તદાહં ચરણૌ નત્વા દાસ્યામિ સુતસંયુતઃ । સર્વં રાજ્યં કુટુંબં ચ ધનં ધાન્યં બલં બહુ
ત્યારે, હું તેના પગે નમન કરીને, મારા પુત્રો, આખું રાજ્ય, કુટુંબ, ધન, અનાજ અને મોટી સેના સાથે, બધું આપી દઈશ.
ક્ષત્ત્રિયાણામયં ધર્મઃ સ્વામિનાપિ વિરુદ્ધ્યતે। ધર્મેણ યુદ્ધં તત્રાપિ રામદર્શનમિચ્છતા
ક્ષત્રિયોની આ ફરજ છે—even પોતાના સ્વામી સામે પણ; ધર્મ પ્રમાણે યુદ્ધ યોગ્ય છે, ખાસ કરીને રામના દર્શન ઇચ્છતા માટે.
શત્રુઘ્નાદીન્પ્રવીરાંસ્તાનધુનાહં ક્ષણાદપિ । જિત્વા બધ્નામિ મદ્ગેહે નોચેદ્રામઃ સમાવ્રજેત્
હવે, હું શત્રુઘ્ન અને બીજાં વીરોને, એક ક્ષણમાં જ જીતીને, મારા ઘરમાં બાંધી દઈશ, જો રામ સ્વયં ન આવે.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ શ્રુત્વાંગદો ધીમાઞ્જહાસ નૃપતિં તદા । ઉવાચ ચ મહદ્વાક્યં મહાધૈર્યસમન્વિતમ્
શેષ બોલ્યા: આ સાંભળીને, બુદ્ધિશાળી અંગદે રાજા પર હસ્યા અને ખૂબ ધૈર્યભર્યા મહાન શબ્દો બોલ્યા.
અંગદ ઉવાચ। બુદ્ધિહીનઃ પ્રવદસિ વૃદ્ધત્વાત્સાગતા તવ । યત્ત્વં શત્રુઘ્નનૃપતિં ધિક્કરોષિ ધિયા બલી
અંગદ બોલ્યા: તમે બુદ્ધિ વગર બોલો છો, વૃદ્ધાવસ્થાએ તમને આ સ્થિતિમાં લાવી છે; તમે શત્રુઘ્ન રાજાને, જે બુદ્ધિશાળી અને શક્તિશાળી છે, નિંદા કરો છો.
યો માંધાતૃરિપું દૈત્યં લવણં લીલયાવધીત્ । યેનાનેકે જિતાઃ સંખ્યે વૈરિણઃ પ્રબલોદ્ધતાઃ
જેને માંધાતૃના દુશ્મન, દૈત્ય લવણને રમતાં-રમતાં માર્યો; જેના દ્વારા અનેક શક્તિશાળી અને અહંकारी દુશ્મનો યુદ્ધમાં જીતવામાં આવ્યા.
વિદ્યુન્માલી હતો યેન રાક્ષસઃ કામગે સ્થિતઃ । ત્વં તં બધ્નાસિ વીરેંદ્રં મતિહીનઃ પ્રભાસિ મે
તમે જ કામથી ભરેલા રાક્ષસ વિદ્યુનમાલીને માર્યા હતા; હવે, મને લાગે છે કે, તમે સમજ વિના એ વીરના નેતાને બાંધવા જાઓ છો.
ભ્રાતૃજો યસ્ય સુબલી પુષ્કલઃ પરમાસ્ત્રવિત્ । યેન રુદ્રગણઃ સંખ્યે વીરભદ્રઃ સુતોષિતઃ
એના ભાઈ પુષ્કલ ખૂબ શક્તિશાળી છે, મહાન શસ્ત્રોનો જાણકાર છે; જેના દ્વારા રુદ્રના ગણા યુદ્ધમાં પ્રસન્ન થયા હતા અને વીરભદ્ર પણ સંતોષ પામ્યો હતો.
વર્ણયામિ કિમેતસ્ય પરાક્રાંતિં બલોર્જિતામ્ । યેન નાસ્તિ સમઃ પૃથ્વ્યાં બલેન યશસા શ્રિયા
એની પરાક્રમ અને જીતેલી શક્તિનું વર્ણન કરવાની મને જરૂર નથી, કારણ કે પૃથ્વી પર શક્તિ, યશ અને સંપત્તિમાં એના સમાન કોઈ નથી.
હનૂમાન્યસ્ય નિકટે રઘુનાથપદાબ્જધીઃ । યસ્યાનેકાનિ કર્માણિ ભવિષ્યંતિ શ્રુતાનિ તે
હનુમાન, જેનું મન રઘુનાથના કમળ જેવા પગમાં સ્થિર છે, એના નજીક છે; એના અનેક કાર્યો વિશે તું ભવિષ્યમાં સાંભળશે.
સત્રિકૂટા રાક્ષસપૂર્દગ્ધા યેન ક્ષણાદ્બલાત્ । અક્ષો યેન હતઃ પુત્રો રાક્ષસેંદ્રસ્ય દુર્મતેઃ
એની શક્તિથી ત્રિકૂટ નામની રાક્ષસોની નગર ક્ષણમાં જ બળી ગઈ; અને દુર્વૃત્ત રાક્ષસ રાજાના પુત્ર અક્ષને પણ એણે માર્યો હતો.
દ્રોણોનામ ગિરિર્યેન પુચ્છાગ્રેણ સદૈવતઃ । આનીતો જીવનાર્થં તુ સૈનિકાનાં મુહુર્મુહુઃ
એણે પોતાના પૂંછના ટોચથી દ્રોણ નામના પર્વતને વારંવાર લાવીને સૈનિકોને જીવવા માટે મદદ કરી હતી.
જાનાતિ રામશ્ચારિત્રં નાન્યો જાનાતિ મૂઢધીઃ । યં કપીંદ્રં મનાક્સ્વાન્તાન્ન વિસ્મરતિ સેવકમ્
રામ જ એના સ્વભાવને જાણે છે; બીજું કોઈ, જેનું મન ભટકેલું છે, એ જાણતું નથી. એ કપીનો રાજા પોતાના સેવકને મનમાં પણ ક્યારેય ભૂલે નથી.
સુગ્રીવાદ્યાઃ કપીંદ્રા યે પૃથ્વીં સર્વાં ગ્રસંતિ યે । તે શત્રુઘ્નં નૃપં સર્વે સેવંતે પ્રેક્ષણોત્સુકાઃ
સુગ્રીવ અને અન્ય બધા કપી રાજાઓ, જે આખી પૃથ્વી ગળી શકે, એ બધા રાજા શત્રુઘ્નની સેવા કરે છે અને એના દર્શન માટે ઉત્સુક છે.
કુશધ્વજો નીલરત્નો રિપુતાપો મહાસ્ત્રવિત્ । પ્રતાપાગ્ર્યઃ સુબાહુશ્ચ વિમલઃ સુમદસ્તથા
કુશધ્વજ, નીલરત્ન, દુશ્મનને તકલીફ આપનાર, મહાન શસ્ત્રોનો જાણકાર, પરાક્રમમાં શ્રેષ્ઠ, સુબાહુ, વિમલ અને સુમદ—
રાજા વીરમણિઃ સત્યયુતો રામસ્ય સેવકઃ । એતેઽન્યેપિ નૃપા ભૂમેઃ પતયઃ પર્યુપાસતે
રાજા વીરમણિ, સત્યથી ભરપૂર, રામના સેવક—આ અને અન્ય ભૂમિના રાજાઓ એના પાસે હાજરી આપે છે.
તત્ર ત્વં વીર જલધૌ મશકઃ કો ભવાનિતિ । તજ્જ્ઞાત્વા ગચ્છ શત્રુઘ્નં કૃપાલું પુત્રકૈર્યુતઃ
એ ત્યાં, વીર, તું સમુદ્રમાં એક મચ્છર જેવો છે; આ જાણીને, તું દયાળુ શત્રુઘ્ન પાસે પોતાના પુત્રો સાથે જા.
વાહં સમર્પ્ય ગંતાસિ રામં રાજીવલોચનમ્ । દૃષ્ટ્વા કૃતાર્થી કુરુષે સ્વાંગાનિ જનુષા સહ
તારો વાહન અર્પણ કરીને, તું રજીવલોચન રામ પાસે જશ; એને જોઈને અને તારો ઉદ્દેશ પ્રાપ્ત કરીને, તું જીવન અને શરીર સાથે પૂર્ણતા પામશે.
શેષ ઉવાચ। રાજા પ્રોવાચ તં દૂતં પ્રબ્રુવંતમનેકધા । એતાન્દર્શયસિ ક્ષિપ્રં સર્વે ન મમગોચરાઃ
શેષે કહ્યું: રાજાએ એ દૂતને, જે અનેક રીતે બોલતો હતો, કહ્યું: 'તમે એ બધા માણસોને જલદી બતાવો; એ લોકો મારા નજરે નથી.'
યાદૃશં મદ્બલં દૂત તાદૃશં ન હનૂમતઃ । યો રામં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા પ્રાગાદ્યાગસ્ય પાલને
'દૂત, મારી શક્તિ હનુમાનની જેટલી નથી, જે રામને પીઠ પર બેસાડી યજ્ઞની રક્ષા માટે આગળ ગયો હતો.'
યદ્યહં મનસા વાચા કર્મણા કુતુકાન્વિતઃ । ભજામિ રામં તર્હ્યાશુ દર્શયિષ્યતિ સ્વાં તનુમ્
'જો હું મન, વાણી કે કર્મથી, ઇચ્છા સાથે, રામની ભક્તિ કરું, તો એ જલદી પોતાનું સ્વરૂપ દર્શાવશે.'
અન્યથા હનુમન્મુખ્યા વીરા બધ્નંતુ માં બલાત્ । ગૃહ્ણંતુ વાહં તરસા રામભક્તિસમન્વિતાઃ
'નહીંતર, હનુમાન અને અન્ય મુખ્ય વીર કપીઓ મને જોરથી બાંધે, અથવા રામભક્તિથી ભરેલા ત્વરિત મને પકડી લે.'
ગચ્છ ત્વં નૃપ શત્રુઘ્નં કથયસ્વ મમોદિતમ્ । સજ્જીભવંતુ સુભટા એષ યામિ રણે બલી
'તમે રાજા, શત્રુઘ્ન પાસે જાઓ અને મારી વાત કહો; સેનાપતિઓ તૈયાર રહે, હું યુદ્ધમાં શક્તિશાળી બનીને જઈ રહ્યો છું.'
સ વિચાર્ય યથાયુક્તં કરિષ્યતિ રણાંગણે । મોચયંતુ મહાવાહં ન વામા મા દદંતુ તે
'એ યોગ્ય રીતે વિચાર કરશે અને યુદ્ધમાં કાર્ય કરશે; મહાન વાહનને મુક્ત કરો, એને ડાબી બાજુ ન આપો.'
શેષ ઉવાચ। ઇતિ શ્રુત્વાસ્મિ તં કૃત્વા યયૌ વીરો યતો નૃપઃ । ગત્વા નિવેદયામાસ યથોક્તં સુરથેન વૈ
શેષે કહ્યું: આ વાત સાંભળી અને જે રીતે કહેવામાં આવ્યું હતું એ પ્રમાણે કરી, એ વીર રાજા પાસે ગયો. ત્યાં પહોંચી, સુરથએ જે કહ્યું હતું એ જ રીતે રાજાને જાણ કરી.
શેષ ઉવાચ। તચ્છ્રુત્વા ભાષિતં તસ્ય સુરથસ્યાંગદાનનાત્ । સજ્જીભૂતા રણે સર્વે રથસ્થા રણકોવિદાઃ
શેષે કહ્યું: અંગદ દ્વારા સુરથના શબ્દો સાંભળતાં જ, બધા રથ પર બેઠેલા અને યુદ્ધમાં નિપુણ વીરોએ યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ ગયા.
પટહાનાં નિનાદોઽભૂદ્ભેરીનાદસ્તથૈવ ચ । વીરાણાં ગર્જનાનાદાઃ પ્રાદુર્ભૂતા રણાંગણે
પટાકાની ધ્વનિ અને ભેરીઓના અવાજ સાથે, વીરોએ યુદ્ધભૂમિમાં ગર્જના અને ચીંતકારો કર્યા.
રથચીત્કારશબ્દેન ગજાનાં બૃંહિતેન ચ । વ્યાપ્તં તત્સકલં વિશ્વં દિવં યાતો મહારવઃ
રથના ચકરા અને હાથીઓના ગર્જનાથી, એ મોટો કલહ આખી દુનિયામાં ફેલાઈ ગયો અને એ મહા અવાજ આકાશ સુધી પહોંચ્યો.
રણોત્સાહેન સંયુક્તા વીરા રણવિશારદાઃ । કુર્વંતિ વિવિધાન્નાદાન્કાતરસ્ય ભયંકરાન્
યુદ્ધની ઉત્સાહથી ભરેલા અને યુદ્ધમાં નિપુણ વીરોએ અનેક પ્રકારના ભયજનક અવાજો કર્યા, જે ડરપોક લોકો માટે ભય પેદા કરે.
એવં કોલાહલે વૃત્તે સુરથો નામ ભૂમિપઃ । સ્વસુતૈઃ સૈનિકૈશ્ચાથ વૃતઃ પ્રાયાદ્રણાંગણે
એવો કલહ ચાલતો હતો ત્યારે, સુરથ નામનો રાજા પોતાના પુત્રો અને સૈનિકો સાથે યુદ્ધભૂમિ તરફ આગળ વધ્યો.