પરં રામસ્ય પાદાબ્જસૈવકી કર્મકારિણી । ન ગ્રહીષ્યામિ તદ્વાહં રાજરાજસ્ય ધીમતઃ
હું તો માત્ર રામના પાદપદ્મની દાસી છું અને તેમનું કામ કરું છું; રાજાઓના રાજા અને બુદ્ધિશાળી રામનો ઘોડો હું પકડતી નથી.
મહાન વિનયો જાતો મમ નેત્ર્યાઃ સુવાજિનઃ । ક્ષમતાદ્રામચંદ્રસ્તચ્છરણ્યો ભક્તવત્સલઃ
મારા મનમાં બહુ નમ્રતા આવી છે, હે ઉત્તમ ઘોડા; ચંદ્રસમાન રામ, ભક્તોને આશ્રય આપનારા, કૃપા કરે.
યૂયં ક્લિષ્ટાસ્તત્પુરુષા હયાર્થં તસ્ય રક્ષિતુઃ । યાચધ્વં વરમપ્રાપ્યં દેવાનામપિ સત્તમાઃ
તમે બધા પુરુષો ઘોડાને બચાવવા માટે કષ્ટ ભોગવી રહ્યા છો; એવું વર માંગો જે શ્રેષ્ઠ દેવતાઓને પણ મળતું નથી.
યથા મેમીવમત્યુગ્રં ક્ષમેત પુરુષોત્તમઃ । વ્રીડાં ત્યક્ત્વાખિલાં યૂયં વૃણુધ્વં વરમુત્તમમ્
મારા આ અત્યંત કઠોર કાર્યને પુરુષોત્તમ રામ માફ કરે, એ માટે તમે બધા શરમ છોડીને શ્રેષ્ઠ વર માંગો.
તસ્યા વચઃ પરં શ્રુત્વા હનૂમાન્નિ જગાદ તામ્ । રઘુનાથપ્રસાદેન સર્વમસ્માકમૂર્જિતમ્
એના ઉત્તમ વચન સાંભળી, હનુમાને કહ્યું: 'રઘુનાથની કૃપાથી અમારું બધું બળ પ્રાપ્ત થયું છે.'
તથાપિ યાચે વરમેકમુત્તમં । વિધેહિ તન્મે મનસઃ સમીહિતમ્ । ભવે ભવે નો રઘુનાયકઃ પતિ -। ર્વયં ચ તત્કર્મકરાશ્ચ કિંકરાઃ
ત્યાં પણ હું એક શ્રેષ્ઠ વર માગું છું: મારા મનની ઈચ્છા પૂરી કરો—દરેક જન્મમાં રઘુનાથ અમારા સ્વામી રહે અને અમે તેમનાં સેવક અને કાર્યકર બનીએ.
એતદ્વચનમાકર્ણ્ય પ્લવગસ્ય તદાંગના । ઉવાચ વાક્યં મધુરં પ્રહસ્ય ગુણપૂજિતમ્
મંકીના એ વચન સાંભળી, એ સ્ત્રીએ હસીને, મધુર વાણીમાં, તેના ગુણોને માન આપીને જવાબ આપ્યો.
ભવદ્ભિઃ પ્રાર્થિતં યદ્વૈ દુર્લ્લભં સર્વદૈવતૈઃ । તદ્ભવિષ્યત્યસંદેહઃ સેવકાસ્તદ્રઘોઃ પતેઃ
તમે જે વર માગ્યું છે, જે સર્વ દેવતાઓને પણ દુર્લભ છે, તે નિશ્ચયે મળશે; તમે રઘુનાથના સાચા સેવક છો.
અથાપિ વરમેકં વૈ દાસ્યામિ કૃતહેલના । રઘુનાથસ્ય તુષ્ટ્યર્થં તદૃતં મે ભવેદ્વચઃ
હવે, ભલે મને અવમાને મળ્યું હોય, પણ રઘુનાથના સંતોષ માટે હું એક વરદાન આપું છું; મારું વચન સાચું રહે.
અગ્રે વીરમણિર્ભૂપો મહાવીરસમન્વિતઃ । ગ્રહીષ્યતિ ભવદ્વાહં શિવેન પરિરક્ષિતઃ
આગળ જઈને મહાવીરોથી ઘેરાયેલા અને શિવજીના રક્ષણ હેઠળ રહેલા વીરમણિ રાજા તમારો ઘોડો પકડશે.
તજ્જયાર્થે મહાસ્ત્રં મે ગૃહ્ણીત સુમહાબલાઃ । દ્વૈરથે સ તુ યોદ્ધવ્યઃ શત્રુઘ્નેન ત્વયા મહાન્
તેણે જીતવા માટે, શક્તિશાળી લોકો મારા મહાશસ્ત્રને ગ્રહણ કરે; અને એ મહાન દુશ્મન સાથે, હે શત્રુઘ્ન, તારે દ્વંદયુદ્ધ કરવું પડશે.
ઇદમસ્ત્રં યદા ત્વં તુ ક્ષેપયિષ્યસિ સંગરે । અનેન પૂતો રામસ્ય સ્વરૂપં જ્ઞાસ્યતે પુનઃ
જ્યારે તું આ શસ્ત્રને યુદ્ધમાં છોડશે, ત્યારે તેની શક્તિથી રામજીનું સાચું સ્વરૂપ ફરીથી જાણી શકાય.
જ્ઞાત્વા તં વાજિનં દત્વા ચરણે પ્રપતિષ્યતિ । તસ્માદ્ગૃહ્ણીધ્વમસ્ત્રં તન્મમ વૈરિવિદારણમ્
તેણે ઓળખીને અને ઘોડો આપી, તે તારા ચરણોમાં પડી જશે; તેથી મારા દુશ્મનોને નાશ કરનાર આ શસ્ત્ર ગ્રહણ કર.
તચ્છ્રુત્વા રઘુનાથસ્ય ભ્રાતા જગ્રાહ ચાસ્ત્રકમ્ । ઉદઙ્મુખઃ પવિત્રાંગો યોગિન્યા દત્તમદ્ભુતમ્
આ સાંભળી, રઘુનાથના ભાઈએ ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું કરીને, શુદ્ધ શરીરે, યોગિનીએ આપેલું અદ્ભુત શસ્ત્ર ગ્રહણ કર્યું.
તત્પ્રાપ્યાસ્ત્રં મહાતેજા બભૂવ રિપુકર્શનઃ । દુષ્પ્રધર્ષ્યો દુરારાધ્યો વૈરિવારણસત્સૃણિઃ
એ શસ્ત્ર મેળવનાર પછી, તેજસ્વી દુશ્મનનો વિનાશક અપરાજેય, દુર્લભ પ્રસન્ન થનાર અને મહાન દુશ્મન સંહારક બની ગયો.
તાં નત્વા રાઘવશ્રેષ્ઠઃ શત્રુઘ્નો હયસત્તમમ્ । ગૃહીત્વાગાજ્જલાત્તસ્માદ્રેવાતીરે સુખોચિતે
તેને વંદન કરીને, શ્રેષ્ઠ રાઘવ શત્રુઘ્ને ઉત્તમ ઘોડાને પાણીમાંથી કાઢી, નદીના મનમોહક કિનારે લઈ આવ્યો.
તં દૃષ્ટ્વા સૈનિકાઃ સર્વે પ્રહૃષ્ટાંગા મુદાન્વિતાઃ । સાધુસાધુ પ્રશંસંતઃ પપ્રચ્છુર્હયનિર્ગમમ્
તેણે આવતાં જ જોઈને બધા સૈનિકો આનંદથી ભરી ઉઠ્યા, 'શાબાશ, શાબાશ' કહી પ્રશંસા કરી અને ઘોડો કેવી રીતે બહાર આવ્યો એ પૂછ્યું.
હનૂમાન્કથયામાસ હયસ્યાગમનં મહત્ । વરપ્રાપ્તિં ચ તાભ્યો વૈ તેઽપિ શ્રુત્વા મુદં ગતાઃ
હનુમાન્જીએ તેમને ઘોડાના આગમન અને વરદાન મળવાની વાત કહી. આ સાંભળી તેઓ પણ આનંદિત થયા.
શેષ ઉવાચ। નિનદત્સુમૃદંગેષુ વીણાનાદેષુ સર્વતઃ । મુક્તો વાહસ્તતો દેવ પુરં દેવવિનિર્મિતમ્
શેષજી બોલ્યા: ચારેય બાજુથી મૃદંગના ઘંઘાટ અને વીણા વગાડવાની મધુર ધ્વનિ વચ્ચે, ઘોડો છોડાયો અને દેવો દ્વારા બનાવેલી નગરીમાં પ્રવેશ્યો.
યત્ર સ્ફાટિક કુડ્યાનાં રચનાભિર્ગૃહા નૃણામ્ । હસંતિ વિંધ્યં વિમલં પર્વતં નાગસેવિતમ્
જ્યાં મનુષ્યોના ઘરો સ્ફટિકની દિવાલોથી બનેલા છે, ચમકતા અને શુદ્ધ છે, અને વિંધ્ય પર્વત સામે છે, જ્યાં નાગો સેવા કરે છે.
રાજતાનિ ગૃહાણ્યત્ર દૃશ્યંતે પ્રકૃતેરપિ । વિચિત્રમણિસન્નદ્ધા નાનામાણિક્યગોપુરાઃ
ત્યાં ઘરો ચાંદી જેવા દેખાય છે, વિવિધ રત્નોથી શોભિત છે અને અનેક પ્રકારના મણિથી જડિત ગોપુરો ધરાવે છે.
પદ્મિન્યો યત્ર લોકાનાં ગેહે ગેહે મનોહરાઃ । હરંતિ ચિત્તાનિ નૃણાં મુખપદ્મકલેક્ષિતાઃ
દરેક ઘરમાં મનોહર કમળતળાવ છે, જે લોકોના મનને મોહી લે છે, અને કમળ જેવા ચહેરાના પ્રતિબિંબથી તેની સુંદરતા વધે છે.
પદ્મરાગમણિર્યત્ર ગેહે ગેહે સુભૂમિષુ । બદ્ધઃ સંલક્ષ્યતે વિપ્ર તદોષ્ઠસ્પર્ધયા નુ કિમ્
દરેક ઘરમાં, સુંદર જમીન પર, કમળ રંગના મણિ છે, હે બ્રાહ્મણ, શું એ તેમના હોઠોની લાલીમા સાથે સ્પર્ધા કરે છે?
ક્રીડાશૈલાઃ પ્રત્યગારં નીલરત્નવિનિર્મિતાઃ । કુર્વંતિ શંકાં મેઘસ્ય મયૂરાણાં કલાપિનામ્
દરેક મહેલમાં, નીલા રત્નોથી બનેલા રમણિય પર્વતો છે, જેને જોઈને લાગે કે આ મેઘ છે કે મોરના કલાપ.
હંસા યત્ર નૃણાં ગેહે સ્ફાટિકેષુ નિયંત્રિતાઃ । કુર્વંતિ મેઘાન્નો ભીતિં માનસં ન સ્મરંતિ ચ
જ્યાં મનુષ્યોના ઘરોમાં, હંસો સ્ફટિકના પાંજરમાં રાખવામાં આવ્યા છે; તેઓને મેઘથી ડર નથી લાગતો અને માનસ સરોવર યાદ પણ આવતું નથી.
નિરંતરં શિવસ્થાને ધ્વસ્તં ચંદ્રિકયા તમઃ । શુક્લકૃષ્ણવિભેદો ન પક્ષયોસ્તત્ર વૈ નૃણામ્
શિવજીના સ્થાનમાં સતત ચાંદનીથી અંધકાર દૂર થાય છે; ત્યાં લોકોમાં પખવાડિયાના વધતા કે ઘટતા ચંદ્રનો કોઈ ભેદ નથી.
તત્ર વીરમણી રાજા ધાર્મિકેષ્વગ્રણીર્મહાન્ । રાજ્યં કરોતિ વિપુલં સર્વભોગસમન્વિતમ્
ત્યાં ધર્મમાં સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ અને મહાન એવા વીરમણી રાજા વિશાળ રાજ્ય પર શાસન કરતા, જ્યાં સર્વ પ્રકારના સુખ-સગવડો ભેગા હતા.
તસ્ય પુત્રો મહાશૂરો નામ્ના રુક્માંગદો બલી । વનિતાભિર્ગતો રમ્યદેહાભિઃ ક્રીડિતું વનમ્
તેમનો પુત્ર, નામે રુક્માંગદ, અત્યંત બલવાન અને બહાદુર હતો. તે સુંદર કાયાવાળી સ્ત્રીઓ સાથે રમવા માટે વનમાં ગયો.
તાસાં મંજીરસંરાવઃ કંકણાનાં રવસ્તથા । મનો હરતિ કામસ્ય કિમન્યસ્ય કથાત્ર ભોઃ
તેમના પાયલ અને કાંકણની ઝણકારથી મન કામના તરફ ખેંચાઈ ગયું—પછી બીજું શું કહેવું, ભાઈ!
વનં જગામ સુમહત્સુપુષ્પનગસંયુતમ્ । સદાશિવકૃતસ્થાનમૃતુષટ્કૈર્વિરાજિતમ્
તે વિશાળ વનમાં ગયો, જ્યાં ફૂલોથી ભરેલા વૃક્ષો હતા, અને જે જગ્યા સદાશિવે સ્થાપી હતી, જ્યાં છેયે ઋતુઓમાં સૌંદર્ય છવાયું હતું.