સંમુખે લલિતા દેવી શ્યામલા વાયુકોણકે । ઉત્તરે શ્રીમતી ધન્યા ઐશાન્યાં શ્રીહરિપ્રિયા
સામે લલિતા દેવી છે; વાયુકોણે શ્યામલા છે; ઉત્તર તરફ શ્રીમતી ધન્યા છે; અને ઈશાન કોણે શ્રીહરિપ્રિયા છે.
વિશાખા ચ તથા પૂર્વે શૈબ્યા ચાગ્નૌ તતઃ પરમ્ । પદ્મા ચ દક્ષિણે પશ્ચાન્નૈર્ઋતે ક્રમશઃ સ્થિતાઃ
પૂર્વમાં વિશાખા છે, અગ્નિકોણે શૈબ્યા છે, દક્ષિણમાં પદ્મા છે અને પાછળ, નૈઋત્ય કોણે, તે ક્રમશઃ સ્થિત છે.
યોગપીઠે કેસરાગ્રે ચારુ ચંદ્રાવતી પ્રિયા । અષ્ટૌ પ્રકૃતયઃ પુણ્યાઃ પ્રધાનાઃ કૃષ્ણવલ્લભાઃ
યોગપીઠ પર, સિંહની જટાના अग्रે ચરુ ચંદ્રાવતી પ્રિયા છે; આ આઠે પવિત્ર પ્રકૃતિઓ કૃષ્ણની મુખ્ય પ્રિયાઓ છે.
પ્રધાનપ્રકૃતિસ્ત્વાદ્યા રાધા ચંદ્રાવતી સમા । ચંદ્રાવલી ચિત્રરેખા ચંદ્રા મદનસુંદરી
મુખ્ય પ્રકૃતિ રાધા છે, જે ચંદ્રાવતી સમાન છે; ચંદ્રાવલી, ચિત્રરેખા, ચંદ્રા અને મદનસુંદરી.
પ્રિયા ચ શ્રીમધુમતી ચંદ્રરેખા હરિપ્રિયા । ષોડશાદ્યાઃ પ્રકૃતયઃ પ્રધાનાઃ કૃષ્ણવલ્લભાઃ
પ્રિયા, શ્રી મધુમતી, ચંદ્રરેખા અને હરિપ્રિયા—આ સૌળસ principal સ્વભાવો કૃષ્ણને અત્યંત પ્રિય છે અને મુખ્ય ગણાય છે.
વૃંદાવનેશ્વરી રાધા તથા ચંદ્રાવલી પ્રિયા । અભિન્નગુણલાવણ્ય સૌંદર્યાશ્ચારુલોચનાઃ
વૃંદાવનેશ્વરી રાધા અને ચંદ્રાવલી પ્રિયાને અખંડ ગુણ, સૌંદર્ય અને મોહક આંખોની ભવ્યતા પ્રાપ્ત છે.
મનોહરા મુગ્ધવેષાઃ કિશોરીવયસોજ્જ્વલાઃ । અગ્રેતનાસ્તથા ચાન્યા ગોપકન્યાઃ સહસ્રશઃ
આ ગોપિકાઓ મનમોહક, નિર્દોષ વેશમાં, યુવાનીની કાંતિથી ઉજળી છે; અને એમની સાથે હજારો ગોપિકાઓ પણ છે.
શુદ્ધકાંચનપુંજાભાઃ સુપ્રસન્નાઃ સુલોચનાઃ । તદ્રૂપહૃદયારૂઢાસ્તદાશ્લેષ સમુત્સુકાઃ
શુદ્ધ સોનાની જેમ તેજસ્વી, હંમેશા પ્રસન્ન અને સુંદર આંખોવાળી, એમના હૃદયમાં કૃષ્ણના રૂપનો ભાવ છે અને એમને કૃષ્ણના આલિંગન માટે આતુરતા છે.
શ્યામામૃતરસે મગ્નાઃ સ્ફુરત્તદ્ભાવમાનસાઃ । નેત્રોત્પલાર્ચિતે કૃષ્ણપાદાબ્જેઽપિતચેતસઃ
શ્યામ અમૃતમાં ડૂબેલી, કૃષ્ણના ભાવથી મન પ્રસન્ન, કમળ જેવી આંખોથી કૃષ્ણના ચરણોમાં ભક્તિપૂર્વક દૃષ્ટિ રાખે છે.
શ્રુતિકન્યાસ્તતો દક્ષે સહસ્રાયુતસંયુતાઃ । જગન્મુગ્ધીકૃતાકારા હૃદ્વર્તિકૃષ્ણલાલસાઃ
દક્ષિણ તરફ, હજારો શ્રુતિકન્યાઓ છે, જેમના રૂપે આખું જગત મોહિત થાય છે અને એમના હૃદયમાં કૃષ્ણની તીવ્ર લાલસા છે.
નાનાસત્વસ્વરાલાપમુગ્ધીકૃતજગત્ત્રયાઃ । તત્ર ગૂઢરહસ્યાનિ ગાયંત્યઃ પ્રેમવિહ્વલાઃ
વિવિધ સ્વરો અને રાગોથી, ત્રણેય લોકને મોહિત કરતી, એ ગોપિકાઓ પ્રેમથી ભરાઈને ગુપ્ત રહસ્યો ગાય છે.
દેવકન્યાસ્તતઃ સવ્યે દિવ્યવેષારસોજ્જ્વલાઃ । નાનાવૈદિગ્ધ્યનિપુણા દિવ્યભાવભરાન્વિતાઃ
પછી ડાબી બાજુએ, દિવ્ય વેશ અને તેજથી ઉજળતી દેવકન્યાઓ છે, જે અનેક કળાઓમાં નિપુણ અને દિવ્ય ભાવોથી ભરપૂર છે.
સૌંદર્યાતિશયેનાઢ્યાઃ કટાક્ષાતિમનોહરાઃ । નિર્લજ્જાસ્તત્ર ગોવિંદે તદંગસ્પર્શનોદ્યતાઃ
અત્યંત સુંદરતા અને મોહક નજરવાળી, નિર્લજ્જ, એ ગોપિકાઓ ગોવિંદ પાસે જાય છે અને એમના અંગને સ્પર્શવા આતુર છે.
તદ્ભાવમગ્નમનસઃ સ્મિતસાચિ નિરીક્ષણાઃ । મંદિરસ્ય તતો બાહ્યે પ્રિયયા વિશદાવૃતે
કૃષ્ણના ભાવમાં મગ્ન મનથી, સ્મિતભરી તિરછા નજરે જુએ છે; મંદિરમાં બહાર, પ્રિયા દ્વારા સ્વચ્છ રીતે ઘેરાયેલી છે.
સમાનવેષવયસઃ સમાનબલપૌરુષાઃ । સમાનગુણકર્માણઃ સમાનાભરણપ્રિયાઃ
એમના વેશ, ઉંમર, બળ અને પરાક્રમ, ગુણ અને કર્મ, અને આભૂષણપ્રેમ બધું જ સરખું છે.
સમાનસ્વરસંગીત વેણુવાદનતત્પરાઃ । શ્રીદામા પશ્ચિમે દ્વારે વસુદામા તથોત્તરે
સંગીત અને સ્વરમાં સમાન, વાંસળી વગાડવામાં તત્પર; પશ્ચિમ દ્વારે શ્રીદામા, ઉત્તર દ્વારે વસુદામા છે.
સુદામા ચ તથા પૂર્વે કિંકિણી ચાપિ દક્ષિણે । તદ્બાહ્યે સ્વર્ણપીઠે ચ સુવર્ણમંદિરાવૃતે
પૂર્વ દ્વારે સુદામા અને દક્ષિણ દ્વારે કિંકિણી છે; બહાર, સોનાની પીડીઓ પર, સોનાના મહેલો ઘેરાયેલા છે.
સ્વર્ણવેદ્યંતરસ્થે તુ સ્વર્ણાભરણભૂષિતે । સ્તોકકૃષ્ણં સુભદ્રાદ્યૈર્ગોપાલૈરયુતાયુતૈઃ
સોનાની વેદિકામાં, સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ, ત્યાં સ્ટોકકૃષ્ણ, સુભદ્રા અને અસંખ્ય ગોપાલો છે.
શૃંગવીણાવેણુવેત્રવયોવેષાકૃતિસ્વરૈઃ । તદ્ગુણધ્યાનસંયુક્તૈર્ગાયદ્ભિરપિ વિહ્વલૈઃ
શૃંગ, વીણા, વાંસળી, લાઠી, યુવાની, વેશ, રૂપ અને મીઠા સ્વર સાથે, કૃષ્ણના ગુણોમાં ધ્યાનમગ્ન, ભાવભરી ગાન કરે છે.
ચિત્રાર્પિતૈશ્ચિત્રરૂપૈઃ સદાનંદાશ્રુવર્ષિભિઃ । પુલકાકુલસર્વાંગૈર્યોગીંદ્રૈરિવ વિસ્મિતૈઃ
અનોખા અર્પણ અને અદભુત રૂપોથી, હંમેશા આનંદના આંસુ વહાવે છે, આખું શરીર રોમાંચિત, મહાન યોગીઓની જેમ આશ્ચર્યચકિત.
ક્ષરત્યયોભિર્ગોવિંદૈરસંખ્યાતૈરુપાવૃતમ્ । તદ્બાહ્યે સ્વર્ણપ્રાકારે કોટિસૂર્યસમુજ્જવલે
અસંખ્ય ગોવિંદોથી ઘેરાયેલું, અનગણિત સાથીઓથી ભરેલું; બહાર, સોનાની દિવાલ કરોડો સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી છે.
ચતુર્દિક્ષુમહોદ્યાનં મંજુસૌરભમોહિતે । પશ્ચિમે સંમુખે શ્રીમત્પારિજાતદ્રુમાશ્રયે
ચારેય દિશામાં વિશાળ બગીચાઓ મોહક સુગંધથી મંત્રમુગ્ધ કરે છે; પશ્ચિમ બાજુએ, શ્રીમંત પારિજાત વૃક્ષનું આશ્રય છે.
તદધસ્તુ સ્વર્ણપીઠે સ્વર્ણમંડનમંડિતે । તન્મધ્યે મણિમાણિક્ય દિવ્યસિંહાસનોજ્જ્વલે
તેની નીચે, સોનાની પીઠ પર, સોનાના શણગારથી શોભિત, તેના મધ્યમાં મણિ અને માણિકથી ઝળહળતું દિવ્ય સિંહાસન હતું.
તત્રોપરિ પરાનંદં વાસુદેવં જગત્પ્રભુમ્ । ત્રિગુણાતીતચિદ્રૂપં સર્વકારણકારણમ્
તે પર પરમ આનંદરૂપ, વાસુદેવ, જગતના સ્વામી, ત્રણ ગુણથી પર, ચૈતન્યમય, સર્વ કારણોના કારણ, વિરાજમાન હતા.
ઇંદ્રનીલઘનશ્યામં નીલકુંચિતકુંતલમ્ । પદ્મપત્રવિશાલાક્ષં મકરાકૃતિકુંડલમ્
તેમનું શરીર ઘન વાદળ જેવું ઊંડા નીલ રંગનું હતું, વાળ વાળેલા અને કાળા, આંખો કમળના પાંદડાની જેમ વિશાળ, અને મકર આકારનાં કુંડળ પહેરેલા હતા.
ચતુર્ભુજં તુ ચક્રાસિગદાશંખાંબુજાયુધમ્ । આદ્યંતરહિતં નિત્યં પ્રધાનં પુરુષોત્તમમ્
તેમણે ચાર હાથમાં ચક્ર, તલવાર, ગદા, શંખ અને કમળ ધારણ કર્યા હતા; તેઓ અનાદિ, અનંત, સદા રહેતા, સર્વથી શ્રેષ્ઠ અને પુરુષોત્તમ છે.
જ્યોતીરૂપં મહદ્ધામ પુરાણં વનમાલિનમ્ । પીતાંબરધરં સ્નિગ્ધં દિવ્યભૂષણભૂષિતમ્
તેમનું રૂપ તેજસ્વી, મહાન પ્રકાશથી ભરપૂર, પ્રાચીન, વનફૂલની વાળ પહેરેલી, પીળા વસ્ત્રમાં, સૌમ્ય અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભિત હતું.
દિવ્યાનુલેપનં રાજચ્ચિત્રિતાંગ મનોહરમ્ । રુક્મિણી સત્યભામા ચ નાગ્નજિતી સુલક્ષણા
દિવ્ય સુગંધિત લિપનથી અંકિત, રાજસી રીતે સજેલા, મનમોહક અંગો સાથે, તેમની સાથે રુક્મિણી, સત્યભામા, નાગ્નજિતી અને શુભ લક્ષણવાળી સુલક્ષણા હતી.
મિત્રવિંદાનુવિંદા સુનંદા જાંબવતી પ્રિયા । સુશીલા ચાષ્ટમહિલા વાસુદેવપ્રિયાસ્તતઃ
મિત્રવિંદા, અનુવિંદા, સુનંદા, જાંબવતી પ્રિય, અને સુશીલા — આ આઠ સ્ત્રીઓ વાસુદેવને ખૂબ જ પ્રિય હતી.
ઉદ્ભ્રાજિતાઃ પારિષદા વૃતયોર્ભક્તિતત્પરાઃ । ઉત્તરે સુમહોદ્યાને હરિચંદનસંશ્રયે
ત્યાં સેવા માટે તત્પર અને તેજસ્વી પારીષદો એકઠા થયા હતા; ઉત્તરના મહાન ઉદ્યાનમાં, હરિચંદનના વૃક્ષોથી સુગંધિત વાતાવરણ હતું.