સીતયા સહિતં રામં પ્રસક્તં યજ્ઞકર્મણિ । નિરીક્ષ્ય જહૃષુસ્તત્ર કૌતુકેન સમન્વિતાઃ
રામ અને સીતાને યજ્ઞમાં પૂરેપૂરાં મનથી જોડાયેલા જોઈ, ત્યાં હાજર બધા લોકો આનંદથી અને ઉત્સુકતા સાથે ખુશ થઈ ગયા.
વસિષ્ઠં પ્રાહ સુમતિં રામસ્તત્ર ક્રતૌ વરે । કિં કર્તવ્યં મયા સ્વામિન્નતઃ પરમવશ્યકમ્
યજ્ઞમાં રામે વિદ્વાન વશિષ્ઠને પૂછ્યું: 'મહારાજ, હવે મને શું કરવું જોઈએ? સૌથી જરૂરી કામ કયું છે?'
રામસ્ય વચનં શ્રુત્વા ગુરુઃ પ્રાહ મહામતિઃ । બ્રાહ્મણાનાં પ્રકર્તવ્યા પૂજા સંતોષકારિકા
રામના શબ્દો સાંભળીને બુદ્ધિશાળી ગુરુએ કહ્યું: 'બ્રાહ્મણોની એવી રીતે પૂજા કરો કે તેમને સંતોષ મળે.'
મરુત્તેન ક્રતુઃ સૃષ્ટઃ પૂર્વં સંભારસંભૃતઃ । બ્રાહ્મણાસ્તત્ર વિત્તાદ્યૈસ્તોષિતા અભવંસ્તદા
પહેલાં મરુત્તે યજ્ઞ કર્યો હતો અને બધાં જરૂરી સામાન એકત્ર કર્યા હતા; ત્યારે બ્રાહ્મણોને ઘણાં ધનથી ખુશ કરવામાં આવ્યા હતા.
અત્યંતં વિત્તસંભારં નેતું વિપ્રાશકન્નહિ । પ્રાક્ષિપન્હિમવદ્દેશે વિત્તભારાસહા દ્વિજાઃ
બ્રાહ્મણો વધારે ધનનો ભાર ઉઠાવી શક્યા નહીં; એટલા માટે, તેમણે હિમાલય પ્રદેશમાં એ ધન ફેંકી દીધું.
તસ્માત્ત્વમપિ રાજાગ્ર્ય લક્ષ્મીવાન્નૃપસત્તમ । દેહિ દાનાદિ વિપ્રેભ્યો યથા સ્યાત્પ્રીતિરુત્તમા
તેથી, હે સમૃદ્ધિથી ભરપૂર શ્રેષ્ઠ રાજા, તું પણ બ્રાહ્મણોને દાન અને અન્ય ભેટો આપ, જેથી તેમને શ્રેષ્ઠ આનંદ મળે.
એતચ્છ્રુત્વા સ રાજાગ્ર્યઃ પૂજ્યં મત્વા ઘટોદ્ભવમ્ । પ્રથમં પૂજયામાસ બ્રહ્મપુત્રં તપોધનમ્
આ સાંભળીને શ્રેષ્ઠ રાજાએ, કુંભમાંથી જન્મેલા તપસ્વી બ્રહ્મપુત્રને સૌથી પહેલા પૂજ્ય માનીને પૂજા કરી.
અનેકરત્નસંભારૈઃ સ્વર્ણભારૈરનેકધા । દેશૈર્જનૈઃ પરિવૃતૈરત્યંતપ્રીતિદાયકૈઃ
તેમણે અનેક રત્નો અને અનેક પ્રકારના સોનાના ઢગલાંથી, વિવિધ દેશોના લોકોની હાજરીમાં, ખૂબ આનંદ આપતી રીતે પૂજા કરી.
અગસ્ત્યં પૂજયામાસ સપત્નીકં મનોરમમ્ । તથૈવ રત્નૈઃ સ્વર્ણૈશ્ચ દેશૈશ્ચ વિવિધૈરપિ
તેમણે અગસ્ત્ય અને તેમની પત્નીને પણ, એ જ રીતે રત્નો, સોનાં અને વિવિધ દેશોની ભેટોથી આનંદપૂર્વક પૂજા કરી.
વ્યાસં સત્યવતીપુત્રં તથૈવ સમપૂજયત્ । ચ્યવનં ભાર્યયા સાકં સુરત્નૈઃ સમપૂજયત્
તેમણે સત્યવતીપુત્ર વ્યાસ અને ચ્યવનને પણ તેમની પત્ની સાથે સુંદર રત્નોથી પૂજા કરી.
અન્યાનપિ મુનીન્સર્વાનૃત્વિજસ્તપસાં નિધીન્ । પૂજયામાસ રત્નૌઘૈઃ સ્વર્ણભારૈરનેકધા
તેમણે અન્ય બધા મુનિઓ, યજ્ઞકર્મ કરનાર પુજારી અને તપસ્વીઓની પણ અનેક પ્રકારના રત્નો અને સોનાના ઢગલાંથી પૂજા કરી.
અદાત્તદા ક્રતૌ રામો વિપ્રેભ્યો ભૂરિદક્ષિણામ્ । લક્ષંલક્ષં સુવર્ણસ્ય પ્રત્યેકં ત્વગ્રજન્મને
પછી રામે યજ્ઞમાં બ્રાહ્મણોને ઘણાં દાન આપ્યાં: દરેકને તેમની પદ મુજબ લાખ લાખ સોનાની ભેટ આપી.
દીનાંધકૃપણેભ્યશ્ચ દદૌ દાનમનેકધા । યથાસંતોષવિહિતૈર્વિત્તૈ રત્નૈર્મનોહરૈઃ
તેમણે ગરીબ, અંધ અને દુઃખી લોકો માટે પણ અનેક રીતે દાન આપ્યાં, તેમને સંતોષ મળે એવી રીતે ધન અને સુંદર રત્નો આપ્યાં.
વાસાંસિ ચ વિચિત્રાણિ ભોજનાનિ મૃદૂનિ ચ । તત્ર પ્રાદાદ્યથાશાસ્ત્રં સર્વેષાં પ્રીતિદાયકમ્
ત્યાં તેમણે સૌને આનંદ મળે એવી રીતે, શાસ્ત્ર મુજબ, સુંદર વસ્ત્રો અને નરમ ભોજન વહેંચ્યાં.
હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણં સર્વસત્ત્વોપબૃંહિતમ્ । અત્યંતમભવદ્ધૃષ્ટં પુરં પુંસ્ત્રીસમાવૃતમ્
શહેર ખુશ અને સમૃદ્ધ લોકોથી ભરાઈ ગઈ, બધા જીવોથી વધેલી, પુરુષ અને સ્ત્રીઓની ભીડથી ખૂબ જ તેજસ્વી બની.
દાનં દદંતં સર્વેષાં વીક્ષ્ય કુંભોદ્ભવો મુનિઃ । અત્યંતપરમપ્રીતિં યયૌ ક્રતુવરે દ્વિજઃ
બધાને દાન આપતા જોઈ, કુંભમાંથી જન્મેલા મુનિ યજ્ઞમાં ખૂબ જ આનંદથી ભરાઈ ગયા.
તદાભિષેકસ્નાનાર્થં પાનીયમમૃતોપમમ્ । આનેતું ચ ચતુઃષષ્ટિ નૃપાન્સસ્ત્રીન્સમાહ્વયત્
પછી અભિષેકસ્નાન માટે અમૃત જેવી શુદ્ધ પાણી લાવવા, તેમણે ચૌસઠ રાજાઓ અને તેમની પત્નીઓને બોલાવ્યાં.
રામસ્તુ સીતયા સાર્દ્ધમાનેતુમુદકં યયૌ । ઘટેન સ્વર્ણવર્ણેન સર્વાલંકારશોભયા
રામ અને સીતાએ સાથે મળીને, બધા આભૂષણોથી શોભિત સોનાની રંગની કળશ લઈને પાણી લાવવા ગયા.
સૌમિત્રિરપ્યૂર્મિલયા માંડવ્યા ભરતો નૃપઃ । શત્રુઘ્નઃ શ્રુતકીર્ત્યા ચ કાંતિમત્યા ચ પુષ્કલઃ
સૌમિત્રિએ ઉર્મિલા અને માંડવ્યાની સાથે, અને રાજા ભરત પણ જોડાયા હતા. શત્રુઘ્ને શ્રુતકીર્તિ અને કાંતિમતી સાથે, તેમજ પુષ્કલ પણ સાથે હતા.
સુબાહુઃ સત્યવત્યા ચ સત્યવાન્વીરભૂષયા । સુમદસ્તત્ર સત્કીર્ત્યા રાજ્ઞ્યા ચ વિમલો નૃપઃ
સુબાહુ સત્યવતી સાથે, સત્યવાન વીરભૂષા સાથે, અને ત્યાં સુમદ satkīrtya સાથે, રાજા વિમલ પોતાની રાણી સાથે હતા.
રાજાવીરમણિસ્તત્ર શ્રુતવત્યા મનોજ્ઞયા । લક્ષ્મીનિધિઃ કોમલયા રિપુતાપોંગસેનયા
રાજા વીરમણિ મનોહર શ્રુતવતી સાથે, લક્ષ્મીનિધિ કોમલા સાથે, અને રિપુતાપા ઓંગસેના સાથે હતા.
વિભીષણો મહામૂર્ત્યા પ્રતાપાગ્ર્યઃ પ્રતીતયા । ઉગ્રાશ્વઃ કામગમયા નીલરત્નોધિરમ્યયા
વિભીષણ મહામૂર્તિ પ્રતિતા સાથે, પ્રતાપમાં શ્રેષ્ઠ, ઉગ્રાશ્વ કામગમયા સાથે, અને નીલરત્ન ઉધીરમ્યા સાથે હતા.
સુરથઃ સુમનોહાર્યા તથા મોહનયા કપિઃ । ઇત્યાદીન્નૃપતીન્વિપ્રો વસિષ્ઠઃ પ્રાહિણોન્મુનિઃ
સુરથ સુમનોહાર્યા સાથે, અને કપી પણ મોહનયા સાથે હતો. આવી રીતે, મહર્ષિ વસિષ્ઠે આ અને અન્ય રાજાઓને મોકલ્યા.
વસિષ્ઠઃ સરયૂં ગત્વા શિવપુણ્યજલાપ્લુતામ્ । ઉદકં મંત્રયામાસ વેદમંત્રેણ મંત્રવિત્
વસિષ્ઠ સરયૂ નદી પર ગયો, જ્યાં શિવના પવિત્ર જળમાં સ્નાન કર્યું, અને જળ પર વેદના મંત્રો સાથે જપ શરૂ કર્યો.
પયઃ પુનીહ્યમું વાહમુદકેન મનોહૃતા । યજ્ઞાર્થં રામચંદ્રસ્ય સર્વલોકૈકરક્ષિતુઃ
હે વાહન, આ દૂધને મનમોહક જળથી શુદ્ધ કરો, રામચંદ્રના યજ્ઞ માટે, જે સર્વ લોકનો એકમાત્ર રક્ષક છે.
ઉદકં તન્મુનિસ્પૃષ્ટં સર્વે રામાદયો નૃપાઃ । આજહ્રુર્મંડપતલે વિપ્રવર્યૈરુપસ્તુતે
મુનિએ સ્પર્શેલું તે જળ, રામ અને અન્ય રાજાઓએ યજ્ઞના મંડપમાં લાવ્યું, જ્યાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો સ્તુતિ કરતા હતા.
પયોભિર્નિર્મલૈઃ સ્નાપ્ય વાજિનં ક્ષીરસન્નિભમ્ । મંત્રેણ મંત્રયામાસ રામ હસ્તેન કુંભજઃ
કુંભપુત્રે રામના હસ્તે, મંત્રોચ્ચાર સાથે, દૂધ જેવું સફેદ ઘોડાને શુદ્ધ જળથી સ્નાન કરાવ્યું.
પુનીહિ માં મહાવાહ અસ્મિન્બ્રહ્મસમાકુલે । ત્વન્મેધેનાખિલા દેવાઃ પ્રીણંતુ પરિતોષિતાઃ
હે મહાવાહન, આ બ્રાહ્મણોથી ભરેલી સભામાં મને શુદ્ધ કરો; તારા યજ્ઞથી બધા દેવતાઓ સર્વત્ર પ્રસન્ન થાય.
ઇત્યુક્ત્વા સ નૃપો રામઃ સીતયા સમમસ્પૃશત્ । તદા સર્વે દ્વિજાશ્ચિત્રમમન્યંત કુતૂહલાત્
આ રીતે બોલીને, રાજા રામે સીતાની સાથે ઘોડાને સ્પર્શ કર્યો; ત્યારે બધા બ્રાહ્મણોએ આશ્ચર્યથી તેને અદભુત માન્યું.
પરસ્પરમવોચંસ્તે યન્નામસ્મરણાન્નરાઃ । મહાપાપાત્પ્રમુચ્યંતે સ રામઃ કિં વદત્યહો
તેઓએ એકબીજાને કહ્યું: 'રામનું નામ સ્મરણ કરતાં મનુષ્યો મહાપાપથી મુક્ત થાય છે; તો આ રામ શું કહે છે—વાહ, કેટલું અદભુત!'