ચંદ્રાંશું સદૃશાભાસાં સર્વાવયવશોભનામ્ । કૃત્વા કટિતટે વામપાણિં દક્ષિણતસ્તદા
તે ચાંદની જેવી તેજવાળી હતી, તેના બધા અંગો સુંદર હતા; તેણે ડાબો હાથ કટિ પર અને જમણો હાથ બાજુમાં રાખ્યો હતો.
જ્ઞાનમુદ્રાં ચ બિભ્રાણામનિમેષવિલોચનામ્ । ત્યક્તાહારવિહારાં ચ સુનિશ્ચલતયાસ્થિતામ્
તે જ્ઞાનમુદ્રા ધારણ કરતી, આંખો blink વિના, ખોરાક અને આનંદ ત્યાગી, સંપૂર્ણ સ્થિરતા સાથે બેઠી હતી.
જિજ્ઞાસુસ્તાં મુનિવરસ્તસ્થૌ તત્ર શતં સમાઃ । તદંતે તાં સમુત્થાપ્ય ચલિતાં વિનયાન્મુનિઃ
મુનિએ તેને જાણવાની ઇચ્છા રાખી, ત્યાં સો વર્ષ સુધી ઊભા રહ્યા; અંતે, જ્યારે તે હલવા લાગી, મુનિએ વિનમ્રતાથી તેને જાગૃત કરી.
અપૃચ્છત્કા ત્વમાશ્ચર્યરૂપે કિં વા ચરિષ્યસિ । યદિ યોગ્યં ભવેત્તર્હિ કૃપયા વક્તુમર્હસિ
મુનિએ પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો, અદભૂત રૂપવાળી? અહીં શું કરો છો? જો યોગ્ય હોય તો કૃપાથી મને કહો.'
અથાબ્રવીચ્છનૈર્બાલા તપસાતીવ કર્શિતા । બ્રહ્મવિદ્યાહમતુલા યોગીંદ્રૈર્યા વિમૃગ્યતે
પછી, તપસ્યાથી અત્યંત દુર્બળ થયેલી યુવતી ધીમે બોલી: 'હું અતુલ્ય બ્રહ્મજ્ઞાન છું, જેને યોગીઓ શોધે છે.'
સાહં હરિપદામ્ભોજકામ્યયા સુચિરં તપઃ । ચરામ્યસ્મિન્વને ઘોરે ધ્યાયંતી પુરુષોત્તમમ્
'હું હરિના પદપદ્મની ઇચ્છાથી લાંબા સમયથી આ ભયાનક જંગલમાં તપસ્યા કરી રહી છું, અને પુરુષોત્તમનું ધ્યાન કરતી છું.'
બ્રહ્માનંદેન પૂર્ણાહં તેનાનંદેન તૃપ્તધીઃ । તથાપિ શૂન્યમાત્માનં મન્યે કૃષ્ણરતિં વિના
'હું બ્રહ્માનંદથી ભરપૂર છું, એ આનંદથી મન તૃપ્ત છે; છતાં, કૃષ્ણની ભક્તિ વિના હું પોતાને ખાલી માનું છું.'
ઇદાનીમતિનિર્વિણ્ણા દેહસ્યાસ્ય વિસર્જ્જનમ્ । કર્ત્તુમિચ્છામિ પુણ્યાયાં વાપિકાયામિહૈવ તુ
'હવે, સંપૂર્ણ નિરાશ થઈ, હું આ પવિત્ર વાપીમાં જ શરીર ત્યાગ કરવા ઈચ્છું છું, પુણ્ય માટે.'
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યા મુનિરત્યંતવિસ્મિતઃ । પતિત્વા ચરણે તસ્યાઃ કૃષ્ણોપાસાવિધિં શુભમ્
તેના શબ્દો સાંભળીને મુનિ અત્યંત આશ્ચર્યચકિત થયા; તે તેના પગ પર પડ્યા અને કૃષ્ણની ઉપાસનાની શુભ રીત પૂછી.
પપ્રચ્છ પરમપ્રીતસ્ત્યક્ત્વાધ્યાત્મવિરોચનમ્ । તયોક્તં મંત્રમાજ્ઞાય જગામ માનસં સરઃ
મુનિએ પરમ આનંદથી, પોતાનું અધ્યાત્મ ગૌરવ છોડીને, તેણીને પ્રશ્ન કર્યો; તેણી પાસેથી મંત્ર જાણીને, તે માનસ સરovar તરફ ગયા.
તતોઽતિદુશ્ચરં ચક્રે તપો વિસ્મયકારકમ્ । એકપાદસ્થિતઃ સૂર્યં નિર્નિમેષં વિલોકયન્
પછી તેમણે અત્યંત કઠિન અને આશ્ચર્યજનક તપસ્યા કરી, એક પગ પર ઊભા રહી, blink વિના સૂર્યને જોઈ રહ્યા.
મંત્રં જજાપ પરમં પંચવિંશતિવર્ણકમ્ । દધ્યૌ પરમભાવેન કૃષ્ણમાનંદરૂપિણમ્
મુનિએ પચ્ચીસ અક્ષરોવાળો પરમ મંત્ર જપ્યો અને પરમ ભાવે આનંદરૂપ કૃષ્ણનું ધ્યાન કર્યું.
ચરંતં વ્રજવીથીષુ વિચિત્રગતિલીલયા । લલિતૈઃ પાદવિન્યાસૈઃ ક્વણયંતં ચ નૂપુરમ્
વ્રજની ગલીઓમાં કૃષ્ણ રમતાં જાય છે, તેમની ચાલમાં અદભુત રમણિયતા છે, પગલાંની લયથી નૂપુરો રણકે છે.
ચિત્રકંદર્પચેષ્ટાભિઃ સસ્મિતાપાંગવીક્ષિતૈઃ । સંમોહનાખ્યયા વંશ્યા પંચમારુણચિત્રયા
તેમના હાવભાવ ચિત્રકાર જેવા મનોહર છે, આંખોના કિનારે હળવી સ્મિત સાથે, સંમોહન નામની વાંસળીના પાંચમા સૂરના લાલ રંગથી સૌને મોહી લે છે.
બિંબૌષ્ઠપુટચુંબિન્યા કલાલાપૈર્મનોજ્ઞયા । હરંતં વ્રજરામાણાં મનાંસિ ચ વપૂંષિ ચ
તેમની વાંસળી હોઠે લગાડીને, મીઠા રાગથી ચુંબન કરે છે, અને વ્રજની સ્ત્રીઓના મન અને શરીર બંનેને મોહી લે છે.
શ્લથન્નીવીભિરાગત્ય સહસાલિંગિતાંગકમ્ । દિવ્યમાલ્યાંબરધરં દિવ્યગંધાનુલેપનમ્
કોઈ સ્ત્રીઓ ઢીલી કમરપટ્ટી સાથે આવી, અચાનક તેમને ભેટી જાય છે, કૃષ્ણ દિવ્ય વસ્ત્ર અને ફૂલો પહેરી, સુગંધિત અંગરાગ લગાવેલા છે.
શ્યામલાંગપ્રભાપૂર્ણૈર્મોહયંતં જગત્ત્રયમ્ । સ એવં બહુદેવેન સમુપાસ્ય જગત્પતિમ્
તેમના શ્યામ શરીરથી પ્રકાશ ફેલાય છે, જે ત્રણેય લોકને મોહી લે છે. આવા ભગવાનનું અનેક દેવતાઓએ ભક્તિપૂર્વક પૂજન કર્યું.
નવકલ્પાંતરે જાતા ગોકુલે દિવ્યરૂપિણી । કન્યા પ્રચંડનામ્નસ્તુ ગોપસ્યાતિ યશસ્વિનઃ
નવા કલ્પમાં, ગોકુલમાં એક દિવ્ય રૂપાવતી કન્યા જન્મી, તેનું નામ પ્રચંડ હતું, જે પ્રસિદ્ધ ગોપની પુત્રી હતી.
ચિત્રગંધેતિ વિખ્યાતા કુમારી ચ શુભાનના । નિજાંગગંધૈર્વિવિધૈર્મોદયંતી દિશો દશ
તે કન્યા ચિત્રગંધા તરીકે જાણીતી થઈ, સુંદર ચહેરાવાળી હતી, પોતાના શરીરની વિવિધ સુગંધોથી દશ દિશાઓને આનંદિત કરતી હતી.
તામેનાં પશ્ય કલ્યાણીં વૃંદશો મધુપાયિનીમ્ । અંગેષુ સ્વપતિં કૃત્વા રસાવેશસમાકુલામ્
તેણે વ્રિંદાવનના વનમાળામાં મધ પીતી, પોતાના અંગો પર પ્રિયતમને ધારણ કરીને, રસના આનંદમાં તલ્લીન થઈ હતી.
અસ્યાઃ સ્તનપરિષ્વંગે હારૈઃ સર્વૈર્વિહન્યતે । વક્ષઃસ્થલાત્પ્રચ્યવદ્ભિશ્ચિત્રગંધાદિસૌરભૈઃ
તેણી જ્યારે કૃષ્ણને વળગી જાય છે, ત્યારે તેના ગળાના હાર સ્તન પર વાગે છે અને તેના વક્ષસ્થળમાંથી ચિત્રગંધા જેવી સુગંધ ફેલાય છે.
અપરે મુનિવર્યાસ્તુ સતતં પૂતમાનસાઃ । વાયુભક્ષાસ્તપસ્તેપુર્જપંતઃ પરમં મનુમ્
બીજા મહાન ઋષિઓ, હંમેશા શુદ્ધ મનવાળા, વાયુ પર જીવતા, તપસ્યા કરતા અને સર્વોચ્ચ મંત્રનો જાપ કરતા.
સ્મરઃ કૃષ્ણાય કામાર્તિ કલાદિવૃત્તિશાલિને । આગ્નેયીસહિતં કૃત્વા મંત્રં પંચદશાક્ષરમ્
કૃષ્ણ માટે પ્રેમથી તપસ્યા કરતા, કલાઓમાં નિપુણ, તેમણે અગ્નેયી સાથે મળીને પંદર અક્ષરનો મંત્ર જાપ્યો.
દધ્યુર્મુનિવરાઃ કષ્ણમૂર્તિં દિવ્યવિભૂષણામ્ । દિવ્યચિત્રદુકૂલેન પૂર્ણપીનકટિસ્થલામ્
મહાન ઋષિઓ કૃષ્ણના દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ સ્વરૂપનું ધ્યાન કરતા, મનોહર વસ્ત્રો અને સુંદર કમરવાળી મૂર્તિનું ધ્યાન કરતા.
મયૂરપિચ્છકૈઃ કૢપ્તચૂડામુજ્જ્વલકુંડલામ્ । સવ્યજંઘાંત આદાય દક્ષિણં ચરણાંબુજમ્
મોરપાંખથી શોભતા શિર પર, તેજસ્વી કુંડલ, ડાબું પગ વાળેલું અને જમણું કમળ જેવા પગ હાથમાં પકડેલું.
ભ્રમંતીં સંપુટીકૃત્ય ચારુહસ્તાંબુજદ્વયમ્ । કક્ષદેશવિનિક્ષિપ્તવેણું પરિચલત્પુટીમ્
સુંદર કમળ જેવા બે હાથ જોડીને, બાજુએ વાંસળી રાખી, વસ્ત્ર હલકું હલકું લહેરાય છે.
આનંદયંતીં ગોપીનાં નયનાનિ મનાંસિ ચ । પરમાશ્ચર્યરૂપેણ પ્રવિષ્ટાં રંગમંડપે
તે કૃષ્ણ ગોપીઓની આંખો અને મનને આનંદ આપે છે, અદભુત રૂપે રંગમંચમાં પ્રવેશ કરે છે.
પ્રસૂનવર્ષર્ગોપીભિઃ પૂર્યમાણાં ચ સર્વતઃ । અથ કલ્પાંતરે દેહં ત્યક્ત્વા જાતા ઇહાધુના
ગોપીઓના ફૂલવર્ષાથી ચારેય બાજુ ઘેરાયેલા, પછી બીજા કલ્પમાં શરીર ત્યજી, હવે અહીં જન્મ લીધો.
યાસાં કર્ણેષુ દૃશ્યંતે તાટંકા રશ્મિદીપિતાઃ । રત્નમાલ્યાનિ કંઠેષુ રત્નપુષ્પાણિ વેણિષુ
જેનાં કાનમાં કિરણોથી ચમકતા કુંડલ છે, ગળામાં રત્નમાળાઓ અને વેણીમાં રત્નફૂલો શોભે છે.
મુનિઃ શુચિશ્રવા નામ સુવર્ણો નામ ચાપરઃ । કુશધ્વજસ્ય બ્રહ્મર્ષેઃ પુત્રૌ તૌ વેદપારગૌ
શુચિશ્રવ નામના એક ઋષિ અને સુવર્ણ નામના બીજા, બંને કુશધ્વજ બ્રહ્મર્ષિના પુત્ર અને વેદમાં પારંગત હતા.