નમશ્ચક્રુર્મહાત્માનઃ સર્વે દેવવરાંગનાઃ । કિરીટમણિવિદ્યોતદ્યોતિતાંઘ્રિયુગાસ્તતઃ
બધી મહાન આત્માવાળી દેવીઓએ નમન કર્યું, જેમના પગના જોડી પર મુગટના મણિની કિરણો ચમકી રહી હતી.
સા તાન્પપ્રચ્છ પુરુષાન્સર્વશ્રેષ્ઠા તુ ભામિની । કે યૂયમત્ર સંપ્રાપ્તાઃ કથં ચાપધરા નરાઃ
એ તેજસ્વી સ્ત્રીએ બધા શ્રેષ્ઠ પુરુષોને પૂછ્યું: 'તમારે કોણ છો? અહીં કેમ આવ્યા છો? અને ધનુષ ધારણ કરીને કેમ ઊભા છો?'
મત્સ્થલં સર્વદેવાનામગમ્યં મોહનં મહત્ । અત્ર પ્રાપ્તસ્ય તુ ક્વાપિ નિવૃત્તિર્ન ભવત્યુત
આ મારું સ્થાન બધાં દેવતાઓ માટે અપ્રાપ્ય અને મોહક છે; અહીં જે આવે છે, એ પછી પાછો જઈ શકતો નથી.
અશ્વોઽયં કસ્ય રાજ્ઞો વૈ કથં ચામરવીજિતઃ । સ્વર્ણપત્રેણ શોભાઢ્યઃ કથયંતુ મમાગ્રતઃ
આ ઘોડો કયા રાજાનો છે? અને તેને ચામરાથી કેમ પંખાવાયું છે? સુવર્ણ પટ્ટાથી શોભાયમાન છે—મારે અહીં સમજાવો.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ તસ્યા વચઃ શ્રુત્વા મોહનાચારસંયુતમ્ । હનૂમાંસ્તાં પ્રત્યુવાચ ગતભીઃ પ્રહસન્નિવ
શેષે કહ્યું: એના મોહક વર્તનવાળા વચન સાંભળી, હનુમાને નિર્ભય થઈને, સ્મિત સાથે તેને જવાબ આપ્યો.
વયં વૈ કિંકરા રાજ્ઞસ્ત્રૈલોક્યસ્ય શિખામણેઃ । ત્રિલોકીયં પ્રણમતે સર્વદેવશિરોમણિમ્
અમે ત્રણેય લોકના રાજાના દાસ છીએ, જે ત્રણેય લોકના શિરમણિ છે; બધા દેવતાઓ પણ તેમને નમન કરે છે.
રામભદ્રસ્ય જાનીહિ હયમેધપ્રવર્તિતુઃ । પ્રમુંચ વાહમસ્માકં કથં બદ્ધો વરાઙ્ગને
આ રામભદ્રનો ઘોડો છે, જે અશ્વમેધ યજ્ઞ માટે છોડવામાં આવ્યો છે; હે સુશોભિત સ્ત્રી, અમારો ઘોડો છોડી દો, કેમ બાંધી રાખ્યો છે?
વયં સર્વાસ્ત્રકુશલાઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદાઃ । નયિષ્યામો બલાદ્વાહં હત્વા તત્પ્રતિરોધકાન્
અમે બધા શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોમાં પારંગત છીએ; જો કોઈ અવરોધ કરશે તો તેને હરાવીને, અમારો ઘોડો બળપૂર્વક લઈ જઈશું.
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય પ્લવઙ્ગસ્ય વરાઙ્ગના । વિવરસ્થા પ્રત્યુવાચ હસંતી વાક્યકોવિદા
મંકીનું વચન સાંભળી, એ સુંદર સ્ત્રી દ્વાર પાસે ઊભી રહી, હસતી હસતી, વાક્પટુતાથી જવાબ આપ્યો.
મયાનીતમિમં વાહં ન કોમોચયિતું ક્ષમઃ । વર્ષાયુતેન નિશિતૈર્બાણકોટિભિરુચ્છિખૈઃ
હું આ ઘોડો લાવી છું, પણ તેને છોડવાની મારી શક્તિ નથી; દસ હજાર વર્ષ સુધી તીક્ષ્ણ બાણોની ટોચે રાખ્યો છે.
પરં રામસ્ય પાદાબ્જસૈવકી કર્મકારિણી । ન ગ્રહીષ્યામિ તદ્વાહં રાજરાજસ્ય ધીમતઃ
હું તો માત્ર રામના પાદપદ્મની દાસી છું અને તેમનું કામ કરું છું; રાજાઓના રાજા અને બુદ્ધિશાળી રામનો ઘોડો હું પકડતી નથી.
મહાન વિનયો જાતો મમ નેત્ર્યાઃ સુવાજિનઃ । ક્ષમતાદ્રામચંદ્રસ્તચ્છરણ્યો ભક્તવત્સલઃ
મારા મનમાં બહુ નમ્રતા આવી છે, હે ઉત્તમ ઘોડા; ચંદ્રસમાન રામ, ભક્તોને આશ્રય આપનારા, કૃપા કરે.
યૂયં ક્લિષ્ટાસ્તત્પુરુષા હયાર્થં તસ્ય રક્ષિતુઃ । યાચધ્વં વરમપ્રાપ્યં દેવાનામપિ સત્તમાઃ
તમે બધા પુરુષો ઘોડાને બચાવવા માટે કષ્ટ ભોગવી રહ્યા છો; એવું વર માંગો જે શ્રેષ્ઠ દેવતાઓને પણ મળતું નથી.
યથા મેમીવમત્યુગ્રં ક્ષમેત પુરુષોત્તમઃ । વ્રીડાં ત્યક્ત્વાખિલાં યૂયં વૃણુધ્વં વરમુત્તમમ્
મારા આ અત્યંત કઠોર કાર્યને પુરુષોત્તમ રામ માફ કરે, એ માટે તમે બધા શરમ છોડીને શ્રેષ્ઠ વર માંગો.
તસ્યા વચઃ પરં શ્રુત્વા હનૂમાન્નિ જગાદ તામ્ । રઘુનાથપ્રસાદેન સર્વમસ્માકમૂર્જિતમ્
એના ઉત્તમ વચન સાંભળી, હનુમાને કહ્યું: 'રઘુનાથની કૃપાથી અમારું બધું બળ પ્રાપ્ત થયું છે.'
તથાપિ યાચે વરમેકમુત્તમં । વિધેહિ તન્મે મનસઃ સમીહિતમ્ । ભવે ભવે નો રઘુનાયકઃ પતિ -। ર્વયં ચ તત્કર્મકરાશ્ચ કિંકરાઃ
ત્યાં પણ હું એક શ્રેષ્ઠ વર માગું છું: મારા મનની ઈચ્છા પૂરી કરો—દરેક જન્મમાં રઘુનાથ અમારા સ્વામી રહે અને અમે તેમનાં સેવક અને કાર્યકર બનીએ.
એતદ્વચનમાકર્ણ્ય પ્લવગસ્ય તદાંગના । ઉવાચ વાક્યં મધુરં પ્રહસ્ય ગુણપૂજિતમ્
મંકીના એ વચન સાંભળી, એ સ્ત્રીએ હસીને, મધુર વાણીમાં, તેના ગુણોને માન આપીને જવાબ આપ્યો.
ભવદ્ભિઃ પ્રાર્થિતં યદ્વૈ દુર્લ્લભં સર્વદૈવતૈઃ । તદ્ભવિષ્યત્યસંદેહઃ સેવકાસ્તદ્રઘોઃ પતેઃ
તમે જે વર માગ્યું છે, જે સર્વ દેવતાઓને પણ દુર્લભ છે, તે નિશ્ચયે મળશે; તમે રઘુનાથના સાચા સેવક છો.
અથાપિ વરમેકં વૈ દાસ્યામિ કૃતહેલના । રઘુનાથસ્ય તુષ્ટ્યર્થં તદૃતં મે ભવેદ્વચઃ
હવે, ભલે મને અવમાને મળ્યું હોય, પણ રઘુનાથના સંતોષ માટે હું એક વરદાન આપું છું; મારું વચન સાચું રહે.
અગ્રે વીરમણિર્ભૂપો મહાવીરસમન્વિતઃ । ગ્રહીષ્યતિ ભવદ્વાહં શિવેન પરિરક્ષિતઃ
આગળ જઈને મહાવીરોથી ઘેરાયેલા અને શિવજીના રક્ષણ હેઠળ રહેલા વીરમણિ રાજા તમારો ઘોડો પકડશે.
તજ્જયાર્થે મહાસ્ત્રં મે ગૃહ્ણીત સુમહાબલાઃ । દ્વૈરથે સ તુ યોદ્ધવ્યઃ શત્રુઘ્નેન ત્વયા મહાન્
તેણે જીતવા માટે, શક્તિશાળી લોકો મારા મહાશસ્ત્રને ગ્રહણ કરે; અને એ મહાન દુશ્મન સાથે, હે શત્રુઘ્ન, તારે દ્વંદયુદ્ધ કરવું પડશે.
ઇદમસ્ત્રં યદા ત્વં તુ ક્ષેપયિષ્યસિ સંગરે । અનેન પૂતો રામસ્ય સ્વરૂપં જ્ઞાસ્યતે પુનઃ
જ્યારે તું આ શસ્ત્રને યુદ્ધમાં છોડશે, ત્યારે તેની શક્તિથી રામજીનું સાચું સ્વરૂપ ફરીથી જાણી શકાય.
જ્ઞાત્વા તં વાજિનં દત્વા ચરણે પ્રપતિષ્યતિ । તસ્માદ્ગૃહ્ણીધ્વમસ્ત્રં તન્મમ વૈરિવિદારણમ્
તેણે ઓળખીને અને ઘોડો આપી, તે તારા ચરણોમાં પડી જશે; તેથી મારા દુશ્મનોને નાશ કરનાર આ શસ્ત્ર ગ્રહણ કર.
તચ્છ્રુત્વા રઘુનાથસ્ય ભ્રાતા જગ્રાહ ચાસ્ત્રકમ્ । ઉદઙ્મુખઃ પવિત્રાંગો યોગિન્યા દત્તમદ્ભુતમ્
આ સાંભળી, રઘુનાથના ભાઈએ ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું કરીને, શુદ્ધ શરીરે, યોગિનીએ આપેલું અદ્ભુત શસ્ત્ર ગ્રહણ કર્યું.
તત્પ્રાપ્યાસ્ત્રં મહાતેજા બભૂવ રિપુકર્શનઃ । દુષ્પ્રધર્ષ્યો દુરારાધ્યો વૈરિવારણસત્સૃણિઃ
એ શસ્ત્ર મેળવનાર પછી, તેજસ્વી દુશ્મનનો વિનાશક અપરાજેય, દુર્લભ પ્રસન્ન થનાર અને મહાન દુશ્મન સંહારક બની ગયો.
તાં નત્વા રાઘવશ્રેષ્ઠઃ શત્રુઘ્નો હયસત્તમમ્ । ગૃહીત્વાગાજ્જલાત્તસ્માદ્રેવાતીરે સુખોચિતે
તેને વંદન કરીને, શ્રેષ્ઠ રાઘવ શત્રુઘ્ને ઉત્તમ ઘોડાને પાણીમાંથી કાઢી, નદીના મનમોહક કિનારે લઈ આવ્યો.
તં દૃષ્ટ્વા સૈનિકાઃ સર્વે પ્રહૃષ્ટાંગા મુદાન્વિતાઃ । સાધુસાધુ પ્રશંસંતઃ પપ્રચ્છુર્હયનિર્ગમમ્
તેણે આવતાં જ જોઈને બધા સૈનિકો આનંદથી ભરી ઉઠ્યા, 'શાબાશ, શાબાશ' કહી પ્રશંસા કરી અને ઘોડો કેવી રીતે બહાર આવ્યો એ પૂછ્યું.
હનૂમાન્કથયામાસ હયસ્યાગમનં મહત્ । વરપ્રાપ્તિં ચ તાભ્યો વૈ તેઽપિ શ્રુત્વા મુદં ગતાઃ
હનુમાન્જીએ તેમને ઘોડાના આગમન અને વરદાન મળવાની વાત કહી. આ સાંભળી તેઓ પણ આનંદિત થયા.
શેષ ઉવાચ। નિનદત્સુમૃદંગેષુ વીણાનાદેષુ સર્વતઃ । મુક્તો વાહસ્તતો દેવ પુરં દેવવિનિર્મિતમ્
શેષજી બોલ્યા: ચારેય બાજુથી મૃદંગના ઘંઘાટ અને વીણા વગાડવાની મધુર ધ્વનિ વચ્ચે, ઘોડો છોડાયો અને દેવો દ્વારા બનાવેલી નગરીમાં પ્રવેશ્યો.
યત્ર સ્ફાટિક કુડ્યાનાં રચનાભિર્ગૃહા નૃણામ્ । હસંતિ વિંધ્યં વિમલં પર્વતં નાગસેવિતમ્
જ્યાં મનુષ્યોના ઘરો સ્ફટિકની દિવાલોથી બનેલા છે, ચમકતા અને શુદ્ધ છે, અને વિંધ્ય પર્વત સામે છે, જ્યાં નાગો સેવા કરે છે.