અન્યાનપિ મુનીન્સર્વાનૃત્વિજસ્તપસાં નિધીન્ । પૂજયામાસ રત્નૌઘૈઃ સ્વર્ણભારૈરનેકધા
તેમણે અન્ય બધા મુનિઓ, યજ્ઞકર્મ કરનાર પુજારી અને તપસ્વીઓની પણ અનેક પ્રકારના રત્નો અને સોનાના ઢગલાંથી પૂજા કરી.
અદાત્તદા ક્રતૌ રામો વિપ્રેભ્યો ભૂરિદક્ષિણામ્ । લક્ષંલક્ષં સુવર્ણસ્ય પ્રત્યેકં ત્વગ્રજન્મને
પછી રામે યજ્ઞમાં બ્રાહ્મણોને ઘણાં દાન આપ્યાં: દરેકને તેમની પદ મુજબ લાખ લાખ સોનાની ભેટ આપી.
દીનાંધકૃપણેભ્યશ્ચ દદૌ દાનમનેકધા । યથાસંતોષવિહિતૈર્વિત્તૈ રત્નૈર્મનોહરૈઃ
તેમણે ગરીબ, અંધ અને દુઃખી લોકો માટે પણ અનેક રીતે દાન આપ્યાં, તેમને સંતોષ મળે એવી રીતે ધન અને સુંદર રત્નો આપ્યાં.
વાસાંસિ ચ વિચિત્રાણિ ભોજનાનિ મૃદૂનિ ચ । તત્ર પ્રાદાદ્યથાશાસ્ત્રં સર્વેષાં પ્રીતિદાયકમ્
ત્યાં તેમણે સૌને આનંદ મળે એવી રીતે, શાસ્ત્ર મુજબ, સુંદર વસ્ત્રો અને નરમ ભોજન વહેંચ્યાં.
હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણં સર્વસત્ત્વોપબૃંહિતમ્ । અત્યંતમભવદ્ધૃષ્ટં પુરં પુંસ્ત્રીસમાવૃતમ્
શહેર ખુશ અને સમૃદ્ધ લોકોથી ભરાઈ ગઈ, બધા જીવોથી વધેલી, પુરુષ અને સ્ત્રીઓની ભીડથી ખૂબ જ તેજસ્વી બની.
દાનં દદંતં સર્વેષાં વીક્ષ્ય કુંભોદ્ભવો મુનિઃ । અત્યંતપરમપ્રીતિં યયૌ ક્રતુવરે દ્વિજઃ
બધાને દાન આપતા જોઈ, કુંભમાંથી જન્મેલા મુનિ યજ્ઞમાં ખૂબ જ આનંદથી ભરાઈ ગયા.
તદાભિષેકસ્નાનાર્થં પાનીયમમૃતોપમમ્ । આનેતું ચ ચતુઃષષ્ટિ નૃપાન્સસ્ત્રીન્સમાહ્વયત્
પછી અભિષેકસ્નાન માટે અમૃત જેવી શુદ્ધ પાણી લાવવા, તેમણે ચૌસઠ રાજાઓ અને તેમની પત્નીઓને બોલાવ્યાં.
રામસ્તુ સીતયા સાર્દ્ધમાનેતુમુદકં યયૌ । ઘટેન સ્વર્ણવર્ણેન સર્વાલંકારશોભયા
રામ અને સીતાએ સાથે મળીને, બધા આભૂષણોથી શોભિત સોનાની રંગની કળશ લઈને પાણી લાવવા ગયા.
સૌમિત્રિરપ્યૂર્મિલયા માંડવ્યા ભરતો નૃપઃ । શત્રુઘ્નઃ શ્રુતકીર્ત્યા ચ કાંતિમત્યા ચ પુષ્કલઃ
સૌમિત્રિએ ઉર્મિલા અને માંડવ્યાની સાથે, અને રાજા ભરત પણ જોડાયા હતા. શત્રુઘ્ને શ્રુતકીર્તિ અને કાંતિમતી સાથે, તેમજ પુષ્કલ પણ સાથે હતા.
સુબાહુઃ સત્યવત્યા ચ સત્યવાન્વીરભૂષયા । સુમદસ્તત્ર સત્કીર્ત્યા રાજ્ઞ્યા ચ વિમલો નૃપઃ
સુબાહુ સત્યવતી સાથે, સત્યવાન વીરભૂષા સાથે, અને ત્યાં સુમદ satkīrtya સાથે, રાજા વિમલ પોતાની રાણી સાથે હતા.
રાજાવીરમણિસ્તત્ર શ્રુતવત્યા મનોજ્ઞયા । લક્ષ્મીનિધિઃ કોમલયા રિપુતાપોંગસેનયા
રાજા વીરમણિ મનોહર શ્રુતવતી સાથે, લક્ષ્મીનિધિ કોમલા સાથે, અને રિપુતાપા ઓંગસેના સાથે હતા.
વિભીષણો મહામૂર્ત્યા પ્રતાપાગ્ર્યઃ પ્રતીતયા । ઉગ્રાશ્વઃ કામગમયા નીલરત્નોધિરમ્યયા
વિભીષણ મહામૂર્તિ પ્રતિતા સાથે, પ્રતાપમાં શ્રેષ્ઠ, ઉગ્રાશ્વ કામગમયા સાથે, અને નીલરત્ન ઉધીરમ્યા સાથે હતા.
સુરથઃ સુમનોહાર્યા તથા મોહનયા કપિઃ । ઇત્યાદીન્નૃપતીન્વિપ્રો વસિષ્ઠઃ પ્રાહિણોન્મુનિઃ
સુરથ સુમનોહાર્યા સાથે, અને કપી પણ મોહનયા સાથે હતો. આવી રીતે, મહર્ષિ વસિષ્ઠે આ અને અન્ય રાજાઓને મોકલ્યા.
વસિષ્ઠઃ સરયૂં ગત્વા શિવપુણ્યજલાપ્લુતામ્ । ઉદકં મંત્રયામાસ વેદમંત્રેણ મંત્રવિત્
વસિષ્ઠ સરયૂ નદી પર ગયો, જ્યાં શિવના પવિત્ર જળમાં સ્નાન કર્યું, અને જળ પર વેદના મંત્રો સાથે જપ શરૂ કર્યો.
પયઃ પુનીહ્યમું વાહમુદકેન મનોહૃતા । યજ્ઞાર્થં રામચંદ્રસ્ય સર્વલોકૈકરક્ષિતુઃ
હે વાહન, આ દૂધને મનમોહક જળથી શુદ્ધ કરો, રામચંદ્રના યજ્ઞ માટે, જે સર્વ લોકનો એકમાત્ર રક્ષક છે.
ઉદકં તન્મુનિસ્પૃષ્ટં સર્વે રામાદયો નૃપાઃ । આજહ્રુર્મંડપતલે વિપ્રવર્યૈરુપસ્તુતે
મુનિએ સ્પર્શેલું તે જળ, રામ અને અન્ય રાજાઓએ યજ્ઞના મંડપમાં લાવ્યું, જ્યાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો સ્તુતિ કરતા હતા.
પયોભિર્નિર્મલૈઃ સ્નાપ્ય વાજિનં ક્ષીરસન્નિભમ્ । મંત્રેણ મંત્રયામાસ રામ હસ્તેન કુંભજઃ
કુંભપુત્રે રામના હસ્તે, મંત્રોચ્ચાર સાથે, દૂધ જેવું સફેદ ઘોડાને શુદ્ધ જળથી સ્નાન કરાવ્યું.
પુનીહિ માં મહાવાહ અસ્મિન્બ્રહ્મસમાકુલે । ત્વન્મેધેનાખિલા દેવાઃ પ્રીણંતુ પરિતોષિતાઃ
હે મહાવાહન, આ બ્રાહ્મણોથી ભરેલી સભામાં મને શુદ્ધ કરો; તારા યજ્ઞથી બધા દેવતાઓ સર્વત્ર પ્રસન્ન થાય.
ઇત્યુક્ત્વા સ નૃપો રામઃ સીતયા સમમસ્પૃશત્ । તદા સર્વે દ્વિજાશ્ચિત્રમમન્યંત કુતૂહલાત્
આ રીતે બોલીને, રાજા રામે સીતાની સાથે ઘોડાને સ્પર્શ કર્યો; ત્યારે બધા બ્રાહ્મણોએ આશ્ચર્યથી તેને અદભુત માન્યું.
પરસ્પરમવોચંસ્તે યન્નામસ્મરણાન્નરાઃ । મહાપાપાત્પ્રમુચ્યંતે સ રામઃ કિં વદત્યહો
તેઓએ એકબીજાને કહ્યું: 'રામનું નામ સ્મરણ કરતાં મનુષ્યો મહાપાપથી મુક્ત થાય છે; તો આ રામ શું કહે છે—વાહ, કેટલું અદભુત!'
ઇત્યુક્તવતિ ભૂમીશે રામે કુંભોદ્ભવો મુનિઃ । કરવાલં ચાભિમંત્ર્ય દદૌ રામકરે મુનિઃ
રામ, ભૂમિના સ્વામી, એમ બોલ્યા પછી, કુંભથી જન્મેલા મુનિએ તલવારને પવિત્ર કરી, રામના હાથમાં આપી.
કરવાલે ધૃતે સ્પૃષ્ટે રામેણ સ હયઃ ક્રતૌ । પશુત્વં તુ વિહાયાશુ દિવ્યરૂપમપદ્યત
રામે તલવાર પકડી અને સ્પર્શ કરતાં, યજ્ઞમાં ઘોડાએ તરત જ પશુ સ્વરૂપ છોડીને દિવ્ય રૂપ ધારણ કર્યું.
વિમાનવરમારૂઢશ્ચાપ્સરોભિઃ સમંતતઃ । ચામરૈર્વીજ્યમાનશ્ચ વૈજયંત્યા વિભૂષિતઃ
દિવ્ય વિમાન પર બેસી,四પસરો સાથે四,四ચામરથી પંખા કરવામાં四,四વૈજયંતી માળા પહેરી四.
તદા તં વાજિતાં ત્યક્ત્વા દિવ્યરૂપધરં વરમ્ । વીક્ષ્ય લોકાઃ ક્રતૌ સર્વે વિસ્મયં પ્રાપ્નુવંસ્તદા
પછી, યજ્ઞમાં બધા લોકોએ, ઘોડાનું સ્વરૂપ છોડીને દિવ્ય રૂપ ધારણ કરેલા શ્રેષ્ઠ પ્રાણીને જોઈ, આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયા.
તદા રામઃ સ્વયં જાનઞ્જ્ઞાપયન્સર્વતો નરાન્ । પપ્રચ્છ દિવ્યરૂપં તં સુરં પરમધાર્મિકઃ
પછી રામે પોતે જાણીને, બધા લોકોને જાણકારી આપી, અને તે દિવ્ય સ્વરૂપ ધરાવનાર, સર્વોત્તમ ધર્મી વ્યક્તિને પૂછ્યું.
કસ્ત્વં દિવ્યવપુઃ પ્રાપ્તઃ કસ્માત્ત્વં વાજિતાં ગતઃ । કથં સુરસ્ત્રીસહિતઃ કિં ચિકીર્ષસિ તદ્વદ
તમે કોણ છો, જે દિવ્ય રૂપ પામ્યા છો? તમે ઘોડા કેમ બન્યા? દેવ સ્ત્રીઓ સાથે અહીં કેમ છો? શું કરવા ઈચ્છો છો? મને કહો.
રામસ્ય વચનં શ્રુત્વા દેવઃ પ્રોવાચ ભૂમિપમ્ । હસન્મેઘરવાં વાણીમવદત્સુમનોહરામ્
રામના શબ્દો સાંભળીને દેવતાએ રાજાને હસતાં, મેઘના ગર્જન જેવી ગૂંજતી અને સુમધુર વાણીમાં કહ્યું.
તવાજ્ઞાતં ન સર્વત્ર બાહ્યાભ્યંતરચારિણઃ । તથાપિ પૃચ્છતે તુભ્યં કથયામિ યથાતથમ્
તમે અંદર અને બહાર ફરતાં હો, છતાં બધું જાણતા નથી; તેમ છતાં, તમે પૂછો છો એટલે હું સાચું જે છે તે કહું છું.
અહં પુરાભવે રામ દ્વિજઃ પરમધાર્મિકઃ । અચરં પ્રતિકૂલં વૈ વેદસ્ય રિપુતાપન
રામ, એક વખત હું બ્રાહ્મણ હતો, ખૂબ ધર્મપરાયણ; પણ, શત્રુઓને તપાવનાર, મેં વેદના વિરુદ્ધ વર્તન કર્યું.
કદાચિદ્ધુતપાપાયાસ્તીરેઽહં ગતવાન્પુરા । અનેકવૃક્ષલલિતે સર્વત્રસુમનોરમે
એક દિવસ, હું પાપ ધોતી નદીના કિનારે ગયો, જ્યાં અનેક સુંદર વૃક્ષો હતા અને સર્વત્ર આનંદદાયક વાતાવરણ હતું.