તદ્દેહવિલસત્કાંતિકોટિકોટ્યંશકો વિભુઃ । તત્પ્રકાશસ્ય કોટ્યંશ રશ્મયો રવિવિગ્રહાઃ
જે પ્રભુના શરીરથી અનગણિત તેજસ્વી કાંતિઓ પ્રસરે છે, એ જ મૂળ છે; સૂર્યના કિરણો તો તેમના પ્રકાશના માત્ર અણમાત્ર અંશ છે.
તસ્ય સ્વદેહકિરણૈઃ પરાનંદ રસામૃતૈઃ । પરમામોદચિદ્રૂપૈર્નિર્ગુણસ્યૈકકારણૈઃ
તેમના પોતાના શરીરના કિરણો દ્વારા પરમ આનંદ, રસરૂપ અમૃત, સર્વોચ્ચ આનંદ અને ચૈતન્યરૂપ, નિર્ગુણના એકમાત્ર કારણ પ્રગટે છે.
તદંશકોટિકોટ્યંશા જીવંતિ કિરણાત્મકાઃ । તદંઘ્રિપંકજદ્વંદ્વ નખચંદ્ર મણિપ્રભાઃ
તેમના એ અનગણિત અંશરૂપ કિરણો જીવંત છે; તેમના કમળ જેવા બંને પગ અને ચાંદની જેવા નખમણિની કાંતિ—
આહુઃ પૂર્ણબ્રહ્મણોઽપિ કારણં વેદદુર્ગમમ્ । તદંશસૌરભાનંતકોટ્યંશો વિશ્વમોહનઃ
પૂર્ણ બ્રહ્માનું પણ કારણ એવા એ તત્ત્વને વેદો સુધી પહોંચી શકતા નથી; તેમના સુગંધના અનંત અંશથી આખું જગત મોહિત થાય છે.
તત્સ્પર્શપુષ્પગંધાદિ નાનાસૌરભસંભવઃ । તત્પ્રિયા પ્રકૃતિસ્ત્વાદ્યા રાધિકા કૃષ્ણવલ્લભા
તેમના સ્પર્શથી ફૂલો, સુગંધ અને અનેક પ્રકારના સુવાસો ઉત્પન્ન થાય છે; તેમની પ્રિય, મૂળ પ્રકૃતિ, કૃષ્ણપ્રિય રાધા છે.
તત્કલાકોટિકોટ્યંશા દુર્ગાદ્યાસ્ત્રિગુણાત્મિકાઃ । તસ્યા અંઘ્રિરજઃ સ્પર્શાત્કોટિવિષ્ણુઃ પ્રજાયતે
તેમના શક્તિના અનગણિત અંશ દુર્ગા અને અન્ય ત્રિગુણાત્મક દેવીઓ છે; તેમની પગની ધૂળના માત્ર સ્પર્શથી લાખો વિષ્ણુઓ જન્મે છે.
પાર્વત્યુવાચ- યદાકર્ણનમેતસ્ય યે વા પારિષદાઃ પ્રભોઃ । તદહં શ્રોતુમિચ્છામિ કથયસ્વ દયાનિધે
પાર્વતીએ કહ્યું: જે આ સાંભળે છે, અથવા પ્રભુના પરિષદો છે—હે દયાનિધિ, હું એ વિશે સાંભળવા ઈચ્છું છું, કૃપા કરીને કહો.
ઈશ્વર ઉવાચ। રાધયા સહ ગોવિંદં સ્વર્ણસિંહાસનેસ્થિતમ્ । પૂર્વોક્તરૂપલાવણ્યં દિવ્યભૂષાંબરસ્રજમ્
ઈશ્વરે કહ્યું: રાધા સાથે ગોવિંદ સોનાના સિંહાસન પર બેઠા છે, જેમનું રૂપ, સૌંદર્ય અને દૈવી આભૂષણ, વસ્ત્ર અને માળાઓથી શોભાયમાન છે.
ત્રિભંગી મંજુ સુસ્નિગ્ધં ગોપીલોચનતારકમ્ । તદ્બાહ્યે યોગપીઠે ચ સ્વર્ણસિંહાસનાવૃતે
ત્રિભંગી મુદ્રામાં, મોહક અને કોમળ, ગોપીઓના નેત્રોમાં તારાની જેમ તેજસ્વી; અને બહાર, યોગપીઠ પર, સોનાના સિંહાસનથી ઘેરાયેલા છે.
પ્રત્યંગરભસાવેશાઃ પ્રધાનાઃ કૃષ્ણવલ્લભાઃ । લલિતાદ્યાઃ પ્રકૃત્યંશા મૂલપ્રકૃતિરાધિકા
દરેક અંગ સાથે લયમાં રહેલી કૃષ્ણની મુખ્ય પ્રિયાઓ છે; લલિતા અને અન્ય પ્રકૃતિના અંશરૂપ છે, જેમાં રાધા મૂળ પ્રકૃતિ છે.
સંમુખે લલિતા દેવી શ્યામલા વાયુકોણકે । ઉત્તરે શ્રીમતી ધન્યા ઐશાન્યાં શ્રીહરિપ્રિયા
સામે લલિતા દેવી છે; વાયુકોણે શ્યામલા છે; ઉત્તર તરફ શ્રીમતી ધન્યા છે; અને ઈશાન કોણે શ્રીહરિપ્રિયા છે.
વિશાખા ચ તથા પૂર્વે શૈબ્યા ચાગ્નૌ તતઃ પરમ્ । પદ્મા ચ દક્ષિણે પશ્ચાન્નૈર્ઋતે ક્રમશઃ સ્થિતાઃ
પૂર્વમાં વિશાખા છે, અગ્નિકોણે શૈબ્યા છે, દક્ષિણમાં પદ્મા છે અને પાછળ, નૈઋત્ય કોણે, તે ક્રમશઃ સ્થિત છે.
યોગપીઠે કેસરાગ્રે ચારુ ચંદ્રાવતી પ્રિયા । અષ્ટૌ પ્રકૃતયઃ પુણ્યાઃ પ્રધાનાઃ કૃષ્ણવલ્લભાઃ
યોગપીઠ પર, સિંહની જટાના अग्रે ચરુ ચંદ્રાવતી પ્રિયા છે; આ આઠે પવિત્ર પ્રકૃતિઓ કૃષ્ણની મુખ્ય પ્રિયાઓ છે.
પ્રધાનપ્રકૃતિસ્ત્વાદ્યા રાધા ચંદ્રાવતી સમા । ચંદ્રાવલી ચિત્રરેખા ચંદ્રા મદનસુંદરી
મુખ્ય પ્રકૃતિ રાધા છે, જે ચંદ્રાવતી સમાન છે; ચંદ્રાવલી, ચિત્રરેખા, ચંદ્રા અને મદનસુંદરી.
પ્રિયા ચ શ્રીમધુમતી ચંદ્રરેખા હરિપ્રિયા । ષોડશાદ્યાઃ પ્રકૃતયઃ પ્રધાનાઃ કૃષ્ણવલ્લભાઃ
પ્રિયા, શ્રી મધુમતી, ચંદ્રરેખા અને હરિપ્રિયા—આ સૌળસ principal સ્વભાવો કૃષ્ણને અત્યંત પ્રિય છે અને મુખ્ય ગણાય છે.
વૃંદાવનેશ્વરી રાધા તથા ચંદ્રાવલી પ્રિયા । અભિન્નગુણલાવણ્ય સૌંદર્યાશ્ચારુલોચનાઃ
વૃંદાવનેશ્વરી રાધા અને ચંદ્રાવલી પ્રિયાને અખંડ ગુણ, સૌંદર્ય અને મોહક આંખોની ભવ્યતા પ્રાપ્ત છે.
મનોહરા મુગ્ધવેષાઃ કિશોરીવયસોજ્જ્વલાઃ । અગ્રેતનાસ્તથા ચાન્યા ગોપકન્યાઃ સહસ્રશઃ
આ ગોપિકાઓ મનમોહક, નિર્દોષ વેશમાં, યુવાનીની કાંતિથી ઉજળી છે; અને એમની સાથે હજારો ગોપિકાઓ પણ છે.
શુદ્ધકાંચનપુંજાભાઃ સુપ્રસન્નાઃ સુલોચનાઃ । તદ્રૂપહૃદયારૂઢાસ્તદાશ્લેષ સમુત્સુકાઃ
શુદ્ધ સોનાની જેમ તેજસ્વી, હંમેશા પ્રસન્ન અને સુંદર આંખોવાળી, એમના હૃદયમાં કૃષ્ણના રૂપનો ભાવ છે અને એમને કૃષ્ણના આલિંગન માટે આતુરતા છે.
શ્યામામૃતરસે મગ્નાઃ સ્ફુરત્તદ્ભાવમાનસાઃ । નેત્રોત્પલાર્ચિતે કૃષ્ણપાદાબ્જેઽપિતચેતસઃ
શ્યામ અમૃતમાં ડૂબેલી, કૃષ્ણના ભાવથી મન પ્રસન્ન, કમળ જેવી આંખોથી કૃષ્ણના ચરણોમાં ભક્તિપૂર્વક દૃષ્ટિ રાખે છે.
શ્રુતિકન્યાસ્તતો દક્ષે સહસ્રાયુતસંયુતાઃ । જગન્મુગ્ધીકૃતાકારા હૃદ્વર્તિકૃષ્ણલાલસાઃ
દક્ષિણ તરફ, હજારો શ્રુતિકન્યાઓ છે, જેમના રૂપે આખું જગત મોહિત થાય છે અને એમના હૃદયમાં કૃષ્ણની તીવ્ર લાલસા છે.
નાનાસત્વસ્વરાલાપમુગ્ધીકૃતજગત્ત્રયાઃ । તત્ર ગૂઢરહસ્યાનિ ગાયંત્યઃ પ્રેમવિહ્વલાઃ
વિવિધ સ્વરો અને રાગોથી, ત્રણેય લોકને મોહિત કરતી, એ ગોપિકાઓ પ્રેમથી ભરાઈને ગુપ્ત રહસ્યો ગાય છે.
દેવકન્યાસ્તતઃ સવ્યે દિવ્યવેષારસોજ્જ્વલાઃ । નાનાવૈદિગ્ધ્યનિપુણા દિવ્યભાવભરાન્વિતાઃ
પછી ડાબી બાજુએ, દિવ્ય વેશ અને તેજથી ઉજળતી દેવકન્યાઓ છે, જે અનેક કળાઓમાં નિપુણ અને દિવ્ય ભાવોથી ભરપૂર છે.
સૌંદર્યાતિશયેનાઢ્યાઃ કટાક્ષાતિમનોહરાઃ । નિર્લજ્જાસ્તત્ર ગોવિંદે તદંગસ્પર્શનોદ્યતાઃ
અત્યંત સુંદરતા અને મોહક નજરવાળી, નિર્લજ્જ, એ ગોપિકાઓ ગોવિંદ પાસે જાય છે અને એમના અંગને સ્પર્શવા આતુર છે.
તદ્ભાવમગ્નમનસઃ સ્મિતસાચિ નિરીક્ષણાઃ । મંદિરસ્ય તતો બાહ્યે પ્રિયયા વિશદાવૃતે
કૃષ્ણના ભાવમાં મગ્ન મનથી, સ્મિતભરી તિરછા નજરે જુએ છે; મંદિરમાં બહાર, પ્રિયા દ્વારા સ્વચ્છ રીતે ઘેરાયેલી છે.
સમાનવેષવયસઃ સમાનબલપૌરુષાઃ । સમાનગુણકર્માણઃ સમાનાભરણપ્રિયાઃ
એમના વેશ, ઉંમર, બળ અને પરાક્રમ, ગુણ અને કર્મ, અને આભૂષણપ્રેમ બધું જ સરખું છે.
સમાનસ્વરસંગીત વેણુવાદનતત્પરાઃ । શ્રીદામા પશ્ચિમે દ્વારે વસુદામા તથોત્તરે
સંગીત અને સ્વરમાં સમાન, વાંસળી વગાડવામાં તત્પર; પશ્ચિમ દ્વારે શ્રીદામા, ઉત્તર દ્વારે વસુદામા છે.
સુદામા ચ તથા પૂર્વે કિંકિણી ચાપિ દક્ષિણે । તદ્બાહ્યે સ્વર્ણપીઠે ચ સુવર્ણમંદિરાવૃતે
પૂર્વ દ્વારે સુદામા અને દક્ષિણ દ્વારે કિંકિણી છે; બહાર, સોનાની પીડીઓ પર, સોનાના મહેલો ઘેરાયેલા છે.
સ્વર્ણવેદ્યંતરસ્થે તુ સ્વર્ણાભરણભૂષિતે । સ્તોકકૃષ્ણં સુભદ્રાદ્યૈર્ગોપાલૈરયુતાયુતૈઃ
સોનાની વેદિકામાં, સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ, ત્યાં સ્ટોકકૃષ્ણ, સુભદ્રા અને અસંખ્ય ગોપાલો છે.
શૃંગવીણાવેણુવેત્રવયોવેષાકૃતિસ્વરૈઃ । તદ્ગુણધ્યાનસંયુક્તૈર્ગાયદ્ભિરપિ વિહ્વલૈઃ
શૃંગ, વીણા, વાંસળી, લાઠી, યુવાની, વેશ, રૂપ અને મીઠા સ્વર સાથે, કૃષ્ણના ગુણોમાં ધ્યાનમગ્ન, ભાવભરી ગાન કરે છે.
ચિત્રાર્પિતૈશ્ચિત્રરૂપૈઃ સદાનંદાશ્રુવર્ષિભિઃ । પુલકાકુલસર્વાંગૈર્યોગીંદ્રૈરિવ વિસ્મિતૈઃ
અનોખા અર્પણ અને અદભુત રૂપોથી, હંમેશા આનંદના આંસુ વહાવે છે, આખું શરીર રોમાંચિત, મહાન યોગીઓની જેમ આશ્ચર્યચકિત.