તતોઽતિદુશ્ચરં ચક્રે તપો વિસ્મયકારકમ્ । એકપાદસ્થિતઃ સૂર્યં નિર્નિમેષં વિલોકયન્
પછી તેમણે અત્યંત કઠિન અને આશ્ચર્યજનક તપસ્યા કરી, એક પગ પર ઊભા રહી, blink વિના સૂર્યને જોઈ રહ્યા.
મંત્રં જજાપ પરમં પંચવિંશતિવર્ણકમ્ । દધ્યૌ પરમભાવેન કૃષ્ણમાનંદરૂપિણમ્
મુનિએ પચ્ચીસ અક્ષરોવાળો પરમ મંત્ર જપ્યો અને પરમ ભાવે આનંદરૂપ કૃષ્ણનું ધ્યાન કર્યું.
ચરંતં વ્રજવીથીષુ વિચિત્રગતિલીલયા । લલિતૈઃ પાદવિન્યાસૈઃ ક્વણયંતં ચ નૂપુરમ્
વ્રજની ગલીઓમાં કૃષ્ણ રમતાં જાય છે, તેમની ચાલમાં અદભુત રમણિયતા છે, પગલાંની લયથી નૂપુરો રણકે છે.
ચિત્રકંદર્પચેષ્ટાભિઃ સસ્મિતાપાંગવીક્ષિતૈઃ । સંમોહનાખ્યયા વંશ્યા પંચમારુણચિત્રયા
તેમના હાવભાવ ચિત્રકાર જેવા મનોહર છે, આંખોના કિનારે હળવી સ્મિત સાથે, સંમોહન નામની વાંસળીના પાંચમા સૂરના લાલ રંગથી સૌને મોહી લે છે.
બિંબૌષ્ઠપુટચુંબિન્યા કલાલાપૈર્મનોજ્ઞયા । હરંતં વ્રજરામાણાં મનાંસિ ચ વપૂંષિ ચ
તેમની વાંસળી હોઠે લગાડીને, મીઠા રાગથી ચુંબન કરે છે, અને વ્રજની સ્ત્રીઓના મન અને શરીર બંનેને મોહી લે છે.
શ્લથન્નીવીભિરાગત્ય સહસાલિંગિતાંગકમ્ । દિવ્યમાલ્યાંબરધરં દિવ્યગંધાનુલેપનમ્
કોઈ સ્ત્રીઓ ઢીલી કમરપટ્ટી સાથે આવી, અચાનક તેમને ભેટી જાય છે, કૃષ્ણ દિવ્ય વસ્ત્ર અને ફૂલો પહેરી, સુગંધિત અંગરાગ લગાવેલા છે.
શ્યામલાંગપ્રભાપૂર્ણૈર્મોહયંતં જગત્ત્રયમ્ । સ એવં બહુદેવેન સમુપાસ્ય જગત્પતિમ્
તેમના શ્યામ શરીરથી પ્રકાશ ફેલાય છે, જે ત્રણેય લોકને મોહી લે છે. આવા ભગવાનનું અનેક દેવતાઓએ ભક્તિપૂર્વક પૂજન કર્યું.
નવકલ્પાંતરે જાતા ગોકુલે દિવ્યરૂપિણી । કન્યા પ્રચંડનામ્નસ્તુ ગોપસ્યાતિ યશસ્વિનઃ
નવા કલ્પમાં, ગોકુલમાં એક દિવ્ય રૂપાવતી કન્યા જન્મી, તેનું નામ પ્રચંડ હતું, જે પ્રસિદ્ધ ગોપની પુત્રી હતી.
ચિત્રગંધેતિ વિખ્યાતા કુમારી ચ શુભાનના । નિજાંગગંધૈર્વિવિધૈર્મોદયંતી દિશો દશ
તે કન્યા ચિત્રગંધા તરીકે જાણીતી થઈ, સુંદર ચહેરાવાળી હતી, પોતાના શરીરની વિવિધ સુગંધોથી દશ દિશાઓને આનંદિત કરતી હતી.
તામેનાં પશ્ય કલ્યાણીં વૃંદશો મધુપાયિનીમ્ । અંગેષુ સ્વપતિં કૃત્વા રસાવેશસમાકુલામ્
તેણે વ્રિંદાવનના વનમાળામાં મધ પીતી, પોતાના અંગો પર પ્રિયતમને ધારણ કરીને, રસના આનંદમાં તલ્લીન થઈ હતી.
અસ્યાઃ સ્તનપરિષ્વંગે હારૈઃ સર્વૈર્વિહન્યતે । વક્ષઃસ્થલાત્પ્રચ્યવદ્ભિશ્ચિત્રગંધાદિસૌરભૈઃ
તેણી જ્યારે કૃષ્ણને વળગી જાય છે, ત્યારે તેના ગળાના હાર સ્તન પર વાગે છે અને તેના વક્ષસ્થળમાંથી ચિત્રગંધા જેવી સુગંધ ફેલાય છે.
અપરે મુનિવર્યાસ્તુ સતતં પૂતમાનસાઃ । વાયુભક્ષાસ્તપસ્તેપુર્જપંતઃ પરમં મનુમ્
બીજા મહાન ઋષિઓ, હંમેશા શુદ્ધ મનવાળા, વાયુ પર જીવતા, તપસ્યા કરતા અને સર્વોચ્ચ મંત્રનો જાપ કરતા.
સ્મરઃ કૃષ્ણાય કામાર્તિ કલાદિવૃત્તિશાલિને । આગ્નેયીસહિતં કૃત્વા મંત્રં પંચદશાક્ષરમ્
કૃષ્ણ માટે પ્રેમથી તપસ્યા કરતા, કલાઓમાં નિપુણ, તેમણે અગ્નેયી સાથે મળીને પંદર અક્ષરનો મંત્ર જાપ્યો.
દધ્યુર્મુનિવરાઃ કષ્ણમૂર્તિં દિવ્યવિભૂષણામ્ । દિવ્યચિત્રદુકૂલેન પૂર્ણપીનકટિસ્થલામ્
મહાન ઋષિઓ કૃષ્ણના દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ સ્વરૂપનું ધ્યાન કરતા, મનોહર વસ્ત્રો અને સુંદર કમરવાળી મૂર્તિનું ધ્યાન કરતા.
મયૂરપિચ્છકૈઃ કૢપ્તચૂડામુજ્જ્વલકુંડલામ્ । સવ્યજંઘાંત આદાય દક્ષિણં ચરણાંબુજમ્
મોરપાંખથી શોભતા શિર પર, તેજસ્વી કુંડલ, ડાબું પગ વાળેલું અને જમણું કમળ જેવા પગ હાથમાં પકડેલું.
ભ્રમંતીં સંપુટીકૃત્ય ચારુહસ્તાંબુજદ્વયમ્ । કક્ષદેશવિનિક્ષિપ્તવેણું પરિચલત્પુટીમ્
સુંદર કમળ જેવા બે હાથ જોડીને, બાજુએ વાંસળી રાખી, વસ્ત્ર હલકું હલકું લહેરાય છે.
આનંદયંતીં ગોપીનાં નયનાનિ મનાંસિ ચ । પરમાશ્ચર્યરૂપેણ પ્રવિષ્ટાં રંગમંડપે
તે કૃષ્ણ ગોપીઓની આંખો અને મનને આનંદ આપે છે, અદભુત રૂપે રંગમંચમાં પ્રવેશ કરે છે.
પ્રસૂનવર્ષર્ગોપીભિઃ પૂર્યમાણાં ચ સર્વતઃ । અથ કલ્પાંતરે દેહં ત્યક્ત્વા જાતા ઇહાધુના
ગોપીઓના ફૂલવર્ષાથી ચારેય બાજુ ઘેરાયેલા, પછી બીજા કલ્પમાં શરીર ત્યજી, હવે અહીં જન્મ લીધો.
યાસાં કર્ણેષુ દૃશ્યંતે તાટંકા રશ્મિદીપિતાઃ । રત્નમાલ્યાનિ કંઠેષુ રત્નપુષ્પાણિ વેણિષુ
જેનાં કાનમાં કિરણોથી ચમકતા કુંડલ છે, ગળામાં રત્નમાળાઓ અને વેણીમાં રત્નફૂલો શોભે છે.
મુનિઃ શુચિશ્રવા નામ સુવર્ણો નામ ચાપરઃ । કુશધ્વજસ્ય બ્રહ્મર્ષેઃ પુત્રૌ તૌ વેદપારગૌ
શુચિશ્રવ નામના એક ઋષિ અને સુવર્ણ નામના બીજા, બંને કુશધ્વજ બ્રહ્મર્ષિના પુત્ર અને વેદમાં પારંગત હતા.
ઊર્ધ્વપાદૌ તપો ઘોરં તેપતુસ્ત્ર્યક્ષરં મનુમ્ । હ્રીં હંસ ઇતિ કૃત્વૈવ જપંતૌ યતમાનસૌ
પગ ઉપર ઉંચા રાખીને, તેમણે કઠિન તપ કર્યું અને 'હ્રીં હંસ' એ ત્રણ અક્ષરવાળો મંત્ર એકાગ્રતાથી જપ્યો.
ધ્યાયંતૌ ગોકુલે કૃષ્ણં બાલકં દશવાર્ષિકમ્ । કંદર્પસમરૂપેણ તારુણ્યલલિતેન ચ
ગોકુલમાં, તેમણે દસ વર્ષના બાળક શ્રીકૃષ્ણનું ધ્યાન કર્યું, જે કામદેવ જેવી સુંદરતા અને યુવાનીની મોહકતા ધરાવતો હતો.
પશ્યંતીર્વ્રજબિંબોષ્ઠીર્મોહયંતમનારતમ્ । તૌ કલ્પાંતે તનૂં ત્યક્ત્વા લબ્ધવંતૌ જનિં વ્રજે
તેઓએ બિંબફળ જેવી લાલ ઓઠવાળા શ્રીકૃષ્ણને સતત જોઈને મન મોહી લીધું; યુગના અંતે, દેહ ત્યાગી, તેઓએ વ્રજમાં જન્મ મેળવ્યો.
સુવીરનામ ગોપસ્ય સુતે પરમશોભને । યયોર્હસ્તે પ્રદૃશ્યેતે સારિકે શુભરાવિણી
તેઓ સુવીર નામના ગોપના અતિ સુંદર પુત્રીઓ તરીકે જન્મ્યા; તેમના હાથમાં મીઠી અવાજવાળા શુભ તોતા દેખાતા.
જટિલો જંઘપૂતશ્ચ ઘૃતાશી કર્બુરેવ ચ । ચત્વારો મુનયો ધન્યા ઇહામુત્ર ચ નિઃસ્પૃહાઃ
જટિલ, જંઘપૂત, ઘૃતાશી અને કર્બુર – આ ચાર ધન્ય મુનિઓ અહીં અને પરલોકમાં પણ કોઈ ઈચ્છા વગર રહેતા.
કેવલેનૈકભાવેન પ્રપન્ના બલ્લવીપતિમ્ । તેપુસ્તે સલિલે મગ્ના જપંતો મનુમેવ ચ
તેઓએ એકમાત્ર ભાવથી ગોપીઓના સ્વામી શ્રીકૃષ્ણને શરણાગતિ આપી, પાણીમાં ડૂબીને માત્ર મંત્રનો જપ કરતા તપ કર્યું.
રમાત્રયેણ પુટિતં સ્મરાદ્યં તદશાક્ષરમ્ । દધ્યુશ્ચ ગાઢભાવેન બલ્લવીભિર્વને વને
તેઓએ લક્ષ્મીજીના ત્રણ અક્ષરથી યુક્ત, કામના મૂળ એવા મંત્રનું, ગોપીઓ સાથે દરેક વનમાં, ઊંડા ભાવથી ધ્યાન કર્યું.
ભ્રમંતં નૃત્યગીતાદ્યૈર્માનયંતં મનોહરમ્ । ચંદનાલિપ્તસર્વાંગં જપાપુષ્પાવતંસકમ્
તેઓએ શ્રીકૃષ્ણને નૃત્ય, ગીત વગેરેમાં રમતાં, સર્વેને મોહી લેતાં, ચંદનથી લિપ્ત દેહ અને જપાફૂલોની વેણી પહેરેલી હાલતમાં જોયા.
કલ્હારમાલયાવીતં નીલપીતપટાવૃતમ્ । કલ્પત્રયાંતે જાતાસ્તે ગોકુલે શુભલક્ષણાઃ
તેઓએ કલ્હારમાળા ધારણ કરી, નીલા-પીળા વસ્ત્ર પહેરી, ત્રણ યુગના અંતે ગોકુલમાં શુભ લક્ષણો સાથે જન્મ લીધો.
ઇમાસ્તાઃ પુરતો રમ્યા ઉપવિષ્ટા નતભ્રુવઃ । યાસાં ધર્મકૃતાન્યેવ વલયાનિ પ્રકોષ્ઠકે
આ સુંદર યુવતીઓ, તમારી સામે નમ્ર ભ્રૂવાળા બેઠી છે, જેમના હાથમાં માત્ર પોતાના પુણ્યથી મળેલા કાંગણ છે.