શત્રુઘ્ન ઉવાચ। કથમત્ર પ્રકર્તવ્યં રામાશ્વોઽનેન ચેદ્ધૃતઃ । નાયાતિ યોદ્ધું પ્રબલં કટકં વીરસેવિતમ્
શત્રુઘ્ન બોલ્યો: 'જો રામનો ઘોડો એ લઈ ગયો હોય તો અહીં શું કરવું? તે શક્તિશાળી યોદ્ધાઓની સેના સામે યુદ્ધ કરવા નથી આવતો.'
સુમતિરુવાચ। દૂતઃ પ્રેષ્યો મહારાજ રાજાનં પ્રતિ વાગ્મિકઃ । યદ્વાક્યેન સમાયાતિ બલેન બલિનાં વરઃ
સુમતિ બોલ્યો: 'મહારાજ, વાક્પટુ દૂતને રાજા પાસે મોકલવો જોઈએ; તેના શબ્દોથી કે શક્તિથી, સૌથી શક્તિશાળી યોદ્ધા આવશે.'
નોચેદજ્ઞાનતો વાહો ધૃતઃ કેનાપિ માનિના । અર્પયિષ્યતિ નઃ સાધુમશ્વં ક્રતુવરં શુભમ્
નહીંતર, જો કોઈ અહંकारी વ્યક્તિએ અજાણતાં સવારી લઈ હોય, તો તે અમને યજ્ઞ માટે શ્રેષ્ઠ અને શુભ ઘોડો પાછો આપશે.
ઇતિ શ્રુત્વાતુ તદ્વાક્યં શત્રુઘ્નો બુદ્ધિમાન્બલી । અંગદં પ્રત્યુવાચેદં વચનં વિનયાન્વિતમ્
આ શબ્દો સાંભળીને બુદ્ધિશાળી અને શક્તિશાળી શત્રુઘ્ને અંગદને વિનયપૂર્વક કહ્યું.
શત્રુઘ્ન ઉવાચ। યાહિ ત્વં નિકટસ્થે વૈ સુરથસ્ય મહાપુરે । દૂતત્વેન તતો ગત્વા પ્રબ્રૂહિ નૃપતિં પ્રતિ
શત્રુઘ્ન બોલ્યો: 'તુ નજીક આવેલા સુરથના મહા શહેરમાં જા; દૂત બનીને રાજાને સંબોધન કર.'
ત્વયા ધૃતો રામવાહો જ્ઞાનતોઽજ્ઞાનતોપિ વા । અર્પયતુ ન વા યાતુ પ્રધનં વીરસંયુતમ્
'તમે જાણીને કે અજાણતાં રામનો ઘોડો લીધો હોય, તો તે અમને પાછો આપે અથવા યોદ્ધાઓની ટોળી સાથે યુદ્ધ માટે આવે.'
રામસ્ય દૌત્યં લંકાયાં રાવણં પ્રતિ યત્કૃતમ્ । તથૈવ કુરુ ભૂયિષ્ઠ બલસંયુતબુદ્ધિમન્
'જેમ તમે લંકામાં રાવણ પાસે રામનું દૂતત્વ કર્યું હતું, તેમ જ હવે વધુ શક્તિ અને બુદ્ધિથી કરો.'
શેષ ઉવાચ। એતચ્છ્રુત્વાંગદો વીર ઓમિતિ પ્રોચ્ય ભૂમિપમ્ । જગામ સંસદો મધ્યે વીરશ્રેણિસમન્વિતે
શેષ બોલ્યો: આ સાંભળીને અંગદે 'ઓમ' કહીને રાજાને જવાબ આપ્યો અને યોદ્ધાઓની ટોળી સાથે સભામાં ગયો.
દદર્શ સુરથં ભૂપં તુલસીમંજરીધરમ્ । રામભદ્રં રસનયા બ્રુવંતં સેવકાન્નિજાન્
તેને તુલસીની માળા પહેરેલા સુરથ રાજાને, પોતાની જીભથી રામભદ્ર વિશે પોતાના સેવકો સાથે વાત કરતાં જોયા.
રાજાપિ દૃષ્ટ્વા પ્લવગં મનોહરવપુર્ધરમ્ । શત્રુઘ્નદૂતં મત્વાપિ વાલિજં પ્રત્યભાષત
રાજાએ પણ મનમોહક રૂપ ધરાવતા વાનરને જોઈ, તેને શત્રુઘ્નનો દૂત માનીને, વાલીપુત્રને સંબોધન કર્યું.
સુરથ ઉવાચ। પ્લવગાધિપ કસ્માત્ત્વમાગતોઽત્ર કથં ભવાન્ । બ્રૂહિ મે કારણં સર્વં યથા જ્ઞાત્વા કરોમિ તત્
સુરથ બોલ્યા: વાનરાધિપ, તમે અહીં કેમ આવ્યા છો? મને બધું કારણ કહો, જેથી હું જાણીને તે પ્રમાણે વર્તી શકું.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ સંભાષમાણં તં પ્રત્યુવાચ કપીશ્વરઃ । વિસ્મયંશ્ચેતસિ ભૃશં રામસેવાકરં નૃપમ્
શેષ બોલ્યા: જ્યારે રાજા આવી રીતે વાત કરી રહ્યો હતો, ત્યારે વાનર રાજાએ જવાબ આપ્યો, રામની સેવા માટે રાજાની ભક્તિ જોઈને તેના મનમાં ખૂબ આશ્ચર્ય થયું.
જાનીહિ માં નૃપશ્રેષ્ઠ વાલિપુત્રં હરીશ્વરમ્ । શત્રુઘ્નેન ચ દૂતત્વે પ્રેષિતો ભવતોંઽતિકમ્
મને ઓળખો, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, હું વાલીપુત્ર અંગદ છું, વાનર રાજા. શત્રુઘ્ને મને તમારાં સમક્ષ દૂત તરીકે મોકલ્યો છે.
સેવકૈઃ કૈશ્ચિદાગત્ય ધૃતોઽશ્વો મમ સાંપ્રતમ્ । અજ્ઞાનતો મહાન્યાય્યં કુર્વદ્ભિઃ સહસા નૃપ
તમારા કેટલાક સેવકો આવીને, અત્યારે જ મારા ઘોડાને પકડી લીધો છે, અજ્ઞાનથી, અયોગ્ય અને ઉતાવળા રીતે, હે રાજા.
તમશ્વં સહ રાજ્યેન સહપુત્રૈર્મુદાન્વિતઃ । શત્રુઘ્નં યાહિ ચરણે પતિત્વાશુ પ્રદેહિ ચ
એ ઘોડા, તમારું રાજ્ય, પુત્રો અને આનંદ સાથે, શત્રુઘ્ન પાસે જાઓ, તેના પગ પર પડીને, તરત જ પાછો આપી દો.
નોચેચ્છત્રુઘ્નનિર્મુક્તનારાચૈઃ ક્ષતવિગ્રહઃ । પૃથ્વીતલમલં કુર્વઞ્છયિષ્યસિ વિશીર્ષકઃ
નહીંતર, શત્રુઘ્નના તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થઈ, તમારું શરીર ઘાયલ થઈ જશે અને તમે જમીન પર પડશો, તમારું માથું ફૂટશે.
યેન લંકાપતિર્નાશં પ્રાપિતો લીલયા ક્ષણાત્ । તસ્યાશ્વં યાગયોગ્યં તુ હૃત્વા કુત્ર ગમિષ્યસિ
જેને લંકાપતિને એક ક્ષણે, રમતાં-રમતાં વિનાશ કર્યો, એ યજ્ઞ માટે યોગ્ય ઘોડા લઈ, તમે ક્યાં જશો?
શેષ ઉવાચ। ઇત્યાદિભાષમાણં તં પ્રત્યુવાચ મહીશ્વરઃ । સર્વં તથ્યં બ્રવીષિ ત્વં નાનૃતં તવ ભાષિતમ્
શેષ બોલ્યા: આવી રીતે બોલતા, ધરતીના રાજાએ જવાબ આપ્યો: તમે જે કહો છો, તે બધું સાચું છે; તમારા શબ્દોમાં કોઈ ખોટ નથી.
પરં શૃણુષ્વ મદ્વાક્યં શત્રુઘ્નપદસેવક । મયા ધૃતો મહાનશ્વો રામચંદ્રસ્ય ધીમતઃ
પણ હવે, શત્રુઘ્નના પગની સેવા કરતા, મારા શબ્દો સાંભળો: મેં વિવેકી રામચંદ્રનો મહાન ઘોડો પકડી લીધો છે.
ન મોક્ષ્યે સર્વથા વાહં શત્રુઘ્નાદિભયાદહમ્ । ચેદ્રામઃ સ્વયમાગત્ય દર્શનં દાસ્યતે મમ
હું એ ઘોડાને શત્રુઘ્ન કે બીજાના ભયથી કદી છોડવાનો નથી; જો રામ સ્વયં આવે અને મને દર્શન આપે,
તદાહં ચરણૌ નત્વા દાસ્યામિ સુતસંયુતઃ । સર્વં રાજ્યં કુટુંબં ચ ધનં ધાન્યં બલં બહુ
ત્યારે, હું તેના પગે નમન કરીને, મારા પુત્રો, આખું રાજ્ય, કુટુંબ, ધન, અનાજ અને મોટી સેના સાથે, બધું આપી દઈશ.
ક્ષત્ત્રિયાણામયં ધર્મઃ સ્વામિનાપિ વિરુદ્ધ્યતે। ધર્મેણ યુદ્ધં તત્રાપિ રામદર્શનમિચ્છતા
ક્ષત્રિયોની આ ફરજ છે—even પોતાના સ્વામી સામે પણ; ધર્મ પ્રમાણે યુદ્ધ યોગ્ય છે, ખાસ કરીને રામના દર્શન ઇચ્છતા માટે.
શત્રુઘ્નાદીન્પ્રવીરાંસ્તાનધુનાહં ક્ષણાદપિ । જિત્વા બધ્નામિ મદ્ગેહે નોચેદ્રામઃ સમાવ્રજેત્
હવે, હું શત્રુઘ્ન અને બીજાં વીરોને, એક ક્ષણમાં જ જીતીને, મારા ઘરમાં બાંધી દઈશ, જો રામ સ્વયં ન આવે.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ શ્રુત્વાંગદો ધીમાઞ્જહાસ નૃપતિં તદા । ઉવાચ ચ મહદ્વાક્યં મહાધૈર્યસમન્વિતમ્
શેષ બોલ્યા: આ સાંભળીને, બુદ્ધિશાળી અંગદે રાજા પર હસ્યા અને ખૂબ ધૈર્યભર્યા મહાન શબ્દો બોલ્યા.
અંગદ ઉવાચ। બુદ્ધિહીનઃ પ્રવદસિ વૃદ્ધત્વાત્સાગતા તવ । યત્ત્વં શત્રુઘ્નનૃપતિં ધિક્કરોષિ ધિયા બલી
અંગદ બોલ્યા: તમે બુદ્ધિ વગર બોલો છો, વૃદ્ધાવસ્થાએ તમને આ સ્થિતિમાં લાવી છે; તમે શત્રુઘ્ન રાજાને, જે બુદ્ધિશાળી અને શક્તિશાળી છે, નિંદા કરો છો.
યો માંધાતૃરિપું દૈત્યં લવણં લીલયાવધીત્ । યેનાનેકે જિતાઃ સંખ્યે વૈરિણઃ પ્રબલોદ્ધતાઃ
જેને માંધાતૃના દુશ્મન, દૈત્ય લવણને રમતાં-રમતાં માર્યો; જેના દ્વારા અનેક શક્તિશાળી અને અહંकारी દુશ્મનો યુદ્ધમાં જીતવામાં આવ્યા.
વિદ્યુન્માલી હતો યેન રાક્ષસઃ કામગે સ્થિતઃ । ત્વં તં બધ્નાસિ વીરેંદ્રં મતિહીનઃ પ્રભાસિ મે
તમે જ કામથી ભરેલા રાક્ષસ વિદ્યુનમાલીને માર્યા હતા; હવે, મને લાગે છે કે, તમે સમજ વિના એ વીરના નેતાને બાંધવા જાઓ છો.
ભ્રાતૃજો યસ્ય સુબલી પુષ્કલઃ પરમાસ્ત્રવિત્ । યેન રુદ્રગણઃ સંખ્યે વીરભદ્રઃ સુતોષિતઃ
એના ભાઈ પુષ્કલ ખૂબ શક્તિશાળી છે, મહાન શસ્ત્રોનો જાણકાર છે; જેના દ્વારા રુદ્રના ગણા યુદ્ધમાં પ્રસન્ન થયા હતા અને વીરભદ્ર પણ સંતોષ પામ્યો હતો.
વર્ણયામિ કિમેતસ્ય પરાક્રાંતિં બલોર્જિતામ્ । યેન નાસ્તિ સમઃ પૃથ્વ્યાં બલેન યશસા શ્રિયા
એની પરાક્રમ અને જીતેલી શક્તિનું વર્ણન કરવાની મને જરૂર નથી, કારણ કે પૃથ્વી પર શક્તિ, યશ અને સંપત્તિમાં એના સમાન કોઈ નથી.
હનૂમાન્યસ્ય નિકટે રઘુનાથપદાબ્જધીઃ । યસ્યાનેકાનિ કર્માણિ ભવિષ્યંતિ શ્રુતાનિ તે
હનુમાન, જેનું મન રઘુનાથના કમળ જેવા પગમાં સ્થિર છે, એના નજીક છે; એના અનેક કાર્યો વિશે તું ભવિષ્યમાં સાંભળશે.