તત આભાષ્ય તં ગોપપ્રવરં મુનિપુંગવઃ । યદા ગંતું મનશ્ચક્રે તત્રૈવં ભાનુરબ્રવીત્
પછી એ શ્રેષ્ઠ ગોપ સાથે વાત કરીને, મુનિએ જવા ઈચ્છા વ્યક્ત કરી, ત્યારે ભાનુએ એમ કહ્યું:
એકાસ્તિ પુત્રિકા દેવ દેવપત્ન્યુપમા મમ । કનીયસી શિશોરસ્ય જડાંધબધિરાકૃતિઃ
હું પાસે એક પુત્રી છે, દેવની પત્નીઓ જેવી, એ આ બાળકથી નાની છે, પણ દેખાવમાં મૂર્ખ, અંધ અને બહેરી છે.
ઉત્સાહાદ્વૃદ્ધયે યાચે ત્વાં વરં ભગવત્તમ । પ્રસન્નદૃષ્ટિમાત્રેણ સુસ્થિરાં કુરુ બાલિકામ્
એના વિકાસ માટે ઉત્સાહથી હું તમને વર માંગું છું, ભગવાન; તમારી પ્રસન્ન નજરથી એ બાળાને સારી અને સ્થિર કરો.
શ્રુત્વૈવં નારદો વાક્યં કૌતુકાકૃષ્ટમાનસઃ । અથ પ્રવિશ્ય ભવનં લુઠંતીં ભૂતલે સુતામ્
આ રીતે સંભળીને, નારદની મનમાં કૌતુક જાગ્યું; પછી એ ઘરમાં પ્રવેશ્યા અને જમીન પર રેંગતી એ પુત્રીને જોયી.
ઉત્થાપ્યાંકે નિધાયાતિસ્નેહવિહ્વલમાનસઃ । ભાનુરપ્યાયયૌ ભક્તિનમ્રો મુનિવરાંતિકમ્
ભાનુએ તેણીને ઉઠાવી પોતાની ગોદમાં બેસાડીને, ખૂબ પ્રેમથી ભરી ગયેલા મનથી, ભક્તિપૂર્વક નમ્ર થઈને મહાન મુનિની પાસે ગયો.
અથ ભાગવતશ્રેષ્ઠઃ કૃષ્ણસ્યાતિપ્રિયો મુનિઃ । દૃષ્ટ્વા તસ્યાઃ પરં રૂપમદૃષ્ટાશ્રુતમદ્ભુતમ્
પછી, કૃષ્ણના સૌથી પ્રિય અને શ્રેષ્ઠ ભક્ત મુનિએ, તેણીનું અદભુત રૂપ જોયું—જેવું ક્યારેય જોયું કે સાંભળ્યું નહોતું.
અભૂત્પૂર્વસમં મુગ્ધો હરિપ્રેમા મહામુનિઃ । વિગાહ્ય પરમાનંદસિંધુમેકરસાયનમ્
હરીપ્રેમથી ભરેલા મહામુનિ, પહેલાંની જેમ મંત્રમુગ્ધ થઈ ગયા, અને પરમ આનંદના સમુદ્રમાં, એકમાત્ર અમૃતમાં ડૂબી ગયા.
મુહૂર્ત્તદ્વિતયં તત્ર મુનિરાસીચ્છિલોપમઃ । મુનીંદ્રઃ પ્રતિબુદ્ધસ્તુ શનૈરુન્મીલ્ય લોચને
મુનિ બે ક્ષણ સુધી ત્યાં પથ્થર જેવી શાંતિથી બેઠા રહ્યા; પછી મુનિએndrએ જાગૃત થઈ ધીમે ધીમે આંખો ખોલી.
મહાવિસ્મયમાપન્નસ્તૂષ્ણીમેવ સ્થિતોઽભવત્ । અંતર્હૃદિ મહાબુદ્ધિરેવમેવં વ્યચિંતયત્
મહાન આશ્ચર્યમાં પડીને, તેઓ મૌન રહ્યા; અને પોતાના હૃદયમાં, મહાબુદ્ધિએ આવું વિચાર્યું.
ભ્રાંતં સર્વેષુ લોકેષુ મયા સ્વચ્છંદચારિણા । અસ્યા રૂપેણ સદૃશી દૃષ્ટ્વા નૈવ ચ કુત્રચિત્
હું બધા લોકોમાં સ્વેચ્છાએ ફર્યો છું, પણ ક્યાંય પણ તેના જેવા રૂપવાળી કોઈને જોયી નથી.
બ્રહ્મલોકે રુદ્રલોક ઇંદ્રલોકે ચ મે ગતિઃ । ન કોપિ શોભાકોટ્યંશઃ કુત્રાપ્યસ્યા વિલોકિતઃ
બ્રહ્મા, રુદ્ર અને ઇન્દ્રના લોકમાં પણ હું ગયો છું, પણ ક્યાંય પણ તેની તેજનો એક ભાગ પણ જોવા મળ્યો નથી.
મહામાયા ભગવતી દૃષ્ટા શૈલેંદ્રનંદિની । યસ્યા રૂપેણ સકલં મુહ્યતે સચરાચરમ્
મહામાયા, શૈલપુત્રીની, જેનું રૂપ જોઈને સર્વ જડ-ચેતન જીવ મોહિત થાય છે, તેને મેં જોયી છે.
સાપ્યસ્યાઃ સુકુમારાંગી લક્ષ્મીં નાપ્નોતિ કર્હિચિત્ । લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી કાંતિ વિદ્યાદ્યાશ્ચ વરસ્ત્રિયઃ
પણ એ સુકુમારાંગી લક્ષ્મી પણ ક્યારેય તેના રૂપને પામતી નથી; લક્ષ્મી, સરસ્વતી, કાંતિ, વિદ્યા અને અન્ય શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ—
છાયામપિ સ્પૃશંત્યસ્યાઃ કદાચિન્નૈવ દૃશ્યતે । વિષ્ણોર્યન્મોહિનીરૂપં હરો યેન વિમોહિતઃ
ક્યારેય પણ તેના છાયાને સ્પર્શી શકતી નથી; એ તો વિષ્ણુની મોહિનીનું રૂપ છે, જેના દ્વારા હરાપણ પણ મોહિત થયો.
મયા દૃષ્ટં ચ તદપિ કુતોઽસ્યાસદૃશં ભવેત્ । તતોઽસ્યાસ્તત્ત્વમાજ્ઞાતું ન મે શક્તિઃ કથંચન
હું પણ એ રૂપ જોયું છે, પણ તેની સાથે સરખાવું તો કઈ રીતે? તેથી, તેના સત્યને જાણવાની મારી પાસે કોઈ શક્તિ નથી.
અન્યે ચાપિ ન જાનંતિ પ્રાયેણૈનાં હરેઃ પ્રિયામ્ । અસ્યાઃ સંદર્શનાદેવ ગોવિંદચરણાંબુજે
અન્ય લોકો પણ સામાન્ય રીતે હરિની પ્રિયાને ઓળખતા નથી; માત્ર તેના દર્શનથી ગોવિંદના પાદપદ્મમાં ભક્તિ ઉદ્ભવે છે.
યા પ્રેમર્દ્ધિરભૂત્સા મે ભૂતપૂર્વા ન કર્હિચિત્ । એકાંતે નૌમિ ભવતીં દર્શયિત્વાતિવૈભવમ્
મારી અંદર જે પ્રેમની ઊર્જા ઉઠી, એ પહેલાં ક્યારેય નહોતી; એકાંતમાં, હું તમને નમું છું, હે માતા, જેમણે આવું વૈભવ દર્શાવ્યું.
કૃષ્ણસ્ય સંભવત્યસ્યા રૂપં પરમતુષ્ટયે । વિમૃશ્યૈવં મુનિર્ગોપપ્રવરં પ્રેષ્ય કુત્રચિત્
કૃષ્ણની પરમ તૃપ્તિ માટે તેનું આ રૂપ પ્રગટે છે; આવું વિચારીને, મુનિએ ગોપોમાં શ્રેષ્ઠને ક્યાંક મોકલી દીધો.
નિભૃતે પરિતુષ્ટાવ બાલિકાં દિવ્યરૂપિણીમ્ । અપિ દેવિ મહાયોગમાયેશ્વરિ મહાપ્રભે
ગોપ્ય રીતે, તેમણે દિવ્ય રૂપવાળી બાળિકાની પ્રશંસા કરી: 'હે દેવી, હે મહાયોગમાયા, હે મહાપ્રભુ!'
મહામોહનદિવ્યાંગિ મહામાધુર્યવર્ષિણિ । મહાદ્ભુતરસાનંદશિથિલીકૃતમાનસે
'હે મહામોહન દિવ્યાંગી, હે મહામાધુર્ય વરસાવનાર, હે મહાદભુત રસાનંદથી મનને ઢીલી કરનાર!'
મહાભાગ્યેન કેનાપિ ગતાસિ મમ દૃક્પથમ્ । નિત્યમંતર્મુખાદૃષ્ટિસ્તવ દેવિ વિભાવ્યતે
'કોઈ મહાભાગ્યથી, તમે મારી નજરમાં આવી છો; હે દેવી, તમારી દૃષ્ટિ હંમેશા અંદરથી અનુભવાય છે.'
અંતરેવ મહાનંદપરિતૃપ્તૈવ લક્ષ્યસે । પ્રસન્નં મધુરં સૌમ્યમિદં સુમુખમંડનમ્
'અંદરથી, તમે પરમ આનંદથી સંતુષ્ટ દેખાય છો; આ મુખમંડલ પ્રસન્ન, મીઠું, શાંત અને સુંદર રીતે સજાયેલું છે.'
વ્યનક્તિપરમાશ્ચર્યં કમપ્યંતઃ સુખોદયમ્ । રજઃ સંબંધિકલિકા શક્તિસ્તત્વાતિશોભને
અપાર આશ્ચર્યથી ભરેલી, અંદરથી અવિસ્મય સુખ આપતી, રજસની નાજુક જોડાણવાળી શક્તિ, ઓ ઉત્તમ તેજસ્વી તત્વ, એ છે.
સૃષ્ટિસ્થિતિસમાહારરૂપિણી ત્વમધિષ્ઠિતા । તત્ત્વં વિશુદ્ધસત્વાશુ શક્તિર્વિદ્યાત્મિકા પરા
તમે સર્જન, પાલન અને વિલય રૂપે સ્થિત છો; તમારું તત્વ શુદ્ધ સત્વ, શ્રેષ્ઠ શક્તિ અને જ્ઞાનરૂપ છે.
પરમાનંદસંદોહં દધતી વૈષ્ણવં પરમ્ । કા ત્વયાશ્ચર્યવિભવે બ્રહ્મરુદ્રાદિદુર્ગમે
અત્યંત આનંદથી ભરપૂર, વૈષ્ણવ પરમ bliss ધરાવતી, બ્રહ્મા, રુદ્ર અને અન્ય કોઈ પણ તમારી અદભુત મહિમાને સમજવા સક્ષમ નથી.
યોગીંદ્રાણાં ધ્યાનપથં ન ત્વં સ્પૃશસિ કર્હિચિત્ । ઇચ્છાશક્તિર્જ્ઞાનશક્તિઃ ક્રિયાશક્તિસ્તવેશિતુઃ
મહાન યોગીઓની ધ્યાનની પથ પર તમે ક્યારેય સ્પર્શતા નથી; ઈચ્છા, જ્ઞાન અને ક્રિયા શક્તિઓ તમારા સ્વામીની છે.
તવાંશમાત્રમિત્યેવં મનીષા મે પ્રવર્ત્તતે । માયાવિભૂતયોઽચિંત્યાસ્તન્માયાર્ભકમાયિનઃ
મારી સમજ એ છે કે આ બધું માત્ર તમારો એક અંશ છે; માયાની વિભૂતિઓ અવિસ્મય છે, અને તે માયાથી જન્મેલા માયાવીઓ પણ.
પરેશસ્ય મહાવિષ્ણોસ્તાઃ સર્વાસ્તે કલાકલાઃ । આનંદરૂપિણી શક્તિસ્ત્વમીશ્વરિ ન સંશયઃ
આ બધું પરમેશ્વર મહાવિષ્ણુના અંશ છે; ઓ ઈશ્વરી, તમે આનંદરૂપ શક્તિ છો, એમાં કોઈ શંકા નથી.
ત્વયા ચ ક્રીડતે કૃષ્ણો નૂનં વૃંદાવને વને । કૌમારેણૈવ રૂપેણ ત્વં વિશ્વસ્ય ચ મોહિની
તમારા દ્વારા કૃષ્ણ ચોક્કસ વ્રંદાવનના વનમાં રમે છે; કૌમાર્ય રૂપે તમે સમગ્ર વિશ્વને મોહિત કરો છો.
તારુણ્યવયસા સ્પૃષ્ટં કીદૃક્તે રૂપમદ્ભુતમ્ । કીદૃશં તવ લાવણ્યં લીલાહાસેક્ષણાન્વિતમ્
યૌવનની કિરણથી સ્પર્શાયેલો તમારો એ અદભુત રૂપ શું છે? તમારું સૌંદર્ય, રમતાં નજર અને હાસ્યથી શોભિત, કયું છે?