નારાયણો મહાદેવો બ્રહ્મા તત્ર ચતુર્મુખઃ । વરુણશ્ચ કુબેરશ્ચ તથાન્યે લોકપાલકાઃ
નારાયણ, મહાદેવ, ચાર મુખવાળો બ્રહ્મા, વરુણ, કુબેર અને બીજા લોકપાલો ત્યાં હાજર હતા.
તત્રાસ્વાદ્ય હવિઃ સ્નિગ્ધં વસિષ્ઠેન પરિષ્કૃતમ્ । તત્ર પુનર્હિ વિપ્રેંદ્રાઃ ક્ષુધાર્તાઇવ ભોજનાત્
વસિષ્ઠે તૈયાર કરેલું સુગંધિત હવ્ય ત્યાં દેવોએ સ્વાદ લીધું, છતાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો ભૂખ્યા જ રહ્યા, જાણે ભોજનથી પણ તૃપ્તિ ન મળી.
સર્વાન્દેવાંશ્ચ સંતર્પ્ય હવિષા કરુણાનિધિઃ । વસિષ્ઠપ્રેરિતઃ સર્વમિતિ કર્તવ્યમાચરત્
કરુણાના સાગરએ, બધા દેવતાઓને હવનથી તૃપ્ત કરી, વશિષ્ઠની today પ્રમાણે બધું યોગ્ય રીતે કર્યું.
બ્રાહ્મણાદાનસંતુષ્ટા હવિસ્તુષ્ટાઃ સુરાવરાઃ । તૃપ્તાઃ સર્વે સ્વકં ભાગં ગૃહીત્વા સ્વાલયં યયુઃ
બ્રાહ્મણોને દાન અને હવનથી શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ ખુશ થયા; બધા પોતપોતાનો ભાગ લઈને પોતાના ઘર ગયા.
ઋષિભ્યો હોતૃમુખ્યેભ્યઃ પ્રાદાદ્રાજ્યં ચતુર્દિશમ્ । સંતુષ્ટાસ્તે દ્વિજારામમાશીર્ભિરદદુઃ શુભમ્
મુખ્ય ઋષિ અને યજ્ઞકર્તાઓને રાજયના ચાર દિશાઓ આપી, તેઓ ખુશ થઈને રાજાને શુભ આશીર્વાદ આપ્યા.
પૂર્ણાહુતિં તતઃ કૃત્વા વસિષ્ઠઃ પ્રાહ સુસ્ત્રિયઃ । વર્ધાપયંતુ ભૂમીશં યાગપૂર્તિકરં પરમ્
પછી, પૂર્ણાહુતિ કર્યા પછી, વશિષ્ઠે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી કહ્યું: 'મહારાજને, યજ્ઞ અને દાનમાં શ્રેષ્ઠ, સન્માન આપો.'
તદ્વાક્યં તાઃ સ્ત્રિયઃ શ્રુત્વા લાજૈરવાકિરન્મુદા । લાવણ્યજિતકંદર્પં મહામણિવિભૂષિતમ્
આ શબ્દો સાંભળીને, સ્ત્રીઓ આનંદથી લાજથી મહારાજ પર છાંટ્યા, જે સૌંદર્યમાં કામદેવને પણ હરાવે છે અને મોટા રત્નોથી શોભાયમાન છે.
તતોઽવભૃથસ્નાનાર્થં પ્રેરયામાસ ભૂમિપમ્ । યયૌ રામઃ સહસ્વીયૈઃ સરયૂતીરમુત્તમમ્
પછી, યજ્ઞના અંતે અવભૃથ સ્નાન માટે રાજાને મોકલવામાં આવ્યો; રામ પોતાની રાણીઓ સાથે શ્રેષ્ઠ સરયૂના કાંઠે ગયા.
અનેકરાજકોટીભિઃ પરીતઃ પાદચારિભિઃ । જગામ સ સરિચ્છ્રેષ્ઠાં પક્ષિવૃંદસમાકુલામ્
અગણિત રાજાઓના પગપાળા ઘેરાયેલા, તે પંખીઓથી ભરેલી શ્રેષ્ઠ નદી તરફ આગળ વધ્યા.
તારાપતિરિવ સ્વાભિર્ભાર્યાભિર્વૃત ઉત્પ્રભઃ । વિરોચતે તથા તદ્વદ્રામો રાજગણૈર્વૃતઃ
જેમ તારાઓના સ્વામી પોતાની પત્નીઓથી ઘેરાઈને તેજસ્વી દેખાય છે, એ રીતે રામ પણ રાજાઓના સમૂહમાં શોભાયમાન હતા.
તદુત્સવં સમાજ્ઞાય યયુર્લોકાસ્ત્વરાયુતાઃ । સીતાપતિમુખાલોકનિશ્ચલીભૂતલોચનાઃ
એ ઉત્સવ જાણીને, અનેક લોકો ત્વરાથી ત્યાં પહોંચ્યા, તેમનાં આંખો સીતાના પતિ પર અટકી રહી.
રાજેંદ્રં સીતયા સાકં ગચ્છંતં સરિતં પ્રતિ । વિલોક્ય મુદિતા લોકાશ્ચિરં દર્શનલાલસાઃ
રાજા સીતાની સાથે નદી તરફ જતા જોઈ, લોકો, જે લાંબા સમયથી દર્શન માટે આતુર હતા, આનંદિત થયા.
અનેક નટગંધર્વા ગાયંતો યશ ઉજ્જ્વલમ્ । અનુજગ્મુર્મહીશાનં સર્વલોકનમસ્કૃતમ્
અનેક કલાકારો અને ગંધર્વો, તેની તેજસ્વી યશ ગાઈને, બધા લોકોએ સન્માનિત મહીશાને અનુસરી રહ્યા.
નર્તક્યસ્તત્ર નૃત્યંત્યઃ ક્ષોભયંત્યઃ પતેર્મનઃ । જલયંત્રૈશ્ચ સિંચંત્યો યયુઃ શ્રીરામસેવનમ્
ત્યાં નૃત્યકારોએ નૃત્ય કર્યું, રાજાના મનને આનંદિત કર્યું, અને પાણીના યંત્રથી રામની સેવા માટે તેને છાંટ્યા.
મહારાજં વિલિપંત્યો હરિદ્રા કુંકુમાદિભિઃ । પરસ્પરં પ્રલિપંત્યો મુદં પ્રાપુર્મહત્તરામ્
મહારાજને હળદર, કુંકુમ અને અન્ય વસ્તુઓથી લિપ્યા, અને એકબીજાને પણ લિપતા, તેમનો આનંદ વધુ વધ્યો.
કુચયુગ્મોપરિન્યસ્તમુક્તાહારસુશોભિતાઃ । શ્રવણદ્વંદ્વસંમૃષ્ટસ્વર્ણકુંડલલક્ષિતાઃ
મોતીની હાર કૂચ પર શોભતી, બંને કાનમાં સોનાની કુંડલથી શણગારેલી, તે સ્ત્રીઓ તેજસ્વી દેખાતી.
અનેકનરનારીભિઃ સંકીર્ણં માર્ગમાચરન્ । યથાવત્સરિતં પ્રાપ શિવપુણ્યજલાપ્લુતામ્
અગણિત પુરુષો અને સ્ત્રીઓથી ભરેલા માર્ગે ચાલીને, તે યોગ્ય રીતે શિવના પવિત્ર જળથી પવિત્ર થયેલી નદી પર પહોંચ્યા.
તત્ર ગત્વા સ વૈદેહ્યા રામઃ કમલલોચનઃ । પ્રવિવેશ જલં પુણ્યં વસિષ્ઠાદિભિરન્વિતઃ
ત્યાં, વૈદેહી સાથે પહોંચીને, કમળની આંખો ધરાવનાર રામ, વશિષ્ઠ અને અન્ય સાથે પવિત્ર જળમાં પ્રવેશ્યા.
અનુપ્રવિવિશુઃ સર્વે રાજાનો જનતાસ્તથા । તત્પાદરજસા પૂતજલં લોકૈકવંદિતમ્
બધા રાજાઓ અને લોકો પણ એ જ રીતે, તેના પગની ધૂળથી પવિત્ર અને આખા વિશ્વમાં પૂજાયેલી નદીમાં પ્રવેશ્યા.
પરસ્પરં પ્રસિંચંતો જલયંત્રૈર્મનોરમૈઃ । સુશોણનયનાઃ સર્વે હર્ષં પ્રાપુર્મનોધિકમ્
પાણીના આનંદદાયી યંત્રથી એકબીજાને છાંટતા, બધાની આંખો આનંદથી લાલ થઈ, અને મનથી વધુ આનંદ અનુભવ્યો.
સ રામઃ સીતયા સાર્ધં ચિરં પુણ્યજલપ્લવે । ક્રીડિત્વા જલકલ્લોલૈર્નિરગાદ્ધર્મસંયુતઃ
રામે સીતાજી સાથે પુણ્યમય જળમાં લાંબો સમય આનંદથી તરંગોમાં રમ્યા અને પછી ધર્મનું પાલન કરતા ત્યાંથી વિદાય લીધા.
દુકૂલવાસાઃ સકિરીટકુંડલઃ કેયૂરશોભાવરકંકણાન્વિતઃ । કંદર્પકોટિશ્રિયમુદ્વહન્નૃપો રાજાગ્ર્યવર્યૈરુપસંસ્તુતો બભૌ
સુંદર વસ્ત્રો પહેરી, મસ્તક પર મુગટ અને કાનમાં કુંડળો, હાથમાં કંકણ અને કયૂરોથી શોભતા, કરોડો કામદેવ કરતાં વધુ તેજસ્વી એવા રાજા, શ્રેષ્ઠ રાજાઓ દ્વારા વખાણાતા, ખૂબ જ પ્રભાસભર દેખાતા હતા.
સયાગયૂપં વરવર્ણશોભિતં કૃત્વા સરિત્તીરવરે મહામનાઃ । ત્રૈલોક્યલોકશ્રિયમાપ હ્યદ્ભુતામન્યૈર્દુરાપાં નૃપતિર્ભુજૈર્નિજૈઃ
મહાન મનવાળા રાજાએ નદીના કાંઠે સુંદર રંગથી શોભતા યજ્ઞસ્તંભ ઊભો કરી પોતાના બળે એવા અજોડ અને દુર્લભ લોકલક્ષ્મી પ્રાપ્ત કરી.
એવં જનકપુત્ર્યાસૌ હયમેધત્રયં ચરન્ । ત્રૈલોક્યે કીર્તિમતુલાં પ્રાપ દેવૈઃ સુદુર્લભામ્
આ રીતે જનકનંદની સાથે ત્રણ અશ્વમેધ યજ્ઞો કરીને, તેણે ત્રણેય લોકમાં એવી અતુલ્ય કીર્તિ મેળવી કે જે દેવતાઓને પણ દુર્લભ છે.
એવં તે વર્ણિતં તાત યત્પૃષ્ટો રામસત્કથામ્ । વિસ્તૃતઃ કથિતો મેધો ભૂયઃ કિં પૃચ્છસે દ્વિજ
પુત્ર, તમે જે રામની પાવન કથા પૂછેલી, તે મેં વિસ્તૃત રીતે કહી આપી છે. હવે, દ્વિજ, તમે બીજું શું પૂછવા માંગો છો?
યઃ શૃણોતિ હરેર્ભક્ત્યા રામચંદ્રસ્ય સન્મખમ્ । બ્રહ્મહત્યાં ક્ષણાત્તીર્ત્વા બ્રહ્મશાશ્વતમાપ્નુયાત્
જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક શ્રીરામના પવિત્ર યજ્ઞનું શ્રવણ કરે છે, તે બ્રાહ્મણહત્યાનું પાપ ક્ષણે દૂર કરી, શાશ્વત બ્રહ્મપદને પામે છે.
અપુત્રો લભતે પુત્રાન્નિર્ધનો ધનમાપ્નુયાત્ । રોગાર્તો મુચ્યતે રોગાદ્બદ્ધો મુચ્યેત બંધનાત્
જેને સંતાન નથી તેને સંતાન મળે છે, ગરીબને ધન મળે છે, રોગી રોગમુક્ત થાય છે અને બંધાયેલો બંધનમાંથી છૂટે છે.
યત્કથાશ્રવણાદ્દુષ્ટઃ શ્વપચોઽપિ પરં પદમ્ । પ્રાપ્નોતિ કિમુ વિપ્રાગ્ર્યો રામભક્તિપરાયણઃ
આ કથા સાંભળવાથી દુષ્ટ ચંડાળ પણ પરમ પદને પામે છે, તો રામભક્ત શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને તો કેટલું વધુ લાભ થાય!
રામં સ્મૃત્વા મહાભાગં પાપિનઃ પરમં પદમ્ । પ્રાપ્નુયુઃ પરમં સ્વર્ગં શક્રદેવાદિદુર્લભમ્
મહાભાગ્યશાળી રામનું સ્મરણ કરતાં પાપી પણ પરમ પદને, એવાં સ્વર્ગને પામે છે, જે ઇન્દ્રાદિ દેવતાઓને પણ દુર્લભ છે.
તે ધન્યા માનવા લોકે યે સ્મરંતિ રઘૂત્તમમ્ । તે ક્ષણાત્સંસૃતિં તીર્ત્વા ગચ્છંતિ સુખમવ્યયમ્
આ જગતમાં જે લોકો રઘુકુલશિરોમણિનું સ્મરણ કરે છે, તેઓ ક્ષણમાં સંસારથી મુક્ત થઈ અવિનાશી સુખને પામે છે.