ન દાનેન ન યજ્ઞેન નાલ્પેન તપસા હ્યહમ્ । સુલભોઽસ્મિ મહાવેગ તસ્માત્પ્રાર્થય મે વરમ્
'ન દાનથી, ન યજ્ઞથી, ન થોડા તપથી હું સહેલાઈથી મળતો નથી, હે મહાબળવાન; તેથી, મારી પાસે કોઈ વર માંગ.'
શેષ ઉવાચ। એવં બ્રુવંતં તં દૃષ્ટ્વા હનૂમાન્નિજગાદ તમ્ । પ્રહસન્નિર્ભિયા વાણ્યા મહેશાનં સુતોષિતમ્
શેષ કહે છે: એ રીતે બોલતા શિવજીને જોઈને, હનુમાને હસતાં અને નિર્ભયપણે, ખૂબ પ્રસન્ન થયેલા મહેશાનને આ રીતે કહ્યું.
હનૂમાનુવાચ। રઘુનાથપ્રસાદેન સર્વં મેઽસ્તિ મહેશ્વર । તથાપિ યાચે હિ વરં ત્વત્તઃ સમરતોષિતાત્
હનુમાન બોલ્યા: રઘુનાથની કૃપાથી મને બધું મળ્યું છે, મહાદેવ. છતાંય, તમે યુદ્ધમાં પ્રસન્ન થયા છો એટલે હું તમારી પાસે એક વર માંગું છું.
એષ પુષ્કલસંજ્ઞો નઃ સમરે પતિતો હતઃ । તથૈવ રામાવરજઃ શત્રુઘ્નો મૂર્ચ્છિતો રણે
આ પુષ્કલ નામનો યુદ્ધમાં પડીને મૃત્યુ પામ્યો છે; એ જ રીતે, રામના નાના ભાઈ શત્રુઘ્ન પણ યુદ્ધમાં બેભાન પડી ગયા છે.
અન્યે ચ વીરા બહવઃ પતિતાઃ શરવિક્ષતાઃ । મૂર્ચ્છિતાઃ પતિતાઃ કેચિત્તાન્રક્ષસ્વ ગણૈઃ સહ
અન્ય ઘણા વીર પણ તીરોના ઘા ખાઈને પડી ગયા છે; કેટલાક બેભાન છે, કેટલાક જમીન પર ઢળી પડ્યા છે—તેમને અને તેમના સૈનિકોને તમે બચાવો.
યથા ચૈતાન્મહાભૂતા વેતાલાશ્ચ પિશાચકાઃ । ન હરંતિ ન ખાદંતિ શ્વશૃગાલાદયસ્તથા
અને એ મહાશક્તિશાળી ભૂત, વેતાળ, પિશાચો તથા કૂતરા, ગીધ અને શિયાળ જેવા પ્રાણી એમને ન લઈ જાય કે ખાઈ ન જાય—એવું કરો.
એતેષાં વપુષો ભેદો ન ભવેત્ત્વં તથાચર । યાવદિંદ્રગણં જિત્વા ન યામિ દ્રોણપર્વતમ્
એમના શરીરને કોઈ નુકસાન ન થાય—તમે એમ જ કરો, જ્યાં સુધી હું ઇન્દ્રાદિ દેવતાઓને હરાવીને દ્રોણ પર્વતેથી પાછો ન આવું.
તત્રસ્થા ઔષધીર્વાપિ નીત્વા સંસ્થાપિતાન્ભટાન્ । જીવયામિ બલાત્સર્વાંસ્તાવત્ત્વં રક્ષ સર્વશઃ
ત્યાંથી ઔષધિઓ લાવીને અને પડેલા વીરોને જીવંત કરીને, હું બધાને પાછા ઊભા કરી દઈશ; તેટલા સમયમાં તમે એમની સંપૂર્ણ રક્ષા કરો.
એષ ગચ્છામિ તં નેતું દ્રોણં પર્વતસત્તમમ્ । યસ્મિન્વસંત્યોષધયઃ પ્રાણિસંજીવનંકરાઃ
હવે હું એ ઉત્તમ દ્રોણ પર્વત લાવવા જઈ રહ્યો છું, જ્યાં એવી ઔષધિઓ છે જે જીવંત પ્રાણીઓને જીવન આપે છે.
એતદ્વચઃ સમાકર્ણ્ય તથેતિ નિજગાદ તમ્ । યાહિ શીઘ્રં નગં તં તુ રક્ષામિ ત્વદ્ભટાન્મૃતાન્
આ વાત સાંભળી, તેમણે કહ્યું: 'એવું જ થાઓ.' પછી કહ્યું: 'તમે ઝડપથી એ પર્વત પર જાઓ; હું તમારા પડેલા વીરોની રક્ષા કરીશ.'
તચ્છ્રુત્વા વાક્યમીશસ્ય જગામ દ્રોણપર્વતમ્ । દ્વીપાન્સર્વાનતિક્રમ્ય જગામ ક્ષીરસાગરમ્
ઈશ્વરના આ વચન સાંભળી, હનુમાન દ્રોણ પર્વત તરફ ગયા, બધા દ્વીપો પાર કરીને ક્ષીર સાગર સુધી પહોંચ્યા.
અત્ર તુ સ્વગણૈશ્ચાયં રક્ષતિ સ્મ શિવો મહાન્ । શ્મશાનં તદ્ગણૈઃ સ્વીયૈર્મહાબલપરાક્રમૈઃ
ત્યાં મહાદેવ પોતાનાં શક્તિશાળી અને પરાક્રમી ગણો સાથે શ્મશાનની રક્ષા કરતા હતા.
હનૂમાન્દ્રોણમાસાદ્ય દ્રોણંનામ મહાગિરિમ્ । લાંગૂલે તં નિધાયાશુ પ્રતસ્થે રણમંડલમ્
હનુમાન દ્રોણ નામના મહા પર્વત પાસે પહોંચ્યા અને એ પર્વતને ઝડપથી પોતાની પૂંછડી પર રાખીને યુદ્ધના મેદાન તરફ ચાલ્યા.
તં નેતુમુદ્યતે વિપ્ર ચકંપે સ ચ પર્વતઃ । કંપમાનં તુ તં દૃષ્ટ્વા તત્પાલા દેવતાગણાઃ
જ્યારે હનુમાન એ પર્વત ઉઠાવવા લાગ્યા, ત્યારે એ પર્વત ધ્રૂજી ઉઠ્યો; પર્વતના રક્ષક દેવતાઓએ એ ધ્રૂજવું જોઈને,
હાહેતિ કૃત્વા પ્રોચુસ્તે કિમિદં ભવિતા ગિરૌ । કો હ્યેનં નયતે વીરો મહાબલપરાક્રમઃ
'હાય હાય!' એમ બોલી ઊઠ્યા: 'આ પર્વતને શું થયું છે? આ કોણ છે, જે એવો મહાબળવાન વીર એને લઈ જાય છે?'
એવં કૃત્વા સુરાઃ સર્વે સંહતા દદૃશુઃ કપિમ્ । મુંચૈનમિતિ તં પ્રોચ્ય જઘ્નુઃ શસ્ત્રાસ્ત્રકોટિભિઃ
આ રીતે બધા દેવતાઓ ભેગા થયા અને વાનરને જોયો; 'એને છોડો' એમ કહીને, તેમણે અનેક શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોથી હનુમાન પર હુમલો કર્યો.
તાન્સર્વાન્નિઘ્નતો દૃષ્ટ્વા હનૂમાન્કુપિતો ભૃશમ્ । જઘાન તાન્ક્ષણાદ્વીરઃ શક્રઃ સર્વાસુરાન્યથા
બધા હુમલો કરતા જોઈ, હનુમાન ખૂબ જ ગુસ્સે થયા; પળભરમાં એ વીરે એમને એ રીતે પરાજય આપ્યો જેમ ઇન્દ્રે બધા અસુરોને હરાવ્યા હતા.
કેચિત્પદાહતાસ્તત્ર કેચિત્કરવિમર્દિતાઃ । લાંગૂલેન હતાઃ કેચિત્કેચિચ્છૃંગેણ ચાહતાઃ
કેટલાકને પગથી માર્યા, કેટલાકને હાથથી પીસી નાખ્યા; કેટલાકને પૂંછડીથી માર્યા અને કેટલાકને શિઙ્ગથી ઘા કર્યો.
સર્વે તે નાશમાપન્નાઃ ક્ષણાત્કીશેન તાડિતાઃ । કેચિન્નિપતિતા ભૂમૌ રુધિરેણ પરિપ્લુતાઃ
બધા વાનરના ઘા થી પળમાં નાશ પામ્યા; કેટલાક જમીન પર પડી ગયા અને લોહીથી ભીંજાઈ ગયા.
કેચિત્કીશભયાત્ત્રસ્તા જગ્મુઃ શક્રં સુરાધિપમ્ । ક્ષતેન ચ પરિપ્લુષ્ટા રુધિરક્ષતદેહિનઃ
કેટલાક વાનરનો ભય પામી, ઇન્દ્ર પાસે ભાગી ગયા; તેઓ ઘાયલ અને લોહીથી લથબથ, શરીરે ઘા ખાઈને ગયા.
તાન્દૃષ્ટ્વા ભયસંવિગ્નાન્રુધિરેણ પરિપ્લુતાન્ । સુરાઞ્જગાદ વિમનાઃ શક્રઃ સર્વસુરોત્તમઃ
તેમને ડરાયેલા અને લોહીથી લથબથ થયેલા જોઈને, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઇન્દ્રે ચિંતિત મનથી વાત કરી.
કથં યૂયં ભયત્રસ્તાઃ કથં રુધિરવિપ્લુતાઃ । કેન દૈત્યેન નિહતા રાક્ષસેનાધમેન વા
તમને આટલા ભયભીત અને લોહીથી ભીંજાયેલા કેમ જોઉં છું? કયા દૈત્ય કે નીચ રાક્ષસે તમને માર્યા છે?
સર્વં શંસત મે તથ્યં યથા જ્ઞાત્વા વ્રજામિ તમ્ । નિહત્ય બદ્ધ્વા ચાયામિ યુષ્મદ્ઘાતકમુન્મદમ્
મને બધું સાચું કહો, જેથી હું જાણીને ત્યાં જઈ શકું, તેને હરાવી બાંધી લાવું અને જે આપનો સંહારક છે તેને પાછો લાવું.
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય તુરાસાહં સુરોત્તમાઃ । જગદુર્દીનયા વાચા સુરાસુરનમસ્કૃતમ્
આવાં વચન સાંભળી, ભયથી ભરેલા દેવોએ દુઃખી અવાજે, દેવો અને અસુરો બંનેનું માન રાખીને જવાબ આપ્યો.
દેવા ઊચુઃ। ઇહાગત્ય ન જાનીમઃ કશ્ચિદ્વાનરરૂપધૃક્ । નેતું દ્રોણં સમુદ્યુક્તો લાંગૂલે વેષ્ટ્ય તં ગિરિમ્
દેવોએ કહ્યું: અહીં આવીને અમને ખબર નથી પડતી કે એ કોણ છે; વાનરનું રૂપ ધારણ કરેલો કોઈ, દ્રોણ પર્વતને તેની પૂંછડીથી વળી, તેને લઈ જવા તૈયાર હતો.
ગંતું કૃતમતિસ્તાવદ્વયં સર્વે સુસંહતાઃ । યુદ્ધં ચક્રુઃ સુસંનદ્ધાઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રવર્ષિણઃ
અમે બધા એકઠા થઈ, સંપૂર્ણ શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈ, એના સામે જવા નક્કી કર્યું અને દરેક પ્રકારના શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોથી યુદ્ધ કર્યું.
તેન સર્વે વયં યુદ્ધે નિર્જિતા બલશાલિના । અનેકે નિહતાસ્તત્ર ભૂમૌ પેતુઃ સુરોત્તમાઃ
યુદ્ધમાં એ શક્તિશાળી વાનરે અમને બધાને હરાવી દીધા; ઘણા દેવો ત્યાં માર્યા ગયા અને ધરતી પર પડી ગયા.
વયં તુ બહુભિઃ પુણ્યૈર્જીવિતા ઇહ ચાગતાઃ । શોણિતેન સુસિક્તાંગાઃ ક્ષતપીડાસમન્વિતાઃ
પણ અમારે અનેક પુણ્યના બળે જીવતા બચી અહીં આવ્યા છીએ, આપણા શરીર લોહીથી ભીંજાયેલા અને ઘાયલ છે.
એતદ્વાક્યં સમાકર્ણ્ય સુરાણાં સ પુરંદરઃ । આદિદેશ સુરાન્સર્વાન્મહાબલસમન્વિતાન્
દેવોના આ વચન સાંભળી, પુરંદરે બધા મહાબળવાન દેવોને આદેશ આપ્યો.
યાત મહાદ્રોણગિરિં કપિં બદ્ધું મહાબલમ્ । બદ્ધ્વા નયત યૂયં વૈ સુરાણાં રણપાતકમ્
મહાદ્રોણ પર્વતે જાઓ અને એ મહાબળવાન વાનરને બાંધી લાવો; તેને બાંધીને, દેવોના યુદ્ધમાં હારના કારણને પાછા લાવો.