વીરમણિરુવાચ। સેનાનીઃ પટહસ્યાજ્ઞાં દેહિ મે શોભને પુરે । તચ્છ્રુત્વા મે સુસન્નદ્ધાઃ શત્રુઘ્નં પ્રતિ યાંતુ તે
વીરમણિએ કહ્યું: સેનાપતિ, મારા સુંદર શહેરમાં ઢોલ વગાડવાનો આદેશ આપ. એ સાંભળીને મારા સજ્જ શૂરવીરો શત્રુઘ્ન સામે આગળ વધે.
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય રાજ્ઞો વીરમણેસ્તદા । કારયામાસ પટહં મહારવનિનાદિતમ્
રાજા વીરમણિના આ શબ્દો સાંભળીને સેનાપતિએ જોરદાર ધ્વનિ સાથે ઢોલ વગાડાવ્યા.
ગેહે ગેહે ચ રથ્યાયાં શ્રૂયતે પટહધ્વનિઃ । શત્રુઘ્નં યાંતુ યે સર્વે વીરા રાજપુરે સ્થિતાઃ
દરેક ઘર અને રસ્તા પર ઢોલનો અવાજ સંભળાયો; રાજમહેલમાં રહેલા બધા શૂરવીરો શત્રુઘ્ન સામે જવા તૈયાર થયા.
યે વૈ રાજ્ઞઃ સમુલ્લંઘ્ય શાસનં વીરમાનિનઃ । પુત્રા વા ભ્રાતરો વાપિ તે વધ્યાઃ સ્યુર્નૃપાજ્ઞયા
જે કોઈ રાજાના આદેશને અવગણે છે, ભલે તે પુત્ર હોય કે ભાઈ, તેઓને રાજાના હુકમથી દંડ આપવામાં આવશે.
શૃણ્વંતુ વીરાઃ પુનરપ્યાહ તે પટહે રવમ્ । શ્રુત્વા વિધીયતામાશુ કર્તવ્યં મા વિલંબિતમ્
શૂરવીરો ફરીથી ઢોલનો અવાજ સાંભળે; એ સાંભળ્યા પછી કામ તરત કરો, વિલંબ ન કરો.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ પટહરવં સ્વકર્ણગોચરં । નરવરવીરવરા યયુર્નૃપોત્તમમ્ । કનકકવચભૂષિતસ્વદેહાઃ । સમરમહોત્સવ હૃષ્ટચિત્તકોશાઃ
શેષે કહ્યું: ઢોલનો અવાજ કાનમાં પડતાં જ શ્રેષ્ઠ શૂરવીરો અને મહાન પુરુષો પોતાના શરીરે સોનાની કવચ પહેરી, યુદ્ધના ઉત્સવ માટે આનંદથી ભરાઈ રાજા પાસે પહોંચ્યા.
કેચિદ્યયુઃ શિરસ્ત્રાણં ધૃત્વા શિરસિ શોભનમ્ । કવચેન સુશોભાઢ્યાઃ શતકોટિસુશોભિતાઃ
કેટલાંક શૂરવીરો સુંદર શિરસ્ત્રાણ પહેરીને, ચમકતા કવચથી સજ્જ થઈને, હજારોમાં પણ વિશેષ દેખાતા ગયા.
રથેન હયયુગ્મેન મણિકાંચનશોભિના । યયુસ્તે રાજસંદેશાન્નૃવરાલયમુન્મદાઃ
કેટલાંક રત્ન અને સોનાથી સજ્જ રથમાં ઘોડા જોડીને રાજાના આદેશથી ઉત્સાહભેર રાજમહેલ તરફ ગયા.
કેચિન્મતંગજૈર્મત્તૈઃ કેચિદ્વાહૈઃ સુશોભનૈઃ । યયુર્નપગૃહં સર્વે રાજસંદેશકારકાઃ
કેટલાંક ઉન્મત્ત હાથીઓ પર, તો કેટલાંક સુંદર વાહનો પર બેઠા; બધા રાજાના આદેશનું પાલન કરતા મહેલ તરફ ગયા.
વિવિક્તસ્વર્ણકવચશિરસ્ત્રાણસુશોભિતઃ । રુક્માંગદોઽપિ ચ નિજે રથે તિષ્ઠન્મનોજવે
રુક્માંગદ પોતે અલગથી ચમકતા સોનાના કવચ અને તેજસ્વી શિરસ્ત્રાણ પહેરી પોતાના ઝડપી રથ પર ઊભો રહ્યો.
શુભાંગદોઽનુજસ્તસ્ય મહારત્નમયં દધત્ । કવચં વપુષિ શ્રેષ્ઠં નિજં પ્રાયાદ્રણોત્સવે
તેના નાના ભાઈ શુભાંગદે પોતાના ઉત્તમ શરીરે મહામૂલ્યવાન રત્નજડિત કવચ પહેરી યુદ્ધના ઉત્સવ માટે આગળ વધ્યો.
રાજભ્રાતા વીરસિંહઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદઃ । યયૌ નૃપાજ્ઞયા તત્ર શાસનં ભૂમિપસ્ય હિ
રાજાના ભાઈ વીરસિંહ, બધા શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોમાં નિપુણ, રાજાના આદેશથી રાજાના હુકમનું પાલન કરવા ત્યાં ગયો.
જામેયસ્તસ્ય રાજ્ઞોઽપિ બલમિત્ર ઇતિ સ્મૃતઃ । સન્નદ્ધઃ કવચી ખડ્ગી જગામ નૃપમંદિરમ્
રાજાના જમાઈ, બલમિત્ર તરીકે ઓળખાતા, કવચ અને તલવારથી સજ્જ થઈ રાજમહેલ તરફ ગયા.
સેનાની રિપુવારોઽપિ સેનાં તાં ચતુરંગિણીમ્ । સજ્જાં વિધાય ભૂપાય ન્યવેદયદથો મહાન્
સેનાપતિ, દુશ્મનોને હરાવનારો, ચાર પ્રકારની સેનાને તૈયાર કરી રાજાને જાણ કરી કે હવે બધું તૈયાર છે.
અથ રાજા વીરમણિઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રપૂરિતમ્ । મણિસૃષ્ટોચ્ચચક્રોચ્ચમારોહત્સ્યંદનોત્તમમ્
પછી રાજા વીરમણિ, બધા શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોથી ઘેરાયેલા, રત્નોથી શોભતા અને ઊંચા ચકરાવાળા શ્રેષ્ઠ રથ પર ચઢ્યો.
તતો વીરાર્ણવે શંખનિનાદશ્ચ સમંતતઃ । શ્રૂયતે કાતરાન્વીરાન્પ્રેરયન્નિવ સંગરે
પછી શૂરવીરોની ભીડમાં ચારેય બાજુ શંખના ઘંઘાટ સંભળાયા, જે ભયભીત અને શૂરવીરોને યુદ્ધમાં ઉતરવા પ્રેરણા આપતા હોય એમ લાગ્યું.
ભેર્યઃ સમંતતો જઘ્નુઃ શુભવાદકવાદિતાઃ । અનીકાન્યત્ર તસ્યાસન્સંગ્રામાય પ્રતસ્થુષઃ
ચારે બાજુ ઢોલ વગાડાયા, શુભ શંખ અને અન્ય વાદ્યોની ધ્વનિ સાથે; ત્યાંની સેનાઓ યુદ્ધ માટે આગળ વધવા તૈયાર થઈ.
સર્વે કૃતસ્વસ્ત્યયનાઃ સર્વાભરણભૂષિતાઃ । સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રસંપૂર્ણા યયુઃ સમરમણ્ડલમ્
બધાએ શુભ સંસ્કાર કર્યા, સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભતા, અને દરેક શસ્ત્ર-અસ્ત્રથી સજ્જ થઈ યુદ્ધમેદાનમાં પ્રવેશ કર્યો.
ભેરીશંખનિનાદેન પૂરિતાશ્ચ નગા ગુહાઃ । આકારિતું ગતઃ કિં નુ તદ્રવઃ સ્વર્ગસંસ્થિતાન્
ઢોલ અને શંખના ગર્જનથી પહાડો અને ગુફાઓ ગૂંજી ઉઠ્યાં; એ ધ્વનિ શું સ્વર્ગમાં વસતા દેવો સુધી પહોંચી ગઈ હશે?
તસ્મિન્કોલાહલે વૃત્તે રાજા વીરમણિર્મહાન્ । રણોત્સાહેન સંયુક્તો યયૌ પ્રધનમંડલમ્
એ હલચલ વચ્ચે મહાન રાજા વીરમણિ યુદ્ધની ઉત્સાહથી ભરાઈને મુખ્ય મેદાનમાં આગળ વધ્યો.
આગત્ય સંસ્થિતસ્તાવદ્રથપત્તિસમાકુલમ્ । સમુદ્ર ઇવ તત્સ્થાનાત્પ્લાવિતું પુરુષાનયાત્
ત્યાં આવીને, તે રથ અને પદાતિથી ભરેલા મેદાનમાં ઊભો રહ્યો, જાણે સમુદ્ર પોતાના સામેથી ઊભેલા મનુષ્યોને વહાવી લઈ જવા તત્પર હોય.
તદાગતં બલં દૃષ્ટ્વા રથિભિઃ શસ્ત્રકોવિદૈઃ । કોલાહલીકૃતં સર્વમુવાચ સુમતિં નૃપઃ
એવી શક્તિશાળી રથીઓથી ભરેલી સેનાને આવતી જોઈ, જે યુદ્ધકૌશલ્યમાં નિપુણ હતાં અને સમગ્ર મેદાનમાં હલચલ મચાવી હતી, રાજાએ સુમતિને સંબોધન કર્યું.
શત્રુઘ્ન ઉવાચ। સમાગતો વીરમણિર્મમ વાજિધરો બલી । યોદ્ધું માં મહતા ભૂયઃ સૈન્યેન ચતુરંગિણા
શત્રુઘ્ને કહ્યું: વીરમણિ, શક્તિશાળી અને ઘોડા પર સવાર, મોટું ચતુરંગી સેના લઈને મારી સામે યુદ્ધ કરવા આવ્યો છે.
કથં યુદ્ધં પ્રકર્તવ્યં કે યોત્સ્યંતિ બલોત્કટાઃ । તાન્સર્વાન્દિશ મે વીરાન્યથા સ્યાજ્જય ઈપ્સિતઃ
આ યુદ્ધ કેવી રીતે કરવું અને શક્તિશાળી વીરોમાંથી કોણ લડશે? એ બધા વીરોનાં નામ મને કહો, જેથી ઇચ્છિત વિજય મળે.
સુમતિરુવાચ। સ્વામિન્નસૌ મહારાજો મહાસૈન્યપરીવૃતઃ । સમાગતઃ સ યુદ્ધાર્થં શિવભક્તિસમન્વિતઃ
સુમતિએ કહ્યું: સ્વામી, એ મહારાજ વિશાળ સેના સાથે યુદ્ધ માટે આવ્યો છે અને તે શિવભક્તિથી યુક્ત છે.
સાંપ્રતં યુદ્ધ્યતાં વીરઃ પુષ્કલઃ પરમાસ્ત્રવિત્ । અન્યેપિ નીલરત્નાદ્યા યોદ્ધારો યુદ્ધકોવિદાઃ
હવે પુષ્કલ, જે પરમ અસ્ત્રવિદ્યા ધરાવે છે, યુદ્ધ કરે; અને અન્ય વીરો જેમ કે નીલ અને રત્ન પણ, જે યુદ્ધકૌશલ્યમાં નિપુણ છે.
શિવેન સહ યોદ્ધવ્યં રાજ્ઞા વા ભવતાનઘ । દ્વંદ્વયુદ્ધેન જેતવ્યો મહાબલપરાક્રમઃ
હે નિર્દોષ, તમે શિવ સાથે કે રાજા સાથે યુદ્ધ કરો; એ મહાબળવાનને દ્વંદ્વયુદ્ધમાં હરાવવો પડશે.
અનેન વિધિના રાજઞ્જયસ્તેઽત્ર ભવિષ્યતિ । પશ્ચાદ્યદ્રોચતે સ્વામિંસ્તત્કુરુષ્વ મહામતે
આ રીતે, હે રાજા, તમને અહીં વિજય મળશે; પછી, જે તમને યોગ્ય લાગે તે કરો, હે મહામતિ.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય શત્રુઘ્નઃ પરવીરહા । સુભટાનાદિદેશાથ યુદ્ધાય કૃતનિશ્ચયઃ
શેષે કહ્યું: આ વચન સાંભળી, શત્રુઘ્ને, જે શત્રુવીરોનો સંહારક છે, યુદ્ધનો નક્કી કરીને પોતાના બહાદુર સૈનિકોને આદેશ આપ્યો.
સર્વૈઃ સસૈન્યૈર્યુદ્ધાર્થં રાજભિઃ શસ્ત્રકોવિદૈઃ । યથા સ્યાન્મે જયઃ ક્ષિપ્રં યતિતવ્યં તથા પુનઃ
બધા રાજાઓ અને તેમની સેનાઓ, જે શસ્ત્રકૌશલ્યમાં પારંગત છે, એમણે ફરીથી પ્રયત્ન કરવો કે જેથી જલ્દી વિજય મળે.