સમીરસૂનું પ્રબલમાયાંતં વીક્ષ્ય વાનરમ્ । જહાસ દર્શયન્દંતાન્કોપયન્નિવ તં ક્રુધા
પવનપુત્ર, શક્તિશાળી વાનર રૂપે આવી રહ્યો છે એ જોઈને, કુશે હસીને પોતાના દાંત દેખાડ્યા, જાણે ગુસ્સે કરીને તેને ઉશ્કેરતો હોય.
ઉવાચ ચ હનૂમંતમેહિ ત્વં મમ સંમુખમ્ । ભેત્સ્યે બાણસહસ્રેણ મૃતો યાસ્યસિ યામિનીમ્
કુશે હનુમાનને કહ્યું: 'મારા સામે આવો, હું તને હજાર બાણોથી ભેળવી નાખીશ, અને તું મરીને રાત્રિના લોકે જઈશ.'
ઇત્યુક્તો હનુમાઞ્જ્ઞાત્વા રામસૂનું મહાબલમ્ । સ્વામિકાર્યં પ્રકર્તવ્યમિતિ કૃત્વા પ્રધાવિતઃ
આવી રીતે કહ્યું ત્યારે, હનુમાને રામપુત્ર કુશના મહા પરાક્રમને ઓળખીને, સ્વામીનું કાર્ય કરવું છે એમ મનમાં નક્કી કરીને દોડ્યો.
શાલમુત્પાટ્ય તરસા વિશાલં શતશાખિનમ્ । કુશં વક્ષસિ સંલક્ષ્ય યયૌ યોદ્ધું મહાબલઃ
મોટું, સો શાખાવાળું શાલનું વૃક્ષ જોરથી ઉખાડી, મહાબલી હનુમાન કુશના વક્ષસ્થળને નિશાન બનાવીને યુદ્ધ કરવા આગળ વધ્યો.
શાલહસ્તં સમાયાંતં હનૂમંતં મહાબલમ્ । ત્રિભિઃ ક્ષુરપ્રૈર્વિવ્યાધ હૃદિ ચંદ્રોપમૈર્બલી
શાલવૃક્ષ હાથમાં લઈને મહાબલી હનુમાન આવી રહ્યો હતો ત્યારે, શક્તિશાળી કુશે ત્રણ ચમકતા તીખા બાણોથી તેના હૃદયમાં ઘા કર્યો.
સ બાણવિદ્ધસ્તરસા કુશેન બલશાલિના । શાલેન હૃદિ સંજઘ્ને દંતાન્નિષ્પિષ્ય મારુતિઃ
કુશે બાણોથી ઝડપથી ઘા કર્યો, ત્યારે હનુમાને દાંત દબાવીને શાલવૃક્ષથી કુશના હૃદય પર પ્રહાર કર્યો.
શાલાહતસ્તદા બાલઃ કિંચિન્નાકંપત સ્મયાત્ । તદા વીરાઃ પ્રશંસાં તુ પ્રચક્રુસ્તસ્ય બાલ્યતઃ
શાલવૃક્ષનો ઘા લાગ્યો છતાં એ બાળક જરા પણ ન હલ્યો, હસતો રહ્યો; ત્યારે વીરોએ તેની બાળપણની સહનશક્તિની પ્રશંસા કરી.
સ શાલેન હતો વીરઃ સંહારાસ્ત્રં સમાદદે । સંહન્તું વૈરિણં કોપાત્કુશઃ સ પરમાસ્ત્રવિત્
શાલવૃક્ષથી ઘા લાગતાં, મહાવીર કુશે ક્રોધથી પોતાના દુશ્મનને નાશ કરવા માટે સંહારાસ્ત્ર ઉઠાવ્યું, કેમ કે તે મહાન અસ્ત્રોમાં નિપુણ હતો.
સંહારાસ્ત્રં સમાલોક્ય દુર્જયં કુશમોચિતમ્ । દધ્યૌ રામં સ્વમનસા ભક્તવિઘ્નવિનાશકમ્
કુશે છોડેલું દુર્જય સંહારાસ્ત્ર જોઈને, તેણે મનમાં શ્રીરામનું સ્મરણ કર્યું, જે ભક્તોના બધા વિઘ્નો દૂર કરે છે.
તદા મુક્તં કુશેનાશુ તદસ્ત્રં હૃદિ મારુતેઃ । લગ્નં મહાવ્યથાકારિ તેન મૂર્ચ્છામિતઃ પુનઃ
પછી કુશે ઝડપથી છોડેલું તે અસ્ત્ર પવનપુત્રના હૃદયમાં વાગ્યું, ભારે પીડા આપી, અને એના કારણે તે ફરી બેહોશ થઈ ગયો.
મૂર્ચ્છાં પ્રાપ્તં તુ તં દૃષ્ટ્વા પ્લવંગં બલસંયુતઃ । વિવ્યાધ સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ સૈન્યં તત્સકલં મહત્
પ્લવંગને બેહોશ પડેલો જોઈને, તે બલવાન યોદ્ધાએ તીખા બાણોથી આખું મોટું સેના પર હુમલો કર્યો.
તસ્ય બાણાયુતૈર્ભગ્નં બલં સર્વં રણાંગણે । પલાયનપરં જાતં ચતુરંગસમન્વિતમ્
તેના અસંખ્ય બાણોથી આખી સેના યુદ્ધભૂમિ પર તૂટી પડી અને ચતુરંગી સેના ડરીને ભાગી પડી.
તદા કપિપતિઃ કોપાત્સુગ્રીવો રક્ષકો મહાન્ । અભ્યધાવન્નગાન્નૈકાનુત્પાટ્ય કુશમુદ્ભટમ્
એ સમયે વાનરરાજ સુગ્રીવ, મહાન રક્ષક, ગુસ્સે થઈને અનેક વૃક્ષો ઉખાડી, ભયાનક કુશ સામે દોડી ગયો.
કુશઃ સર્વાન્પ્રચિચ્છેદ લીલયા પ્રહસન્નગાન્ । પુનરપ્યાગતાન્વૃક્ષાંશ્ચિચ્છેદ તરસા બલી
કુશે હસતાં-હસતાં સહેલાઈથી બધા વૃક્ષો કાપી નાખ્યા અને પાછા આવતા વૃક્ષોને પણ પોતાની તાકાતથી ફરી કાપી નાખ્યા.
અનેકબાણવ્યથિતઃ સુગ્રીવઃ સમરાંગણે । જગ્રાહ પર્વતં ઘોરં કુશમસ્તકમધ્યતઃ
યુદ્ધભૂમિ પર અનેક બાણોથી ઘાયલ થયેલો સુગ્રીવે ભયાનક પર્વત ઉઠાવ્યો અને કુશના માથા પર ફેંક્યો.
કુશસ્તં નગમાયાંતં વીક્ષ્ય બાણૈરનેકધા । નિષ્પિપેષ ચકારાશુ મહારુદ્રાંગયોગ્યતામ્
કુશે એ પર્વત આવેતો જોઈને અનેક બાણોથી તરત જ ચૂરચૂર કરી નાખ્યો અને તે મહારુદ્રને અર્પણ કરવા યોગ્ય બનાવી દીધો.
સુગ્રીવસ્તન્મહત્કર્મ દૃષ્ટ્વા બાલેન નિર્મિતમ્ । જયાશાપ્રતિનિર્વૃત્તો બભૂવ સમરાંગણે
સુગ્રીવે એ યુવાન કુશે કરેલું મહાન કાર્ય જોઈને યુદ્ધભૂમિ પર જીતવાની આશા છોડી દીધી.
રણમધ્યે દુરાક્રાંતં કુશં લાંગૂલતાડકમ્ । અત્યમર્ષીરુષાક્રાંતસ્તં હંતું નગમાદદે
યુદ્ધના મધ્યમાં, દુર્જય અને પૂંછડીના પ્રહારથી કુશને જોઈ, સુગ્રીવ ગુસ્સા અને અધીરાઈથી ભરાઈ, તેને મારવા પર્વત ઉઠાવ્યો.
આત્માનં હંતુમુદ્યુક્તં વીક્ષ્ય સુગ્રીવમાદરાત્ । તાડયામાસ બહુભિઃ સાયકૈઃ શિતપર્વભિઃ
સુગ્રીવ પોતાને જ મારવા તયાર થાય છે એ જોઈ, કુશે આદરથી તેને ઘણા તીખા બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
સ તાડિતો બહુવિધૈઃ શરૈઃ પીડાસમન્વિતઃ । કુશં હંતું સમારબ્ધો યયૌ શાલં સમાદદે
વિવિધ પ્રકારના બાણોથી ઘાયલ અને પીડિત સુગ્રીવે કુશને મારવા પ્રયત્ન કર્યો અને શાલ વૃક્ષ ઉઠાવ્યું.
તદાપિ ચ કુશો વીરો વારુણાસ્ત્રં સમાદદે । બબંધ તં ચ પાશેન દૃઢેન સ લવાગ્રજઃ
ત્યારે પણ વીર કુશે વારુણાસ્ત્ર લીધું અને મજબૂત ફાંસથી લવના મોટાભાઈ સુગ્રીવને બાંધી દીધો.
સ બદ્ધઃ પાશકૈઃ સ્નિગ્ધૈઃ કુશેન બલશાલિના । પપાત રણમધ્યે વૈ મહાવીરૈરલંકૃતે
મહાન બલવાન કુશે પ્રેમથી બાંધેલા ફાંસથી સુગ્રીવ યુદ્ધમધ્યે, મહાવિરોની વચ્ચે પડી ગયો.
સુગ્રીવં પતિતં દૃષ્ટ્વા વીરાઃ સર્વત્ર દુદ્રુવુઃ । જયમાપ લવભ્રાતા મહાવીરશિરોમણિઃ
સુગ્રીવને પડેલો જોઈ બધા વીરોએ ચારે બાજુ ભાગી લીધું; લવનો ભાઈ, મહાન વીરમણિ, વિજયી થયો.
તાવલ્લવો ભટાઞ્જિત્વા પુષ્કલં ચાંગદં તથા । પ્રતાપાગ્ર્યં વીરમણિં તથાન્યાનપિ ભૂભુજઃ
પછી લવે બધા યોદ્ધાઓને, પુષ્કલ અને અંગદ જેવા પરાક્રમી અને બીજા રાજાઓને પણ હરાવી દીધા.
જયં પ્રાપ્ય રણે વીરો લવો ભ્રાતરમાગમત્ । સંગ્રામે જયકર્તારં વૈરિકોટિનિપાતકમ્
યુદ્ધમાં વિજય મેળવી, વીર લવ પોતાના ભાઈ પાસે ગયો, જે યુદ્ધમાં વિજયી અને દુશ્મનોનો વિનાશક હતો.
પરસ્પરં પ્રહૃષિતૌ પરિરંભં પ્રકુર્વતઃ । જયં પ્રાપ્તૌ તદા વાર્તાં મુને ચક્રતુરુન્મદૌ
બંને ભાઈઓ આનંદથી એકબીજાને ભેટ્યા અને વિજય મેળવી, ખુશીથી એ સમાચાર મુનિને સંભળાવ્યા.
લવ ઉવાચ। ભ્રાતસ્તવ પ્રસાદેન નિસ્તીર્ણો રણતોયધિઃ । ઇદાનીં વીરરણકં શોધયાવઃ સુશોભિતમ્
લવએ કહ્યું: ભાઈ, તારી કૃપાથી હું યુદ્ધના મહાસાગરમાંથી પાર ઉતરી ગયો છું; હવે ચાલ, આ શૌર્યભર્યા મેદાનને, જે ખુબ જ સુંદર છે, સાફ કરીએ.
ઇત્યુક્ત્વા ત્વરિતં વીરો જગ્મતુસ્તૌ કુશીલવૌ । રાજ્ઞો મૌલિમણિં ચિત્રં જગ્રાહ કનકાચિતમ્
આ રીતે બોલીને, તે બહાદુર કુશ અને લવ ઝડપથી ગયા અને રાજાના સુવર્ણથી શોભતા મણિમય મુગટને લઈ લીધું.
પુષ્કલસ્ય લવો વીરો જગ્રાહ મુકુટં શુભમ્ । અંગદે ચ મહાનર્ઘ્યે શત્રુઘ્નસ્યાપરસ્ય ચ
વીર લવે પુષ્કલનું શુભ મુગટ અને શત્રુઘ્ન તથા બીજા એકનું અમૂલ્ય અંગદ પણ લઈ લીધાં.
ગૃહીત્વા શસ્ત્રસંઘાતં હનૂમંતં કપીશ્વરમ્ । સુગ્રીવં સવિધે ગત્વા ઉભાવપિ બબંધતુઃ
શસ્ત્રોનો ઢગલો લઈ, તેઓ હનુમાન અને સુગ્રીવ પાસે ગયા અને બંનેને બાંધી દીધા.