ગયો.
મુરારેઃ સેવિતપદાં સુધામધુરનાદિનીમ્ । ગોવિંદસ્ય પ્રિયાં શક્તિં બ્રહ્મરુદ્રાદિદુર્ગમામ્
મુરારીના ચરણોની સેવા કરી, તેની મધુર વાણીના અમૃતનો આનંદ માણ્યો અને ગોવિંદની પ્રિય શક્તિની ઉપાસના કરી, જે બ્રહ્મા, રુદ્ર વગેરે માટે પણ અપ્રાપ્ય છે.
ભજંતીમેકભાવેન શ્રિયમેવ મનોહરામ્ । ધ્યાયઞ્જજાપ સતતં મંત્રમેકાદશાક્ષરમ્
એકાગ્ર ચિત્તથી તે મનોહર શ્રીની જ ઉપાસના કરે છે, સતત એકાદશ અક્ષરની મંત્રનો જાપ અને ધ્યાન કરે છે.
હસિતં સકલં કૃત્વા બતમાયેષુ યોજયન્ । કાંત્યાદિભિર્હસંતીભિર્વાસયંત્યભિતો જગત્
સૌ હાસ્યથી રમાડીને, રમૂજી કૃત્યોમાં જોડાઈને, સૌંદર્ય અને આનંદથી આખું જગત પ્રસન્ન કરે છે.
વસંતે વસતેત્યેવં મંત્રાર્થં ચિંતયન્સદા । સોઽપિ કલ્પદ્વયેનૈવ સિદ્ધોઽત્ર જનિમાપ્તવાન્
'વસંતમાં એ વસે છે' એવા મંત્રનો અર્થ હંમેશા ચિંતન કરીને, એ પણ બે કલ્પમાં સિદ્ધિ પામી અને અહીં જન્મ મેળવનાર થયો.
સેયં બાલાયતે પુત્રી કૃશાંગી કુડ્મલસ્તની । મુક્તાવલિલસત્કંઠી શુદ્ધકૌશેયવાસિની
એ બાળિકા જેવી દેખાય છે, દેહ પાતળી છે, સ્તન હજુ વિકસે છે, ગળે મુક્તાની માળ પહેરેલી છે અને શુદ્ધ રેશમી વસ્ત્રો પહેર્યા છે.
મુક્તાચ્છુરિતમંજીરકંકણાંગદમુદ્રિકા । બિભ્રતી કુંડલે દિવ્યે અમૃતસ્રાવિણી શુભે
તેના પગમાં મુક્તાવાળી પાયલ છે, હાથમાં કંકણ અને વળય છે, અને મુક્તાથી શોભતા ઉંગળીના વળય પણ છે. તેના કાનમાં અમૃત ટપકતા દિવ્ય કુંડળ છે, હે શુભે!
વૃત્તકસ્તૂરિકાવેણી મધ્યે સિંદૂરબિંદુવત્ । દધાના ચિત્રકં ભાલે સાર્દ્ધં ચંદનચિત્રકૈઃ
તેની વેણી ગોળ અને કસ્તૂરીની સુગંધથી ભરી છે, મધ્યમાં સિંધૂરનું ટપકું છે, અને કપાળ પર સુંદર ચંદનના આલેખન સાથે રંગીન ચિત્રો શોભે છે.
યા સૈવ દૃશ્યતે શાંતા જપંતી પરમં પદમ્ । આસીચ્ચંદ્રપ્રભો નામ રાજર્ષિઃ પ્રિયદર્શનઃ
એ જ શાંત સ્વરૂપે દેખાય છે, પરમ પદનું જપ કરે છે. ચંદ્રપ્રભ નામે એક રાજર્ષિ હતા, જે દેખાવમાં ખૂબ મનોહર હતા.
તસ્ય કૃષ્ણપ્રસાદેન પુત્રોઽભૂન્મધુરાકૃતિઃ । ચિત્રધ્વજ ઇતિ ખ્યાતઃ કૌમારાવધિ વૈષ્ણવઃ
કૃષ્ણની કૃપાથી તેમને મધુર સ્વરૂપનો પુત્ર થયો, જેનું નામ ચિત્રધ્વજ હતું અને જે બાળપણથી વિષ્ણુભક્ત હતો.
સ રાજા સુસુતં સૌમ્યં સુસ્થિરં દ્વાદશાબ્દિકમ્ । આદેશયદ્દ્વિજાન્મંત્રં પરમષ્ટાદશાક્ષરમ્
એ રાજાએ પોતાના સૌમ્ય અને સ્થિર સ્વભાવના, બાર વર્ષના પુત્રને દ્વિજોના પરમ અષ્ટાદશાક્ષરી મંત્રની દીક્ષા આપી.
અભિષિચ્યમાનઃ સ શિશુર્મંત્રામૃતમયૈર્જલૈઃ । તત્ક્ષણે ભૂપતિં પ્રેમ્ણા નત્વોદશ્રુપ્રકલ્પિતઃ
જ્યારે એ બાળકને મંત્રરૂપ અમૃતથી ભરેલા જળથી અભિષેક કર્યો, ત્યારે તેણે પ્રેમથી રાજાને વંદન કર્યું અને આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
તસ્મિન્દિને સ વૈ બાલઃ શુચિવસ્ત્રધરઃ શુચિઃ । હારનૂપુરસૂત્રાદ્યૈર્ગ્રૈવેયાંગદકંકણૈઃ
એ દિવસે એ બાળક શુદ્ધ વસ્ત્ર પહેરીને, હાર, પાયલ, સૂત્ર, માળા, કંકણ અને બાંયડાંથી શોભાયમાન થયો હતો.
વિભૂષિતો હરેર્ભક્તિમુપસ્પૃશ્યામલાશયઃ । વિષ્ણોરાયતનં ગત્વા સ્થિત્વૈકાકી વ્યચિંતયત્
આ રીતે શોભાયમાન અને શુદ્ધ હૃદયથી હરીની ભક્તિ સ્વીકારી, એ વિષ્ણુના મંદિરે ગયો અને એકલો ઊભો રહી વિચાર કરવા લાગ્યો.
કથં ભજામિ તં ભક્તં મોહનં ગોપયોષિતામ્ । વિક્રીડંતં સદા તાભિઃ કાલિંદીપુલિને વને
હું એ પ્રિયતમને કેવી રીતે ભજું, જે ગોપીબાળાઓને મોહી લે છે અને કાલિન્દી નદીના કિનારે વનમાં તેમનાથી હંમેશા રમે છે?
ઇત્થમત્યાકુલમતિશ્ચિંતયન્નેવ બાલકઃ । અથાપપરમાં વિદ્યાં સ્વપ્નં ચ સમવાપ્યત
આ રીતે મનમાં ભારે ઉથલપાથલ સાથે વિચારી રહ્યો હતો, ત્યારે એ બાળકને પરમ વિદ્યા અને સ્વપ્નમાં એક દર્શન મળ્યું.
આસીત્કૃષ્ણપ્રતિકૃતિઃ પુરતસ્તસ્ય શોભના । શિલામયી સ્વર્ણપીઠે સર્વલક્ષણલક્ષિતા
એના સામે સુંદર કૃષ્ણમૂર્તિ દેખાઈ, જે પથ્થરની હતી, સુવર્ણ સિંહાસન પર બેઠી હતી અને સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત હતી.
સાભૂદિંદીવરશ્યામા સ્નિગ્ધલાવણ્યશાલિની । ત્રિભંગલલિતાકાર શિખંડી પિચ્છભૂષણા
તેની કાંતિ ઇંદીવર જેવા શ્યામ હતી, સૌમ્ય સૌંદર્યથી ભરપૂર, ત્રિભંગી ભંગીમા સાથે, શિખા અને મોરપાંખથી શોભાયમાન હતી.
કૂજયંતી મુદા વેણું કાંચનીમધરેઽર્પિતામ્ । દક્ષસવ્યગતાભ્યાં ચ સુંદરીભ્યાં નિષેવિતામ્
તે આનંદપૂર્વક સોનાની વાંસળી હોઠે ધરી વગાડતી હતી અને બંને બાજુએ બે સુંદર સખીઓ તેની સેવા કરતી હતી.
વર્દ્ધયંતીં તયોઃ કામં ચુંબનાશ્લેષણાદિભિઃ । દૃષ્ટ્વા ચિત્રધ્વજઃ કૃષ્ણં તાદૃગ્વેષવિલાસિનમ્
એ બંનેના ચુંબન અને આલિંગનથી તેમનો પ્રેમ વધતો હતો. ચિત્રધ્વજે કૃષ્ણને એ રીતે રમતા અને એ વેશમાં જોયા.
અવનમ્ય શિરસ્તસ્મૈ પુરો લજ્જિતમાનસઃ । અથોવાચ હરિર્દક્ષપાર્શ્વગાં પ્રેયસીં હસન્
એણે શરમથી માથું ઝુકાવ્યું. પછી હરીએ હસતાં પોતાના જમણા બાજુ ઊભેલી પ્રિયાને કહ્યું.
સલજ્જં પરમં ચૈનં સ્વશરીરાસનાગતમ્ । નિર્માયાત્મસમં દિવ્યં યુવતીરૂપમદ્ભુતમ્
આ શરમાળ અને શ્રેષ્ઠ આત્મા પોતાના આસન પર આવ્યો છે. તું પોતાને જેવું જ એક અદ્ભુત, દિવ્ય યુવતીરૂપ સર્જ.
ચિંતયસ્વ શરીરેણ હ્યભેદં મૃગલોચને । અથો ત્વદંગતેજોભિઃ સ્પૃષ્ટસ્ત્વદ્રૂપમાપ્સ્યતિ
હે મૃગનેત્રે! તું મનમાં શરીરનું એકરૂપપણું વિચાર. પછી, જ્યારે તારા અંગના તેજથી એ સ્પર્શાશે, ત્યારે એ તારો સ્વરૂપ પામશે.
તતઃ સા પદ્મપત્રાક્ષી ગત્વા ચિત્રધ્વજાંતિકમ્ । નિજાંગકૈસ્તદંગાનામભેદં ધ્યાયતી સ્થિતા
પછી, કમળની પાંખડી જેવી આંખો ધરાવતી એ સ્ત્રી ચિત્રધ્વજ પાસે ગઈ અને ત્યાં ઊભી રહી, પોતાના અંગો અને તેના અંગો વચ્ચેના અખંડ એકતાનું ધ્યાન કરવા લાગી.
અથાસ્યાસ્ત્વંગતેજાંસિ તદંગં પર્યપૂરયન્ । સ્તનયોર્જ્યોતિષા જાતૌ પીનૌ ચારુપયોધરૌ
એ સમયે, એની તેજસ્વિતા ચિત્રધ્વજના અંગોમાં પ્રવેશી ગઈ અને તેમને પરિપૂર્ણ કરી દીધા; એ પ્રકાશમાંથી બે સુંદર, ગોળ અને ભરાવદાર સ્તન ઊભા થયા.
નિતંબજ્યોતિષા જાતં શ્રોણિબિંબં મનોહરમ્ । કુંતલજ્યોતિષા કેશપાશોઽભૂત્કરયોઃ કરૌ
એના કટિપ્રદેશના પ્રકાશથી મનમોહક નિતંબ રચાયા; વાળના તેજથી ઘન ઘન વાળ બન્યા અને હાથના તેજથી હાથ સર્જાયા.
સર્વમેવં સુસંપન્નં ભૂષાવાસઃ સ્રગાદિકમ્ । કલાસુ કુશલા જાતા સૌરભેનાંતરાત્મનિ
આ રીતે બધું સંપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થયું—એના આભૂષણો, વસ્ત્રો, હાર વગેરે; એ કલાઓમાં નિપુણ બની અને એના અંતરાત્મામાં સુગંધ પ્રસરી.
દીપાદ્દીપમિવાલોક્ય સુભગાં ભુવિ કન્યકામ્ । ચિત્રધ્વજાં ત્રપાભંગિ સ્મિતશોભાં મનોહરામ્
એક દીપકમાંથી બીજો દીપક પ્રગટે તેમ, પૃથ્વી પર એ સુંદર કન્યાને જોઈ, ચિત્રધ્વજએ એની લજ્જા તોડી, મનમોહક સ્મિત સાથે એને નિહાળી.
પ્રેમ્ણા ગૃહીત્વા કરયોઃ સા તામપહરન્મુદા । ગોવિંદવામપાર્શ્વસ્થાં પ્રેયસીં પરિરભ્ય ચ
પ્રેમથી એણે એની હાથ પકડી આનંદપૂર્વક એને લઈ ગઈ અને ગોવિંદના ડાબા બાજુએ ઊભેલી પોતાની પ્રિયાને હૃદયપૂર્વક ભેટી.