તદાપિ ચ કુશો વીરો વારુણાસ્ત્રં સમાદદે । બબંધ તં ચ પાશેન દૃઢેન સ લવાગ્રજઃ
ત્યારે પણ વીર કુશે વારુણાસ્ત્ર લીધું અને મજબૂત ફાંસથી લવના મોટાભાઈ સુગ્રીવને બાંધી દીધો.
સ બદ્ધઃ પાશકૈઃ સ્નિગ્ધૈઃ કુશેન બલશાલિના । પપાત રણમધ્યે વૈ મહાવીરૈરલંકૃતે
મહાન બલવાન કુશે પ્રેમથી બાંધેલા ફાંસથી સુગ્રીવ યુદ્ધમધ્યે, મહાવિરોની વચ્ચે પડી ગયો.
સુગ્રીવં પતિતં દૃષ્ટ્વા વીરાઃ સર્વત્ર દુદ્રુવુઃ । જયમાપ લવભ્રાતા મહાવીરશિરોમણિઃ
સુગ્રીવને પડેલો જોઈ બધા વીરોએ ચારે બાજુ ભાગી લીધું; લવનો ભાઈ, મહાન વીરમણિ, વિજયી થયો.
તાવલ્લવો ભટાઞ્જિત્વા પુષ્કલં ચાંગદં તથા । પ્રતાપાગ્ર્યં વીરમણિં તથાન્યાનપિ ભૂભુજઃ
પછી લવે બધા યોદ્ધાઓને, પુષ્કલ અને અંગદ જેવા પરાક્રમી અને બીજા રાજાઓને પણ હરાવી દીધા.
જયં પ્રાપ્ય રણે વીરો લવો ભ્રાતરમાગમત્ । સંગ્રામે જયકર્તારં વૈરિકોટિનિપાતકમ્
યુદ્ધમાં વિજય મેળવી, વીર લવ પોતાના ભાઈ પાસે ગયો, જે યુદ્ધમાં વિજયી અને દુશ્મનોનો વિનાશક હતો.
પરસ્પરં પ્રહૃષિતૌ પરિરંભં પ્રકુર્વતઃ । જયં પ્રાપ્તૌ તદા વાર્તાં મુને ચક્રતુરુન્મદૌ
બંને ભાઈઓ આનંદથી એકબીજાને ભેટ્યા અને વિજય મેળવી, ખુશીથી એ સમાચાર મુનિને સંભળાવ્યા.
લવ ઉવાચ। ભ્રાતસ્તવ પ્રસાદેન નિસ્તીર્ણો રણતોયધિઃ । ઇદાનીં વીરરણકં શોધયાવઃ સુશોભિતમ્
લવએ કહ્યું: ભાઈ, તારી કૃપાથી હું યુદ્ધના મહાસાગરમાંથી પાર ઉતરી ગયો છું; હવે ચાલ, આ શૌર્યભર્યા મેદાનને, જે ખુબ જ સુંદર છે, સાફ કરીએ.
ઇત્યુક્ત્વા ત્વરિતં વીરો જગ્મતુસ્તૌ કુશીલવૌ । રાજ્ઞો મૌલિમણિં ચિત્રં જગ્રાહ કનકાચિતમ્
આ રીતે બોલીને, તે બહાદુર કુશ અને લવ ઝડપથી ગયા અને રાજાના સુવર્ણથી શોભતા મણિમય મુગટને લઈ લીધું.
પુષ્કલસ્ય લવો વીરો જગ્રાહ મુકુટં શુભમ્ । અંગદે ચ મહાનર્ઘ્યે શત્રુઘ્નસ્યાપરસ્ય ચ
વીર લવે પુષ્કલનું શુભ મુગટ અને શત્રુઘ્ન તથા બીજા એકનું અમૂલ્ય અંગદ પણ લઈ લીધાં.
ગૃહીત્વા શસ્ત્રસંઘાતં હનૂમંતં કપીશ્વરમ્ । સુગ્રીવં સવિધે ગત્વા ઉભાવપિ બબંધતુઃ
શસ્ત્રોનો ઢગલો લઈ, તેઓ હનુમાન અને સુગ્રીવ પાસે ગયા અને બંનેને બાંધી દીધા.
પુચ્છે વાયુસુતસ્યાયં ગૃહીત્વા તુ કુશાનુજઃ । ભ્રાતરં પ્રત્યુવાચેદં નેષ્યામિ સ્વકમંદિરમ્
વાયુપુત્રના પૂંછને પકડી, કુશનો નાનો ભાઈ પોતાના ભાઈને બોલ્યો: હું તેને આપણા ઘર લઈ જઈશ.
આવયોર્જનની પ્રીત્યૈ ગૃહીત્વા પુચ્છકે ત્વહમ્ । ક્રીડાર્થમૃષિપુત્રાણાં કૌતુકાર્થં મમૈવ ચ
આપણી માતાને આનંદ થાય એ માટે, ઋષિપુત્રોના રમણ માટે અને મારા પોતાના આનંદ માટે મેં તેના પૂંછને પકડી છે.
એતચ્છ્રુત્વા તતો વાક્યમુવાચ ચ કુશો લવમ્ । અહમેનં ગ્રહીષ્યામિ વાનરં બલિનં દૃઢમ્
આ સાંભળીને કુશ લવને બોલ્યો: હું આ શક્તિશાળી વાનરને મજબૂતીથી પકડીશ.
ઇત્યેવં ભાષમાણૌ તૌ બદ્ધ્વા તૌ બલિનાં વરૌ । પુચ્છયોર્બલિનૌ ધૃત્વા જગ્મતુઃ સ્વાશ્રમં પ્રતિ
આ રીતે વાત કરતાં, બંનેએ તે બે બલવાન વાનરોને બાંધી, તેમના પૂંછ પકડીને પોતાના આશ્રમ તરફ ચાલ્યા.
સ્વાશ્રમાય પ્રગચ્છંતૌ વીક્ષ્ય તૌ કપિસત્તમૌ । કંપમાનૌ જગદતુરન્યોન્યં ભીતયા ગિરા
જ્યારે તેઓ પોતાના આશ્રમ તરફ જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તે બે શ્રેષ્ઠ વાનરોને કાંપતા જોઈ, તેઓ એકબીજાને ડરી ગયેલી અવાજે બોલ્યા.
હનૂમાન્કપિરાજાનં પ્રત્યુવાચ ભયાર્દ્રધીઃ । એતૌ રામસુતાવસ્માન્નેષ્યતઃ સ્વાશ્રમં પ્રતિ
હનુમાન ડરથી ભયભીત મનથી વાનરરાજ સુગ્રીવને બોલ્યો: રામના આ બંને પુત્રો આપણને પોતાના આશ્રમ લઈ જઈ રહ્યા છે.
મયા પૂર્વં કૃતં કર્મ જાનકીં પ્રતિગચ્છતા । તત્ર મે જાનકી દેવી સંમુખાભૂન્મનોહરા
પહેલાં, જ્યારે હું જાનકીજીને શોધવા ગયો હતો, ત્યારે મેં એક કામ કર્યું હતું; ત્યાં મને મનમોહક દેવી જાનકી સામે મળી હતી.
સા માં દ્રક્ષ્યતિ વૈદેહી બદ્ધં પાશેન વૈરિણા । તદા હસિષ્યતિ વરા ત્રપા મેઽત્ર ભવિષ્યતિ
હવે વૈદેહી મને દુશ્મનના બંધનમાં બંધાયેલો જોઈશ; ત્યારે તે હસશે અને મને અહીં શરમ લાગશે.
મયા કિમત્ર કર્તવ્યં પ્રાણત્યાગો ભવિષ્યતિ । મહદ્દુઃખં ચાપતિતં સ રામઃ કિં કરિષ્યતિ
હવે હું શું કરું? કદાચ મને જીવ ત્યાગવો જોઈએ; મોટું દુઃખ આવી પડ્યું છે—રામ શું કરશે?
સુગ્રીવસ્તદ્વચઃ શ્રુત્વા મમાપ્યેવં મહાકપે । નેષ્યતે યદિ મામેવં નિધનં તુ ભવિષ્યતિ
સુગ્રીવે એ વાત સાંભળી કહ્યું: મહાન વાનર, જો મને પણ આવી રીતે લઈ જવાશે, તો મારી તો અવશ્ય મૃત્યુ થશે.
એવં કથયતોરેવ હ્યન્યોન્યં ભયભીતયોઃ । કુશો લવશ્ચ ભવનં માતુઃ પ્રાપતુરોજસા
આ રીતે બંને એકબીજાને ડરથી વાત કરતાં, કુશ અને લવ ઉત્સાહપૂર્વક પોતાની માતાના ઘર પહોંચી ગયા.
તાવાયાતૌ સમીક્ષ્યૈવ જહર્ષ જનની તયોઃ । અન્યોન્યં પરમપ્રીત્યા પરિરેભે નિજૌ સુતૌ
પોતાના બંને પુત્રોને આવ્યા જોઈને તેમની માતા આનંદિત થઈ; અત્યંત પ્રેમથી તેણે પોતાના બંને પુત્રોને ચાહથી વળગી લીધા.
તાભ્યાં પુચ્છગૃહીતૌ તૌ વાનરૌ વીક્ષ્ય જાનકી । હનૂમંતં ચ સુગ્રીવં સર્વવીરં કપીશ્વરમ્
પોતાના પુત્રો દ્વારા પૂંછ પકડીને લાવેલા તે બે વાનરોને જોઈ, જાનકીજી હનુમાન, સુગ્રીવ અને બધા વીર વાનરરાજાઓને નિહાળ્યા.
જહાસ પાશબદ્ધૌ તૌ વીક્ષમાણા વરાંગના । ઉવાચ ચ વિમોક્ષાર્થં વદંતી વચનં વરમ્
પાશમાં બંધાયેલા તે બંનેને જોઈને, તે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીએ હસીને તેમને મુક્ત કરવા માટે મીઠા શબ્દો કહ્યા.
પુત્રૌ પ્રમુંચતં કીશૌ મહાવીરૌ મહાબલૌ । ઈક્ષંતૌ માં યદિ સ્ફીતૌ પ્રાણત્યાગં કરિષ્યતઃ
આ બે વાનરપુત્રો મહાન શૂર અને બળવાન છે, એમને છોડો; જો એમણે મને જોઈ લીધું, તો એ પોતે જીવ ત્યાગી દેશે.
અયં વૈ હનુમાન્વીરો યો દદાહ દનોઃ પુરીમ્ । અયમપ્યૃક્ષરાજો હિ સર્વવાનરભૂમિપઃ
આ હનુમાન છે, જે વીર છે અને દાનવોનું શહેર સળગાવ્યું હતું; અને આ રીક્ષરાજ છે, જે બધા વાનરરાજાઓમાં મુખ્ય છે.
કિમર્થં વિધૃતૌ કુત્ર કિં વા કૃતમનાદરાત્ । પુચ્છે યુવાભ્યાં વિધૃતૌ સ મહાન્વિસ્મયોઽસ્તિ મે
શું કારણ છે, ક્યાં અને શું એવું અપમાન થયું કે તમે બંનેએ એમના પૂંછડા બાંધ્યા? આ વાત મને બહુ આશ્ચર્યજનક લાગે છે.
ઇતિ માતુર્વચઃ શ્લક્ષ્ણં વીક્ષ્યતાં પુત્રકૌ તદા । ઊચતુર્વિનયશ્રેષ્ઠૌ મહાબલસમન્વિતૌ
માતાએ એ રીતે મૃદુ વાણી બોલી ત્યારે, એ બે પુત્રો, જે વિનયમાં શ્રેષ્ઠ અને બળવાન હતા, એમણે જવાબ આપ્યો.
માતઃ કશ્ચન ભૂપાલો રામો દાશરથિર્બલી । તેન મુક્તો હયઃ સ્વર્ણભાલપત્રઃ સુશોભિતઃ
માતા, એક બળવાન રાજા છે, નામ રામ, દશરથના પુત્ર; એ રાજાએ સોનાની પટ્ટીથી શોભતા ઘોડાને છોડ્યો હતો.
તત્રૈવં લિખિતં માતરેકવીરાપ્રસૂર્મમ । યે ક્ષત્રિયાસ્તે ગૃહ્ણન્તુ નોચેત્પાદતલાર્ચકાઃ
માતા, ત્યાં એવું લખેલું હતું કે હું એક વીરનો જન્મ આપનાર છું; જે ક્ષત્રિય છે એ ઘોડાને પકડી લે, નહીં તો એના પગે વંદન કરે.