લક્ષ્મીનિધિરુવાચ। વેદાનાં નિંદનં શ્રુત્વા આસ્તે યો મૌનિવન્નરઃ । માનસે રોચયેદ્યસ્તુ સર્વધર્મબહિષ્કૃતઃ
લક્ષ્મીનિધિ બોલ્યા: જે મનુષ્ય વેદોની નિંદા સાંભળી પણ મૌન રહે છે, અથવા મનથી અધર્મમાં આનંદ માણે છે—
બ્રાહ્મણો યો દુરાચારો રસલાક્ષાદિવિક્રયી । વિક્રીણાતિ ચ ગાં મૂઢો ધનલોભેન મોહિતઃ
—અથવા જે દુશ્ચરિત્ર બ્રાહ્મણ લાક અથવા અન્ય નિષિદ્ધ વસ્તુઓ વેચે છે, કે ધનલોભે ગાય વેચે છે—
મ્લેચ્છકૂપોદકં પીત્વા પ્રાયશ્ચિત્તં તુ નાચરેત્ । તત્પાપં મમ વૈ ભૂયાદ્વિમુખશ્ચેદ્ભવામ્યહમ્
—અથવા જે મ્લેચ્છના કૂવામાંથી પાણી પીવે અને પ્રાયશ્ચિત્ત ન કરે— એ બધાનું પાપ મારા પર આવે જો હું કદી પીછેહઠ કરું.
તત્પ્રતિજ્ઞામથાશ્રુત્ય હનૂમાન્રણકોવિદઃ । રામાંઘ્રિસ્મરણં કૃત્વા પ્રોવાચ વચનં શુભમ્
આ પ્રતિજ્ઞા સાંભળીને, યુદ્ધવિદ્ હનુમાનજી રામના ચરણોનું સ્મરણ કરી શુભ વચન બોલ્યા:
મત્સ્વામીહૃદયે નિત્યં ધ્યેયો વૈ યોગિભિર્મુહુઃ । યં દેવાઃ સાસુરાઃ સર્વે નમંતિ મણિમૌલિભિઃ
મારા સ્વામી, જેમને યોગીઓ હંમેશાં હૃદયમાં ધ્યાન કરે છે, અને દેવ-દાનવો મણિમુક્તાની મુગટ વડે નમન કરે છે—
રામઃ શ્રીમાનયોધ્યાયાઃ પતિર્લોકેશપૂજિતઃ । તં સ્મૃત્વા યદ્બ્રુવે વાક્યં તદ્વૈ સત્યં ભવષ્યિતિ
અયોધ્યાના મહિમાવંત રામ, જેઓ જગતમાં પૂજાય છે— એમના સ્મરણથી હું જે કહું, એ નિશ્ચિતપણે સાચું થશે.
રાજન્કોયં લઘુર્દૈત્યો દુર્બલઃ કામગે સ્થિતઃ । કથયાશુ મયા કાર્યમેકેન વિનિપાતનમ્
રાજા, આ દૈત્ય તો નબળો અને કામના ધરાવતો છે— એમાં શું છે? તમે જલદી કહો, હું એકલો જ તેને તુરંત નાશ કરી દઈશ.
મેરું દેવેંદ્રસહિતં લાંગૂલાગ્રેણ તોલયે । જલધિં શોષયે સર્વં સાંવર્તં વા પિબામ્યહમ્
મારી પૂંછડીના ટોચથી હું ઈન્દ્ર સહિત મેરુ પર્વત ઉઠાવી શકું, આખો સમુદ્ર સુકવી શકું, કે સંહારક જળ પણ પી જઉં.
રાજ્ઞઃ શ્રીરઘુનાથસ્ય જાનક્યાઃ કૃપયા મમ । તન્નાસ્તિ ભૂતલે રાજન્યદસાધ્યં કદા ભવેત્
રાજા રઘુનાથ અને જાનકીની કૃપાથી, હે રાજન, પૃથ્વી પર એવું કંઈ નથી જે મારા માટે અશક્ય બની શકે.
એતદ્વાક્યં મયા પ્રોક્તમનૃતં સ્યાદ્યદિ પ્રભો । તદૈવ રઘુનાથસ્ય ભક્તિદૂરો ભવામ્યહમ્
હે પ્રભુ, જો મારું આ વચન ખોટું સાબિત થાય, તો એ ક્ષણે જ હું રઘુનાથની ભક્તિથી દૂર થઈ જઉં.
યઃ શૂદ્રઃ કપિલાં ગાં વૈ પયોબુદ્ધ્યાનુપાલયેત્ । તસ્ય પાપં મમૈવાસ્તુ ચેત્કુર્યામનૃતં વચઃ
જો કોઈ શૂદ્ર ગાયને ફક્ત દૂધ માટે જાળવે, તો એના પાપ મારા પર આવે જો હું ક્યારેય ખોટું બોલું.
બ્રાહ્મણીં ગચ્છતે મોહાચ્છૂદ્રઃ કામવિમોહિતઃ । તસ્ય પાપં મમૈવાસ્તુ ચેત્કુર્યામનૃતં વચઃ
જો કોઈ શૂદ્ર કામના કારણે બ્રાહ્મણ સ્ત્રી પાસે જાય, તો એના પાપ પણ મારા પર આવે જો હું ક્યારેય ખોટું બોલું.
યદ્ઘ્રાણાન્નરકં ગચ્છેત્સ્પર્શનાચ્ચાપિ રૌરવમ્ । તાં પિબેન્મદિરાં યો વા જિહ્વાસ્વાદેન લોલુપઃ
જે માણસ જીભના સ્વાદ માટે એવી દારૂ પીવે કે જેના સુગંધથી નરક મળે અને સ્પર્શથી રૌરવમાં જવું પડે,
તસ્ય યજ્જાયતે પાપં તન્મમૈવાસ્તુ નિશ્ચિતમ્ । ચેન્ન કુર્યાં પ્રતિજ્ઞાતં સત્યં રામકૃપાબલાત્
એના કારણે જે પાપ થાય એ નિશ્ચયે મારા પર આવે જો હું રામની કૃપાથી લીધેલું વચન પૂરુ ન કરું.
એવમુક્તે મહાવીરૈર્યોદ્ધારસ્તરસા યુતાઃ । ચક્રુઃ પ્રતિજ્ઞાં મહતીં સ્વપરાક્રમશાલિનીમ્
આ રીતે બોલ્યા પછી મહાન વીરોએ ઉત્સાહથી પોતાનું પરાક્રમ બતાવતું મોટું વચન લીધું.
શત્રુઘ્નોઽપિ વ્યધાત્તત્ર પ્રતિજ્ઞાં પશ્યતાં નૃણામ્ । સાધુસાધુ પ્રશંસન્વૈ તાન્વીરાન્યુદ્ધકોવિદાન્
ત્યાં શત્રુઘ્ન પણ બધાના સામે વચન લીધું અને યુદ્ધમાં નિપુણ એવા વીરોએ 'શાબાશ, શાબાશ' કહી તેની પ્રશંસા કરી.
કથયામિ પુરો વઃ સ્વાં પ્રતિજ્ઞાં સત્ત્વશોભિતામ્ । તચ્છૃણ્વંતુ મહાભાગા યુદ્ધોત્સાહસમન્વિતાઃ
હું મારા વીરતા ભરેલા વચન તમારા સામે કહું છું, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક અને ભાગ્યશાળી લોકો એ સાંભળે.
ચેત્તસ્ય શિર આહત્ય પાતયામિ ન સાયકૈઃ । વિમાનાચ્ચ કબંધાચ્ચ ભિન્નં છિન્નં ચ ભૂતલે
જો હું તેના માથું કાપીને બાણોથી રથ અને શરીર પરથી જમીન પર ન પાડી શકું,
યત્પાપં કૂટસાક્ષ્યેણ યત્પાપં સ્વર્ણચૌર્યતઃ । યત્પાપં બ્રહ્મનિંદાયાં તન્મમાસ્ત્વદ્ય નિશ્ચયાત્
તો ખોટી સાક્ષી આપવાનું, સોનુ ચોરવાનું અને બ્રાહ્મણની નિંદા કરવાનું જે પાપ થાય છે, એ આજે નિશ્ચયે મારા પર આવે.
ઇતિ શત્રુઘ્નસદ્વાક્યં શ્રુત્વા તે વીરપૂજિતાઃ । ધન્યોસિ રાઘવભ્રાતઃ કસ્ત્વદન્યો પરો ભવેત્
શત્રુઘ્નના સાચા શબ્દો સાંભળી વીરોએ કહ્યું: 'રાઘવના ભાઈ, તું ધન્ય છે; તારા કરતાં બીજું કોણ મહાન હોઈ શકે?'
ત્વયા વૈ નિહતો દૈત્યો દેવદાનવદુઃખદઃ । લવણો નામ લોકેશ મધુપુત્રો મહાબલઃ
હે જગતના સ્વામી, તારા હાથેથી મધુનો પુત્ર, દેવો અને દાનવોને દુઃખ આપનાર મહાબલી લવણાસુર મારો ગયો.
કોયં વૈ રાક્ષસો દુષ્ટઃ ક્વ ચાસ્ય બલમલ્પકમ્ । કરિષ્યસિ ક્ષણાદેવ તસ્ય નાશં મહામતે
આ દુષ્ટ રાક્ષસ કોણ છે અને એની તાકાત કેટલી ઓછી છે! હે બુદ્ધિશાળી, તું એક ક્ષણમાં જ એનો નાશ કરી દેશે.
ઇત્યુક્ત્વા તે મહાવીરાઃ સજ્જીભૂતા રણાંગણે । પ્રતિજ્ઞાં સ્વામૃતાં કર્તું યયુસ્તે રાક્ષસં મુદા
આ રીતે બોલીને મહાન વીરોએ યુદ્ધના મેદાનમાં તૈયાર થઈ આનંદપૂર્વક પોતાનું વચન પૂરુ કરવા રાક્ષસ સામે કૂચ કરી.
શેષ ઉવાચ। રથૈઃ સદશ્વૈઃ શોભાઢ્યૈઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રપૂરિતૈઃ । નાનારત્નસમાયુક્તૈર્યયુસ્તે રાક્ષસાધમમ્
શેષે કહ્યું: સુંદર ઘોડાઓથી સજ્જ, બધા શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોથી ભરેલા અને色色 રત્નોથી શોભિત એવા રથોમાં બેઠા વીરોએ દુષ્ટ રાક્ષસ તરફ કૂચ કરી.
તાન્દૃષ્ટ્વા કામગે યાને સ્થિતઃ પ્રોવાચ રાક્ષસઃ । મેઘગંભીરયા વાચા તર્જયન્નિવ ભૂરિશઃ
તેમને જોઈને, રાક્ષસે પોતાની પસંદના વાહનમાં ઊભા રહી, વાદળ જેવી ગંભીર અવાજે વારંવાર ધમકી આપતાં કહ્યું.
માયાં તુ સુભટા યોદ્ધું ગચ્છંતુ નિજમંદિરમ્ । મા ત્યજંતુ સ્વકાન્પ્રાણાન્ન મોક્ષ્યે વાજિનં વરમ્
મારા માયાથી યુદ્ધ કરવા આવેલા વીરોએ પોતપોતાના ઘરમાં જવું જોઈએ; એમણે પોતાનું જીવન ન ગુમાવવું જોઈએ અને હું પણ મારું ઉત્તમ ઘોડું છોડતો નથી.
વિદ્યુન્માલીતિ વિખ્યાતો રાવણસ્ય સુહૃત્સખા । મત્સખ્યુઃ પ્રેતભૂતસ્ય નિષ્કૃતિં કર્તુમેયિવાન્
હું વિદ્યુન્માલી છું, રાવણનો સારો મિત્ર; મારા મિત્ર જે પ્રેત બની ગયો છે, એની અંત્યક્રિયા કરવા આવ્યો છું.
ક્વાસૌ રામો ય આહત્ય સખાયં રાવણં ગતઃ । તસ્ય ભ્રાતાપિ કુત્રાસ્તે સર્વશૂરશિરોમણિઃ
એ રામ ક્યાં છે, જેણે મારા મિત્રને મારીને રાવણને મોકલી દીધો? અને એના ભાઈ, વીરતામાં સર્વોપરી, એ ક્યાં છે?
તં હત્વા નિષ્કૃતિં તસ્ય પ્રાપ્સ્યે રામસ્ય ચાનુજમ્ । પિબન્રુધિરમુદ્ભૂતં કંઠનાલસ્ય બુદ્બુદૈઃ
એને મારીને, હું એની અને રામના નાના ભાઈની પણ ભરપાઈ મેળવી લઉં છું, અને એની ગળામાંથી ફૂટતાં લોહીને, જેમાં ફેનાં ઉછળે છે, પી જઈશ.
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય યોધાનાં પ્રવરોત્તમઃ । પુષ્કલો નિજગાદૈનં વીર્યશૌર્યસમન્વિતમ્
આવું વચન સાંભળી, યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા પુષ્કલએ, જે બહાદુરી અને શૌર્યથી ભરપૂર હતો, તેને સંબોધન કર્યું.