ન મે કૃત્યં વરેણાસ્તિ નરકોઽહં તથાપિ ચ । અન્યલોકહિતાર્થાય વૃણેઽહં વરમુત્તમમ્
રાક્ષસે, ગરુડ પર ઊભા રહી, કૃષ્ણને ઉત્તર આપ્યો: 'મને કોઈ વર ની જરૂર નથી, કેમ કે હું નરક છું; છતાં, અન્ય લોકના હિત માટે, હું શ્રેષ્ઠ વર માંગું છું.'
મૃતાહનિ તુ મે કૃષ્ણ સર્વભૂતેશ્વરેશ્વર । યે નરા મંગલસ્નાનં કુર્વંતિ મધુસૂદન । ન તેષાં નિરયપ્રાપ્તિર્ભવત્વેવં ભયાપહ
'હે કૃષ્ણ, સર્વ ભૂતોના સ્વામી, મારા મૃત્યુ દિવસે જે મનુષ્યો શુભ સ્નાન કરે, હે મધુસૂદન, તેઓને ક્યારેય નરક પ્રાપ્ત ન થાય—એવું જ હો, હે ભયનો નાશક.'
મહાદેવ ઉવાચ- એવમસ્ત્વિતિ ગોવિંદો દદૌ તસ્મૈ વરં પ્રભુઃ । તતઃ પશ્યન્હરેઃ સાક્ષાચ્છરદંબુજ સન્નિભૌ
મહાદેવે કહ્યું: 'એવું જ હો.' ગોવિંદ ભગવાને તેને એ વર આપ્યો. પછી, હરિના પદને જોઈ, જે શરદના કમળ જેવા તેજસ્વી હતા—
ચરણૌ વજ્રવૈડૂર્ય્યનૂપુરાભ્યાં વિરાજિતૌ । અર્ચિતૌ વિધિરુદ્રાદ્યૈસ્ત્રિદશૈર્મુનિભિસ્તથા
તે પદમાં વજ્ર અને વૈડૂર્યના નૂપુરો ઝળહળતા હતા, અને બ્રહ્મા, રુદ્ર તથા અન્ય દેવો અને ઋષિઓએ પૂજન કર્યું હતું—
ત્યક્ત્વા પ્રાણાન્મહીપુત્રઃ સારૂપ્યમગમદ્ધરેઃ । તતો દેવગણાઃ સર્વે હર્ષનિર્ભરમાનસાઃ
પછી, ધરાપુત્રે પ્રાણ ત્યાગી, હરિના રૂપને પ્રાપ્ત કર્યું. ત્યારબાદ બધા દેવો આનંદથી ભરેલા હૃદયથી—
વવૃષુઃ પુષ્પવર્ષાણિ તુષ્ટુવુશ્ચ મહર્ષયઃ । પ્રવિશ્ય નગરં તસ્ય કૃષ્ણઃ કમલલોચનઃ
પુષ્પોની વર્ષા કરી, અને મહર્ષિઓએ સ્તુતિ કરી. પછી, કૃષ્ણ, કમળને જેવી આંખો ધરાવતો, એના શહેરમાં પ્રવેશ્યો—
બલાત્તેન ગૃહીતાનિ રત્નાનિ ત્રિદિવૌકસામ્ । કુંડલે દેવમાતુશ્ચ તથૈવોચ્ચૈઃશ્રવો હયમ્
ત્યાં તેણે બળપૂર્વક દેવોના રત્નો, દેવમાતાના કુંડળ અને ઉચ્છૈ:શ્રવસ ઘોડો પણ લઇ લીધા.
ઐરાવતં ગજશ્રેષ્ઠં પ્રદીપ્તં મણિપર્વતમ્ । સર્વમેતદ્યદુશ્રેષ્ઠો દદૌ શક્રાય વજ્રિણે
એરાવત, શ્રેષ્ઠ ગજ અને તેજસ્વી મણિ પર્વત પણ લીધા; આ બધું યદુમાં શ્રેષ્ઠ કૃષ્ણે ઇન્દ્રને, વજ્રધારીને, આપી દીધું.
પાર્થિવાન્સર્વરાષ્ટ્રેભ્યો જિત્વાઽસૌ નરકો બલી । કન્યાષોડશસાહસ્રં હૃતવાન્નરકસ્તદા
બલવાન નરકે તમામ રાજાઓને જીત્યા અને પછી સોળ હજાર કન્યાઓનું અપહરણ કર્યું.
સન્નિરુદ્ધાસ્તુ તાઃ સર્વા નરકાંતઃપુરે તદા । દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણં મહાવીર્યં કંદર્પશતસંનિભમ્
એ તમામ કન્યાઓ નરકના આંતરમહેલમાં બંધ હતી; તેમણે મહાવીર કૃષ્ણને જોયો, જે શત કામદેવ જેવો તેજસ્વી હતો—
ભર્તારં વવ્રિરે સર્વાઃ પતિં વિશ્વસ્ય સર્વગમ્ । એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ગોવિંદોઽનંતરૂપવાન્
એ તમામે વિશ્વના સર્વવ્યાપી પતિ, કૃષ્ણને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો. એ જ સમયે, ગોવિંદે અનેક રૂપ ધારણ કર્યા—
તાસાં કરગ્રહં ચક્રે વિધિના પુરુષોત્તમઃ । નરકસ્ય સુતાઃ સર્વે પુરસ્કૃત્ય મહીં તદા
પુરુષોત્તમ કૃષ્ણે તમામ કન્યાઓ સાથે વિધિ પ્રમાણે હાથ પકડી લગ્ન કર્યા. પછી, નરકની તમામ પુત્રીઓને આગળ રાખી—
ગોવિંદં શરણં જગ્મુસ્તાનરક્ષદ્ઘૃણાનિધિઃ । તદ્રાજ્યે સ્થાપ્ય તાન્સર્વાન્પૃથિવ્યા વાક્ય ગૌરવાત્
તેમણે ગોવિંદ, નરકસુરના સંહારક અને દયાના સાગર, refuges તરીકે સ્વીકાર્યા. કૃષ્ણે તેમના વચનનો માન રાખીને, તેમને પોતાના રાજ્યમાં સ્થિર કર્યા.
ઐન્દ્રં વિમાનમારોપ્ય તાશ્ચ સર્વા વરસ્ત્રિયઃ । દેવદૂતૈર્મહાભાગૈર્દ્વારવત્યાં ન્યવેશયત્
પછી, એ તમામ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓને ઇન્દ્રના વિમાનમાં બેસાડી, દેવદૂતોથી સહાય લઈને, દ્વારકામાં વસાવ્યા.
વૈનતેયં સમારુહ્ય સત્યયા સહ કેશવઃ । સ્વર્લોકં પ્રયયૌ તૂર્ણં દ્રષ્ટું તાં દેવમાતરમ્
કેશવ, સત્યા સાથે, વિનતા પુત્ર ગરુડ પર ચડી, ઝડપથી સ્વર્ગમાં ગયા, દેવમાતાને જોવા.
પ્રવિશ્ય નગરીં તત્ર દેવરાજ્ઞો જનાર્દનઃ । અવરુહ્ય દ્વિજશ્રેષ્ઠાત્પત્ન્યા સહ મહાબલઃ
ત્યાં, દેવરાજના શહેરમાં પ્રવેશી, જનાર્દન, મહાબલશાળી, પોતાની પત્ની સાથે ગરુડ પરથી ઉતર્યા.
વવંદે માતરં તત્ર વંદ્યાં તાં ત્રિદિવૌકસામ્ । સંપરિષ્વજ્ય બાહુભ્યામદિતિઃ પુત્રવત્સલા
ત્યાં તેણે પોતાના માતાને, જે સ્વર્ગવાસીઓમાં પૂજનીય છે, નમસ્કાર કર્યો. પુત્રને જેમ માતા પ્રેમથી ભેળવે છે, એમ અદિતિએ તેને બાહોમાં ભેળવીને પ્રેમપૂર્વક આવકાર્યો.
નિવેશ્યાસનમુખ્યે તુ પૂજયામાસ ભક્તિતઃ । આદિત્યા વસવો રુદ્રાઃ શતક્રતુપુરોગમાઃ
પછી તેણે માતાને મુખ્ય આસન પર બેસાડીને ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી. આ સમયે આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર અને ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ હાજર હતા.
તત્ર સંપૂજયામાસુર્યથાર્હં પરમેશ્વરમ્ । શચીગૃહં સમાગમ્ય સત્યભામા યશસ્વિની
ત્યાં તેણે પરમેશ્વરની યોગ્ય રીતે પૂજા કરી. યશસ્વી સત્યભામા શચીદેવીના ઘરમાં પ્રવેશી.
તયા સમર્ચિતા દેવ્યા સમાસીના સુખાસને । તસ્મિન્કાલે સુપુષ્પાણિ પારિજાતસ્ય કિંકરાઃ
દેવી શચીએ સન્માન આપતાં સત્યભામા આરામથી આસન પર બેસી. એ સમયે પારિજાતના સેવકો સુંદર ફૂલો લઈને આવ્યા.
શચ્યૈ દેવ્યૈ દદુઃ પ્રીત્યા સહસ્રાક્ષેણ ચોદિતાઃ । પ્રગૃહ્ય તાનિ પુષ્પાણિ શચીદેવી સુમધ્યમા
ઇન્દ્રના સંકેતથી સેવકોએ પ્રેમપૂર્વક શચીદેવીને ફૂલો આપ્યા. મધુર કટિવાળી શચીદેવી એ ફૂલોને હાથમાં લીધા.
નીલનિર્મલકેશે ચ બબંધ સ્વસ્ય મૂર્ધનિ । અવમાન્ય શચી તત્ર સત્યભામાં યશસ્વિનીમ્
પછી શચીએ પોતાના કાળાં અને ચમકતા વાળમાં એ ફૂલો ગૂંથી લીધાં. ત્યાં તેણે યશસ્વી સત્યભામાને અવગણના કરી.
અનર્હા માનુષી ચેયં દેવાર્હં કુસુમં શુભમ્ । ઇતિ કૃત્વા મતિં તસ્યૈ ન દદૌ કુસુમાનિ સા
એણે મનમાં વિચાર્યું: 'આ સ્ત્રી તો માનવી છે, દેવોને યોગ્ય એવા પવિત્ર ફૂલને આને કેમ આપવું?' એમ વિચારીને તેણે સત્યભામાને એ ફૂલો આપ્યા નહીં.
વિનિષ્ક્રમ્ય પુરાત્તસ્માત્સત્યા કોપસમન્વિતા । સમેત્ય કૃષ્ણં ભર્ત્તારમુવાચ કમલેક્ષણા
પછી સત્યભામા ગુસ્સાથી મહેલમાંથી બહાર નીકળી. કમળ જેવી આંખોવાળી એણે પોતાના પતિ કૃષ્ણ પાસે જઈને વાત કરી.
સત્યોવાચ- એષા શચી યદુશ્રેષ્ઠ પારિજાતેન ગર્વિતા । અદત્ત્વા મમ ગોવિંદ બબંધ સ્વસ્ય મૂર્દ્ધનિ
સત્યભામાએ કહ્યું: 'યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ કૃષ્ણ, આ શચી પારિજાતના અભિમાનથી ભરાઈ ગઈ છે. એણે મને ફૂલ આપ્યાં નહીં, પણ પોતે પોતાના માથે ગૂંથી લીધાં.'
મહાદેવ ઉવાચ-। સત્યયા ભાષિતં શ્રુત્વા વાસુદેવો મહાબલઃ । ઉત્પાટ્ય પારિજાતં તુ નિવેશ્ય ગરુડોપરિ
મહાદેવ કહે છે: સત્યભામાની વાત સાંભળી, મહાબળવાન વાસુદેવએ પારિજાત વૃક્ષ ઉખાડી લીધું અને તેને ગરુડ પર મૂકી દીધું.
આરુહ્ય સત્યયા તૂર્ણં વૈનતેયં મહાબલમ્ । પ્રયયૌ દ્વારકાં રમ્યાં નગરીં દેવકીસુતઃ
પછી દેવકીપુત્ર કૃષ્ણે સત્યભામાને સાથે લઈ ઝડપથી શક્તિશાળી ગરુડ પર ચડીને સુંદર દ્વારકા નગરી તરફ પ્રયાણ કર્યું.
તતઃ કોપસમાવિષ્ટો દેવરાજઃ શતક્રતુઃ । રુદ્રૈર્વસુભિરાદિત્યૈઃ સાધ્યૈશ્ચ મરુતાં ગણૈઃ
પછી દેવરાજ ઇન્દ્ર ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયા. રુદ્ર, વસુ, આદિત્ય, સાધ્ય અને મરુતોના સમૂહ સાથે તેઓ તૈયાર થયા.
ઐરાવતં સમારુહ્ય યયૌ યુદ્ધાય કેશવમ્ । તતો દેવગણાઃ સર્વે પરિવાર્ય્ય જનાર્દનમ્
ઇન્દ્રએ એરાવત પર ચડીને કેશવ સાથે યુદ્ધ કરવા ગયા. પછી બધા દેવતાઓએ મળીને જનાર્દનને ઘેરી લીધો.
વવૃષુઃ શસ્ત્રવર્ષાણિ મેઘા ઇવ મહાચલમ્ । કૃષ્ણશ્ચિચ્છેદ ચક્રેણ તાન્યસ્ત્રાણિ દિવૌકસામ્
તેમણે મેઘો જેમ મહા પર્વત પર વરસાદ વરસાવે એમ શસ્ત્રોની વરસાત કરી. કૃષ્ણે પોતાના ચક્રથી દેવતાઓના એ શસ્ત્રો કાપી નાખ્યા.