તચ્ચાપિ જગૃહે રોષાત્કપિશ્ચાપં બભંજ તત્ । અન્યચ્ચાપં સમાદત્ત તદ્બભંજ મહાબલઃ
કપીએ એ ધનુષ્ય પણ ગુસ્સામાં પકડી તોડી નાખ્યું; પછી બીજું ધનુષ્ય લીધું અને મહાબળથી તેને પણ તોડી નાખ્યું.
તસ્મિંશ્ચાપે પ્રભગ્નેઽપિ સોઽન્યદ્ધનુરુપાદદત્ । સોપિ ચાપં બભંજાશુ મહાવેગસમન્વિતઃ
એ ધનુષ્ય તૂટી ગયું છતાં સુરથે બીજું ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું; હનુમાને ઝડપથી એ ધનુષ્ય પણ તોડી નાખ્યું.
એવં રાજ્ઞસ્તુ ચાપાનામશીતિર્વિદલીકૃતા । ક્ષણે ક્ષણે મહારોષાત્કુર્વન્નાદાનનેકધા
આ રીતે, મહા ગુસ્સામાં હનુમાને રાજાના અશી (એંસી) ધનુષ્યો ક્ષણે ક્ષણે તોડી નાખ્યા અને અનેક ગર્જના કરી.
તદાત્યંતં પ્રકુપિતઃ શક્તિમુગ્રામથાદદે । શક્ત્યા સ તાડિતો વીરઃ પપાત ક્ષણમુત્સુકઃ
પછી સુરથ અત્યંત રોષે ભરાઈ ભયાનક શક્તિ ઉઠાવી; એ શક્તિથી ઘાયલ થયેલો વીર ક્ષણ માટે જમીન પર પડ્યો, પણ યુદ્ધની ઉત્કંઠા રાખતો.
ઉત્થાય સ્યંદનં રાજ્ઞો જગ્રાહ કુપિતો ભૃશમ્ । ઉડ્ડીનસ્તં ગૃહીત્વા તુ સમુદ્રમતિવેગતઃ
રાજાએ ખૂબ જ ગુસ્સામાં આવીને પોતાની રથને પકડી લીધી અને ઝડપથી સમુદ્ર તરફ દોડી ગયો.
તમુડ્ડીનં સમાલક્ષ્ય સુરથઃ પરવીરહા । તાડયામાસ પરિઘૈર્હૃદિ મારુતિમુદ્યતમ્
તેને ઉછળતો જોઈને શૂરવીર સુરથએ આગળ વધતા મારુતિને લોખંડના ગદાથી છાતીમાં ઘા કર્યો.
મુક્તસ્તેન રથો દૂરાચ્ચૂર્ણીભૂતોઽભવત્ક્ષણાત્ । સોઽન્યરથં સમારુહ્ય યયૌ વેગાત્સમીરજમ્
આ ઘા થી રથ તરત જ દૂર જઇને તૂટી પડ્યો; પછી તેણે બીજો રથ ચડીને પવનપુત્રના પીછા કર્યો.
હનૂમાંસ્તદ્રથં પુચ્છે સંવેષ્ટ્ય પ્રધનાંગણે । હયસારથિસંયુક્તં બભંજ સપતાકિનમ્
હનુમાને મેદાનના મધ્યમાં પોતાના પૂંછથી એ રથને વાળી લીધો અને ઘોડા, સારથી અને ધ્વજાવાળા એ રથને તોડી નાખ્યો.
અન્યં રથં સમાસ્થાય યયૌ રાજા મહાબલઃ । બભંજ તં રથં વેગાન્મારુતિઃ કુપિતાંગકઃ
મહાબલી રાજાએ બીજો રથ લઈને આગળ વધ્યો, પણ ગુસ્સે ભરાયેલા મારુતિએ એ રથ પણ તરત તોડી નાખ્યો.
ભગ્નં તં સ્યંદનં વીક્ષ્ય સુરથોઽન્યસમાશ્રિતઃ । ભગ્નઃ સ તેન સહસા હયસારથિસંયુતઃ
એ રથ તૂટી ગયેલું જોઈને સુરથએ બીજો રથ લીધો, પણ એ પણ ઘોડા અને સારથી સાથે તરત તૂટી પડ્યો.
એવમેકોનપંચાશદ્રથા ભગ્ના હનૂમતા । તત્કર્મ વીક્ષ્ય રાજાપિ વિસિસ્માય સસૈનિકઃ
આ રીતે હનુમાને ઉગણપચાસ રથો તોડી નાખ્યા; એ કૃત્ય જોઈને રાજા અને તેની સેના આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ.
કુપિતઃ પ્રાહ કીશેંદ્રં ધન્યોસિ પવનાત્મજ । પરાક્રમન્નિદં કર્મ ન કર્તા ન કરિષ્યતિ
ગૂસ્સે આવી રાજાએ વાનરરાજને કહ્યું: 'પવનપુત્ર, તું ધન્ય છે; આવું પરાક્રમ કોઈએ કર્યું નથી, ન તો કોઈ કરી શકશે.'
ક્ષણમેકં પ્રતીક્ષસ્વ યાવત્સજ્યં ધનુસ્ત્વહમ્ । કરોમિ પવનોદ્ભૂત રામપાદાબ્જષટ્પદ
'થોડુંક રાહ જો, હું ધનુષ્ય તૈયાર કરું છું; પવનપુત્ર, રામના પદપદ્મનો ભમરો, હવે હું કામ કરું છું.'
ઇત્યુક્ત્વા ચાપમાત્તજ્યં કૃત્વા રોષપરિપ્લુતઃ । અસ્ત્રં પાશુપતં નામ સંદધે શર ઉલ્બણે
આવી રીતે કહી, ગુસ્સાથી ભરાઈને તેણે ધનુષ્ય પર પાશુપતાસ્ત્ર ચડાવ્યું.
તતો ભૂતાશ્ચ વેતાલાઃ પિશાચા યોગિનીમુખાઃ । પ્રાદુર્બભૂવુઃ સહસા ભીષયંતઃ સમીરજમ્
પછી અચાનક ભૂત, વેતાળ અને ડાકણીઓ દેખાવા લાગી અને પવનપુત્રને ડરાવા લાગી.
કપિઃ પાશુપતૈરસ્ત્રૈર્બદ્ધો લોકૈરભીક્ષિતઃ । હાહેતિ ચ વદંત્યેતે યાવત્તાવત્સમીરજઃ
પાશુપતાસ્ત્રથી બંધાયેલો વાનર, બધા લોકોએ જોતા, 'હાય હાય'ની બૂમ સાંભળતો રહ્યો, છતાં પવનપુત્ર અડગ રહ્યો.
સ્મૃત્વા રામં સ્વમનસા ત્રોટયામાસ તત્ક્ષણાત્ । સ મુક્તગાત્રઃ સહસા યુયુધે સુરથં નૃપમ્
હનુમાને મનમાં રામનું સ્મરણ કરીને એ બંધન તુરંત તોડી નાખ્યું અને મુક્ત થઈને રાજા સુરથ સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો.
તં મુક્તગાત્રં સંવીક્ષ્ય સુરથઃ પરમાસ્ત્રવિત્ । મહાબલં મન્યમાનો બ્રાહ્મમસ્ત્રં સમાદદે
એને મુક્ત જોઈને, મહાશસ્ત્રજ્ઞ સુરથએ તેને મહાબલી માનીને બ્રહ્માસ્ત્ર ઉપાડ્યું.
મારુતિર્બ્રાહ્મમસ્ત્રં તુ નિજગાલ હસન્બલી । તન્નિગીર્ણં નૃપો દૃષ્ટ્વા રામં સસ્માર ભૂમિપઃ
પણ બલવાન અને હસતો મારુતિએ બ્રહ્માસ્ત્રને ગળી લીધું; એ જોઈને રાજાએ રામનું સ્મરણ કર્યું.
સ્મૃત્વા દાશરથિં રામં રામાસ્ત્રં સ્વશરાસને । સંધાય તં જગાદેદં બદ્ધોસિ કપિપુંગવ
દશરથપુત્ર રામનું સ્મરણ કરીને, રાજાએ પોતાના ધનુષ્ય પર રામાસ્ત્ર ચડાવ્યું અને કહ્યું: 'હવે તું બંધાયો છે, વાનરશ્રેષ્ઠ.'
શ્રુત્વા તત્પ્રક્રમેદ્યાવત્તાવદ્બદ્ધો રણાંગણે । રાજ્ઞા રામાસ્ત્રતો વીરો હનૂમાન્રામસેવકઃ
આ સાંભળતાં જ રામસેવક હનુમાન રાજાએ રામાસ્ત્રથી યુદ્ધભૂમિમાં તરત જ બંધાઈ ગયો.
ઉવાચ ભૂપં હનુમાન્કિંકરોમિ મહીભુજ । મત્સ્વામ્યસ્ત્રેણ સંબદ્ધો નાન્યેન પ્રાકૃતેન વૈ
હનુમાને રાજાને કહ્યું: 'હે ધરતીના રાજા, હવે હું શું કરું? મારા સ્વામીના શસ્ત્રથી બંધાયો છું, સામાન્ય રીતે તો કોઈ મને બાંધી શકે નહીં.'
તન્માનયામિભૂપાલનયસ્વસ્વપુરંપ્રતિ । મોચયિષ્યતિ મત્સ્વામી આગત્ય સ દયાનિધિઃ
રાજાને પાછા તેના શહેરમાં લઈ જાઓ; મારા સ્વામી, દયાના સાગર, આવ્યા પછી તેને મુક્ત કરશે.
બદ્ધે સમીરજે ક્રુદ્ધઃ પુષ્કલો ભૂમિપં યયૌ । તં પુષ્કલં સમાયાંતં વિવ્યાધ વસુભિઃ શરૈઃ
સમીરાજાએ રાજાને બાંધ્યો ત્યારે પુષ્કલ ગુસ્સે થઈને રાજા પાસે ગયો; પુષ્કલ નજીક આવ્યો ત્યારે તેને ધનશાળી તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
અનેકબાણસાહસ્રૈર્નિજઘાન નૃપં બલી । રાજ્ઞાનેકે શરાસ્તસ્ય ચ્છિન્નાઃ પ્રધનમંડલે
અનગણિત હજારોથી વધુ તીરો વડે શક્તિશાળી પુષ્કલે રાજાને માર્યો; મુખ્ય યુદ્ધભૂમિમાં રાજાના ઘણા તીરો તૂટી ગયા.
એવં સમરસંક્રુદ્ધે સુરથે પુષ્કલે તથા । બાણૈર્વ્યાપ્તં જગત્સર્વં સ્થાસ્નુભૂયશ્ચરિષ્ણુ ચ
આ રીતે, સુરથ અને પુષ્કલ બંને યુદ્ધમાં ભારે ગુસ્સે થયા ત્યારે, સ્થાવર અને જંગમ આખું જગત તીરોથી છવાઈ ગયું.
તેષાં રણોદ્યમં વીક્ષ્ય મુમુહુઃ સુરસૈનિકાઃ । માનવાનાં તુ કા વાર્તા ક્ષણાત્ત્રાસં સમીયુષામ્
તેમના યુદ્ધના ઉત્સાહને જોઈને દેવસેનાના સૈનિકો ભયભીત થઈ ગયા; તો માનવોની તો શું વાત, એક પળમાં જ ડરી ગયા.
અસ્ત્રપ્રત્યસ્ત્રવિગમૈર્મહામંત્રપરિસ્તુતૈઃ । બભૂવ તુમુલં યુદ્ધં વીરાણાં રોમહર્ષણમ્
અસ્ત્ર અને પ્રતિઅસ્ત્રના પ્રહાર, મહામંત્રોથી સ્તુતિ થતી, વીરોએ એવું ભયાનક યુદ્ધ કર્યું કે રોમાંચ ઊભો થયો.
તદા પ્રકુપિતો રાજા નારાચં તુ સમાદદે । છિન્નઃ સ તુ ક્રુધા મુક્તૈર્વત્સદંતૈઃ સભારતૈઃ
ત્યારે ગુસ્સે થયેલા રાજાએ નારાચ તીર ઉઠાવ્યો; પણ વત્સદંત અને ભારતોએ ગુસ્સાથી છોડેલા તીરો વડે એ તીર તૂટી ગયો.
છિન્ને તસ્મિઞ્છરે રાજા કોપાદન્યં સમાદદે । છિનત્તિ યાવત્સ શરં તાવલ્લગ્નો હૃદિ ક્ષતઃ
એ તીર તૂટી જતા રાજાએ ગુસ્સામાં બીજું તીર ઉઠાવ્યું; પણ એ તીર તોડે એ પહેલા જ, તેના હૃદયમાં ઘાવ લાગ્યો.