તેનાસ્ત્રેણ વિમાનાત્ખાત્પતન્તો મુક્તમૂર્ધજાઃ । દૃશ્યંતે ભૂતવેતાલસંઘા ઇવ નભશ્ચરાઃ
એ અસ્ત્રના પ્રભાવથી રાક્ષસો વિમાનમાંથી નીચે પડ્યા, તેમના વાળ વિખરાયેલા હતા અને તેઓ જાણે આકાશમાં ભૂત-વેતાળોની ટોળકી જેવી લાગતા.
તદસ્ત્રં રઘુનાથસ્ય ભ્રાત્રા મુક્તં વિલોક્ય સઃ । અસ્ત્રં ચ પાશુપત્યં સ ચાપે ધાદ્દનુજાત્મજઃ
શત્રુઘ્ને રઘુનાથના ભાઈએ છોડેલું એ અસ્ત્ર જોઈને, સામેના દુશ્મન દાનવપુત્રે પોતાના ધનુષ પર પાશુપત અસ્ત્ર ચડાવ્યું.
તતઃ પ્રવૃત્તા વેતાલા ભૂતાઃ પ્રેતનિશાચરાઃ । કપાલકર્તરીયુક્તાઃ પિબન્તઃ શોણિતં બહુ
પછી ત્યાં ભૂત, પ્રેત અને રાત્રે ફરતા દૈત્યો દેખાયા, જેમના ગળે ખોપરીઓ અને હાથમાં કટારી હતી, અને તેઓ ઘણું લોહી પીતા હતા.
તે વૈ શત્રુઘ્નવીરાણાં રુધિરાણિ પપુર્મુદા । જીવતામપિ દુર્વારાઃ કર્તરીપાણિશોભિતાઃ
એ બધા આનંદથી શત્રુઘ્નના વીરોના લોહી પીતા હતા, જીવતા હોવા છતાં કોઈ રોકી ન શકે એવા, અને તેમના હાથોમાં કટારી ઝગમગતી હતી.
તદસ્ત્રં વ્યાપ્નુવદ્દૃષ્ટ્વા સર્વવીરપ્રભંજનમ્ । મુમોચ તન્નિરાસાય ચાસ્ત્રં નારાયણાભિધમ્
એ અસ્ત્ર સર્વત્ર ફેલાઈને બધા વીરોની પરાક્રમતા નષ્ટ કરે છે એવું જોઈ, તેને દૂર કરવા માટે તેણે નારાયણ નામનું અસ્ત્ર છોડ્યું.
નારાયણાસ્ત્રં તાન્સર્વાન્વારયામાસ તત્ક્ષણાત્ । તે સર્વે વિલયં પ્રાપુર્નિશાચરપ્રણોદિતાઃ
નારાયણાસ્ત્રે તરત જ એ બધા દૈત્યોને અટકાવી દીધા અને રાત્રે ફરતા બધા દાનવો ક્ષણેકમાં અદૃશ્ય થઈ ગયા.
તદા ક્રુદ્ધો નિશાચારી વિદ્યુન્માલી સમાદદે । ત્રિશૂલં નિશિતં ઘોરં શત્રુઘ્નં હંતુમુલ્બણમ્
પછી ક્રોધિત રાત્રિચર વિદ્યુન્માલી ભયાનક, તીક્ષ્ણ ત્રિશૂલ લઈને શત્રુઘ્નને મારવા દોડ્યો.
શૂલહસ્તં સમાયાંતં વિદ્યુન્માલિનમાહવે । સાયકૈઃ પ્રાહરત્તસ્ય ભુજે ત્વર્ધશશિપ્રભૈઃ
ત્રિશૂલધારી વિદ્યુન્માલી યુદ્ધમાં આગળ વધ્યો ત્યારે, શત્રુઘ્ને અર્ધચંદ્ર જેવી તેજસ્વી તીરો વડે તેના હાથ પર પ્રહાર કર્યો.
તૈર્બાણૈશ્છિન્નહસ્તઃ સ શિરસા હંતુમુદ્યતઃ । હતોસિ યાહિ શત્રુઘ્ન કસ્ત્વાં ત્રાતા ભવિષ્યતિ
એ તીરો વડે તેનો હાથ કપાઈ ગયો, તો પણ એ માથાથી હુમલો કરવા તયાર થયો અને બોલ્યો: 'શત્રુઘ્ન, હવે તું મર્યો, તને કોણ બચાવશે?'
ઇતિ બ્રુવાણં તરસા ચિચ્છેદ શિતસાયકૈઃ । મસ્તકં તસ્ય બલિનઃ શૂરસ્ય સહ કુંડલમ્
એવું કહેતો હતો ત્યારે, શત્રુઘ્ને તીક્ષ્ણ તીરો વડે ઝડપથી તેના કાનના કુંડળો સહિત તેનું માથું કાપી નાખ્યું.
તં છિન્નશિરસં દૃષ્ટ્વા ઉગ્રદંષ્ટ્રઃ પ્રતાપવાન્ । મુષ્ટિના હંતુમારેભે શત્રુઘ્નં શૂરસેવિતમ્
તે severed માથાવાળાને જોઈને, ભયાનક દાંતવાળો અને પરાક્રમી રાક્ષસે, શૂરવીરો દ્વારા માન પામેલા શત્રુઘ્નને મુઠીથી મારવાનો ઇરાદો કર્યો.
શત્રુઘ્નસ્તુ ક્ષુરપ્રેણ સાયકેનાચ્છિનચ્છિરઃ । પ્રધાવતો રણે વીરાન્સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદાન્
પણ શત્રુઘ્ને, કટારાની ધારવાળા તીરમાંથી, યુદ્ધમાં દોડતા અને સર્વ શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોમાં નિપુણ એવા રાક્ષસનું માથું કાપી નાખ્યું.
હતશેષા યયુઃ સર્વે રાક્ષસા નાથવર્જિતાઃ । શત્રુઘ્નં પ્રણિપત્યાથ દદુર્વાજિનમાહૃતમ્
પછી બચેલા બધા રાક્ષસો, પોતાના નેતા વિના, શત્રુઘ્ન પાસે આવ્યા, તેને વંદન કર્યું અને ઘોડો લઈને આવ્યા.
તતો વીણાનિનાદાશ્ચ શંખનાદાઃ સમંતતઃ । શ્રૂયંતે શૂરવીરાણાં જયનાદા મનોહરાઃ
પછી ચારે બાજુ વીણા અને શંખના મીઠા અવાજો સંભળાયા, અને શૂરવીરોના વિજયના મનોહર નાદ everywhere ગૂંજ્યા.
શેષ ઉવાચ। પ્રાપ્ય તં વાજિનં રાજા શત્રુઘ્નો રાક્ષસૈર્હૃતમ્ । અત્યંતં હર્ષમાપેદે પુષ્કલેન સમન્વિતઃ
શેષે કહ્યું: રાક્ષસો દ્વારા લઈ જવામાં આવેલો ઘોડો પાછો મેળવીને, પુષ્કલ સાથે રાજા શત્રુઘ્ન ખૂબ જ આનંદિત થયો.
રુધિરૈઃ સિક્તગાત્રાસ્તે યોધા લક્ષ્મીનિધિસ્તથા । રણોત્સાહેન સંયુક્તં પ્રશશંસુર્મહાનૃપમ્
લોહીથી ભીંજાયેલા યોદ્ધાઓ અને સૌભાગ્યના ભંડાર એવા લોકોએ, યુદ્ધમાં ઉત્સાહિત એવા મહાન રાજાનું વખાણ કર્યું.
હતે તસ્મિન્મહાદૈત્યે વિદ્યુન્માલિનિ દુર્જયે । સુરાઃ સર્વે ભયં ત્યક્ત્વા સુખમાપુર્મુનેમહત્
જ્યારે વિજય મેળવવો મુશ્કેલ એવો મહાદૈત્ય વિદ્યુન્માલી મારાયો, ત્યારે બધા દેવતાઓએ ડર છોડ્યો અને મહાન આનંદ મેળવ્યો.
નદ્યસ્તુ વિમલા જાતા રવિસ્તુ વિમલોઽભવત્ । વાતા વવુઃ સુગંધોદ સિક્તા વિમલશુષ્મિણઃ
નદીઓ સ્વચ્છ બની, સૂર્ય પણ નિર્મળ તેજ પાથરતો થયો, સુગંધિત પવન વળ્યો અને ભીના, શુદ્ધ હવા વહેવા લાગી.
સન્નદ્ધાસ્તે મહાવીરા રથસ્થા વિમલાંગકાઃ । રાજાનમૂચુસ્તે સર્વે જયલક્ષ્મ્યા સમન્વિતાઃ
શરીર ચમકાવતાં, રથમાં સજ્જ અને કવચધારી એવા મહાવીરોએ, વિજયલક્ષ્મીથી યુક્ત રાજાને સંબોધન કર્યું.
વીરા ઊચુઃ। દિષ્ટ્યા હતસ્ત્વયા દૈત્યો વિદ્યુન્માલી મહામતે । યદ્ભયાત્ત્રાસમાપન્નાઃ સુરાઃ સ્વર્ગાન્નિરાકૃતાઃ
વીરોએ કહ્યું: હે મહામતિ! તમારા હાથે વિદ્યુન્માલી દૈત્ય મારાયો, જેના ભયથી દેવતાઓ સ્વર્ગ છોડીને ભાગ્યા હતા.
દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તો મહાવાજી રઘુનાથસ્ય શોભનઃ । દિષ્ટ્યા ગંતાસિ સર્વત્ર જયં તુ ક્ષિતિમંડલે
સૌભાગ્યથી તમને રઘુનાથનો સુંદર ઘોડો પાછો મળ્યો; અને સૌભાગ્યથી તમે સમગ્ર ધરતી પર વિજય મેળવો.
સ્વામિન્મુંચત્વિમં વાહં મનોવેગં મનોરમમ્ । સમયસ્ય વિલંબો મા ભવત્વત્ર મહામતે
હે સ્વામી, આ મનગમતો અને ઝડપી ઘોડો છોડો; વિધિમાં વિલંબ ન કરો, હે મહામતિ.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ શ્રુત્વા તુ તદ્વાક્યં વીરાણાં સમયોચિતમ્ । સાધુ સાધુ પ્રશસ્યૈતાન્મુમોચ હયસત્તમમ્
શેષે કહ્યું: વીરોએ સમયોચિત જે વાતો કહી, તે સાંભળી રાજાએ 'શાબાશ, શાબાશ' કહીને તેમનું વખાણ કર્યું અને શ્રેષ્ઠ ઘોડો છોડ્યો.
સ મુક્તશ્ચોત્તરામાશાં બભ્રામાથ સુરક્ષિતઃ । રથપત્તિહયશ્રેષ્ઠૈઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદૈઃ
છોડાયેલા ઘોડાએ પછી ઉત્તર તરફ યાત્રા કરી, શ્રેષ્ઠ રથ, પદાતિ અને ઘોડાવાળાઓ દ્વારા, અને સર્વ શસ્ત્રો-અસ્ત્રોમાં પારંગત યોદ્ધાઓ દ્વારા સુરક્ષિત રહ્યો.
તત્ર યદ્વૃત્તમેતસ્ય શત્રુઘ્નસ્ય મનોહરમ્ । વાત્સ્યાયન શૃણુષ્વૈતત્પાપરાશિપ્રદાહકમ્
ત્યાં શત્રુઘ્ન સાથે જે મનોહર ઘટના બની, એ પાપનો નાશ કરતી વાત, હે વાત્સ્યાયન, તું સાંભળ.
રેવાતીરમથ પ્રાપ્તો મુનિવૃંદનિષેવિતમ્ । નીલરત્નસમૂહસ્ય રસઃ કિં તુ પયો મિષાત્
પછી તે રેવા નદીના કિનારે પહોંચ્યો, જ્યાં ઋષિગણ વસતા હતા; ત્યાં નીલા રત્નોના સમૂહની કાંતિ, દૂધમાં અમૃત મિશ્રિત હોય તેવી લાગતી હતી.
તાંસ્તાન્મુનિવરાન્સર્વાન્પ્રણમઞ્છૂરસેવિતઃ । જગામ હયરત્નસ્ય પૃષ્ઠતઃ કામગામિનઃ
શૂરવીરો દ્વારા પૂજ્ય એવા બધા મહાન ઋષિઓને વંદન કરીને, શત્રુઘ્ન મનગમતા રીતે ચાલતા રત્નમય ઘોડાની પાછળ ગયો.
ગચ્છંસ્તત્રાશ્રમં જીર્ણં પલાશપર્ણનિર્મિતમ્ । રેવાયાજલકલ્લોલૈઃ સિક્તં પાપહરાશ્રયમ્
ત્યાં જતા તેણે પલાશના પાંદડાંથી બનેલું જૂનું આશ્રમ જોયું, જે રેવાની લહેરોથી ભીંજાયેલું અને પાપ દૂર કરતું આશ્રય હતું.
તં દૃષ્ટ્વા સુમતિં પ્રાહ સર્વજ્ઞં નયકોવિદમ્ । શત્રુઘ્નઃ સર્વધર્માર્થકર્મકર્તવ્યકોવિદઃ
સુમતિએ સર્વજ્ઞ અને રાજકાર્યમાં કુશળ એવા શત્રુઘ્નને, જે તમામ ધર્મ, અર્થ અને કર્મના કામોમાં નિપુણ હતા, જોઈને સંબોધન કર્યું.
રાજોવાચ। મંત્રિન્કથય કસ્યાયમાશ્રમઃ પુણ્યદર્શનઃ । વિચારચતુરશ્રેષ્ઠ વદૈતન્મમ પૃચ્છતઃ
રાજાએ કહ્યું: મંત્રી, મને કહો કે આ પવિત્ર દેખાતું આશ્રમ કોણનું છે? તપાસમાં સૌથી હોશિયાર, હું પૂછું છું એટલે મને આ વાત સ્પષ્ટ કહો.