ચંદનં ચંદ્રકં ચૈવ વાજિનઃ સુમનોહરાઃ । હસ્તિનસ્તુ મદોદ્ધૂતા રથાઃ કાંચનકૂબરાઃ
ચંદન, ચાંદ્રક અને મનોહર ઘોડા; ઉન્મત્ત હાથીઓ અને સોનાના યોકવાળા રથો—
વિચિત્રતરવર્ણાદિ નાનાભૂષણભૂષિતાઃ । દાસ્યઃ શતસહસ્રં ચ દાસાશ્ચ સુમનોરમાઃ
રંગબેરંગી અને અનેક આભૂષણોથી સજ્જ; લાખોની દાસીઓ અને મનોહર દાસો—
મણયઃ સૂર્યસંકાશા રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ । મુક્તાફલાનિ શુભ્રાણિ ગજકુંભભવાનિ ચ
સૂર્ય જેવાં તેજસ્વી મણિ, વિવિધ રત્નો, અને હાથીના દાંતમાંથી ઉત્પન્ન શુદ્ધ મુક્તા—
વિદ્રુમાઃ શતસાહસ્રા યદ્યદ્વસ્તુમહોદયમ્ । તત્સર્વં રામચંદ્રાય દેહિ રાજન્મહામતે
લાખો વિદ્રુમ અને જે કંઈ પણ સુખ-સમૃદ્ધિ આપે તે બધું, હે બુદ્ધિશાળી રાજા, રામચંદ્રને અર્પણ કરો.
સુતાનસ્માન્કિંકરાન્નઃ સર્વાનર્પય ભૂપતે । કથં ન કુરુષેરાજંસ્તદધીનં નૃપાસનમ્
તમારા પુત્રો, અમને, અને બધા દાસોને પણ તેમને અર્પણ કરો, હે રાજા; રાજગાદી પણ તેમને સોંપી દો, એમાં શું અડચણ છે?
શેષ ઉવાચ। ઇતિ પુત્રવચઃ શ્રુત્વા હર્ષિતોઽભૂન્મહીપતિઃ । ઉવાચ ચ સુતાન્વીરાન્સ્વવાક્યકરણોદ્યતાન્
શેષે કહ્યું: પુત્રોના આવા વચન સાંભળી, રાજા આનંદિત થયા અને પોતાના આજ્ઞાપાલક વીર પુત્રોને કહ્યું.
રાજોવાચ। આનયંતુ હયં સર્વે સન્નદ્ધાઃ શસ્ત્રપાણયઃ । નાનારથપરીવારાસ્તતો યાસ્યે નૃપં પ્રતિ
રાજાએ કહ્યું: બધા શસ્ત્રધારી અને તૈયાર રહીને ઘોડો લાવો, વિવિધ રથોથી ઘેરાઈને; પછી હું રાજા પાસે જઈશ.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ રાજ્ઞોવચઃ શ્રુત્વા વિચિત્રો દમનસ્તથા । સુકેતુઃ સમરે શૂરા જગ્મુસ્તસ્યાજ્ઞયોદ્યતાઃ
શેષે કહ્યું: રાજાના આદેશ સાંભળી, દમન અને વીર સુકેતુ, યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ, તેમના આદેશે આગળ વધ્યા.
તે ગત્વાથ પુરીં શૂરા વાજિનં સુમનોરમમ્ । સિતચામરસંયુક્તં સ્વર્ણપત્રાદ્યલંકૃતમ્
પછી તે બહાદુરો શહેરમાં ગયા અને સુંદર ઘોડો લાવ્યા, જે સફેદ ચામરથી શોભતો અને સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ હતો.
રત્નમાલાવિભૂષાઢ્યં ચિત્રપત્રેણશોભિતમ્ । વિચિત્રમણિભૂષાઢ્યં મુક્તાજાલસ્વલંકૃતમ્
તે ઘોડો રત્નમાળાથી શોભતો, રંગીન પડથી ઝગમગતો, વિવિધ મોંઘા રત્નોથી સજ્જ અને મુક્તાની જાળીથી અલંકૃત હતો.
રજ્જ્વા ધૃતં મહાવીરૈઃ પૂર્વતઃ પૃષ્ઠતો ભટૈઃ । મહાશસ્ત્રાસ્ત્રસંયુક્તૈઃ સર્વશોભાસમન્વિતૈઃ
મહાન વીરોએ ઘોડાને દોરી રાખ્યો હતો, આગળ-પાછળ સૈનિકો હતા, બધા શક્તિશાળી શસ્ત્રો અને આયુધોથી સજ્જ અને સુંદર દેખાતા હતા.
સિતાતપત્રમસ્યોચ્ચૈર્ભાતિ મૂર્ધનિ વાજિનઃ । સુચામરદ્વયં યસ્ય ધ્રિયતે પુરતો મુહુઃ
ઘોડાના માથા ઉપર ઊંચે સફેદ છત્ર ઝગમગતું હતું અને બે સુંદર ચામર વારંવાર તેની સામે ફરકાવવામાં આવતાં હતા.
કૃષ્ણાગર્વાદિધૂપૈશ્ચ ધૂપિતં વાયુવેગિનમ્ । રાજ્ઞઃ પુરો નિનાયાશ્વં હયમેધસ્ય સત્ક્રતોઃ
કાળી અગર અને અન્ય સુગંધિત ધૂપથી સુગંધિત તે ઝડપી ઘોડાને રાજા, જે અશ્વમેધ યજ્ઞ કરનાર મહાન હતા, તેમના સામે લાવવામાં આવ્યો.
તમાનીતં હયં દૃષ્ટ્વા રત્નમાલાવિભૂષિતમ્ । મનોજવં કામરૂપં જહર્ષ મતિમાન્નૃપઃ
તે રત્નમાળાથી શોભતા, મન જેટલી ઝડપથી દોડે એવો અને ઇચ્છિત રૂપ ધારણ કરી શકે એવો ઘોડો લાવવામાં આવ્યો તે જોઈને વિદ્વાન રાજા આનંદિત થયા.
જગામ પદ્ભ્યાં શત્રુઘ્નં રાજચિહ્નાદ્યલંકૃતઃ । સ્વપુત્રપૌત્રૈઃ સંયુક્તો રાજા પરમધાર્મિકઃ
પરમ ધર્મી રાજા રાજચિહ્નોથી શોભતો, પોતાના પુત્રો અને પૌત્રો સાથે પગપાળા શત્રુઘ્ન પાસે પહોંચ્યા.
યયૌ કર્તું ધનાનાં સ સદ્વ્યયં ચલગામિનામ્ । એતદ્વિનશ્વરં મત્વા દુઃખદં સક્તચેતસામ્
તેમણે સમજ્યું કે આ ધન ક્ષણિક છે અને જેનું મન તેમાં બંધાય છે તેને દુઃખ આપે છે, તેથી તેમણે યોગ્ય રીતે ધનનો ઉપયોગ કરવા પ્રયાણ કર્યું.
શત્રુઘ્નં સ દદર્શાથ સિતચ્છત્રેણ શોભિતમ્ । ચામરૈર્વીજ્યમાનઞ્ચ સેવકૈઃ પુરતઃ સ્થિતૈઃ
ત્યાં તેમણે શત્રુઘ્નને જોયા, જે સફેદ છત્રની છાંયમાં તેજસ્વી લાગતા અને સેવકો સામે ઊભા રહી ચામર વડે પંખો કરતા હતા.
સુમતિં પરિપૃચ્છંતં રામચંદ્રકથાનકમ્ । ભયવાર્તાવિનિર્મુક્તં વીરશોભાસ્વલંકૃતમ્
તે સુમતિને રામચંદ્રની વાર્તાઓ પૂછતા હતા, કોઈ ભયની વાતથી મુક્ત અને વીરતાના તેજથી શોભતા હતા.
વીરૈઃ કોટિભિરાકીર્ણં વાજિપાલનકાંક્ષિભિઃ । વાનરાણાં સહસ્રૈશ્ચ સમંતાત્પરિવારિતમ્
તેઓ ચારે બાજુથી લાખો વીરોએ ઘેરેલા હતા, જે ઘોડાની રક્ષા કરવા ઉત્સુક હતા અને હજારો વાનરો પણ સાથે હતા.
દૃષ્ટ્વા શત્રુઘ્નચરણૌ પ્રણનામ સપુત્રકઃ । ધન્યોઽહમિતિ સંહૃષ્ટો વદન્રામૈકમાનસઃ
શત્રુઘ્નના ચરણો જોઈને તેણે પોતાના પુત્રો સાથે નમસ્કાર કર્યો અને આનંદથી કહ્યું: 'હું ધન્ય છું', તેમનું મન માત્ર રામમાં જ એકાગ્ર હતું.
શત્રુઘ્નસ્તં પ્રણયિનં દૃષ્ટ્વા રાજાનમુદ્ભટમ્ । ઉત્થાયાસનતઃ સર્વૈર્ભટૈર્દોર્ભ્યાં સ સસ્વજે
શત્રુઘ્ને તે પ્રીતિભર્યા અને પ્રતિષ્ઠિત રાજાને જોઈને, બધા વીરોએ સામે, બેઠકમાંથી ઊભા રહી બંને હાથથી તેને આલિંગન આપ્યો.
દૃઢં સંપૂજ્ય રાજા તં શત્રુઘ્નં પરવીરહા । ઉવાચ હર્ષમાપન્નો ગદ્ગદસ્વરયા ગિરા
રાજાએ શત્રુઘ્ન, જે શત્રુવીરોનો સંહારક છે, તેમનું ભક્તિપૂર્વક સન્માન કર્યું અને આનંદથી ગદગદ અવાજે બોલ્યા.
સુબાહુરુવાચ। અદ્ય ધન્યોસ્મિ સસુતઃ સકુટુંબઃ સવાહનઃ । યદ્યુષ્મચ્ચરણૌ દ્રક્ષ્યે નૃપકોટિભિરીડિતૌ
સુબાહુએ કહ્યું: 'આજે હું, મારા પુત્રો, કુટુંબ અને વાહનો સાથે, ધન્ય છું જો હું તમારા ચરણો, જે કરોડો રાજાઓ દ્વારા વંદિત છે, જોઈ શકું.'
અજ્ઞાનિના સુતેનાયં ગૃહીતો વાજિનાં વરઃ । દમનેનાનયં ત્વસ્ય ક્ષમસ્વ કરુણાનિધે
'મારા અજ્ઞાન પુત્રે આ શ્રેષ્ઠ ઘોડો પકડી લીધો હતો; દયાના સાગર, કૃપા કરીને આ દોષને માફ કરો.'
ન જાનાતિ રઘૂત્તંસં સર્વદેવાધિદૈવતમ્ । લીલયા વિશ્વસ્રષ્ટારં હંતારમપિ પાલકમ્
'તે રઘુવંશના શોભા, સર્વ દેવોના દેવ, રમતમાં વિશ્વના સર્જનહાર, સંહારક અને રક્ષકને ઓળખતો નથી.'
ઇદં રાજ્યં સમૃદ્ધાંગં સમૃદ્ધબલવાહનમ્ । ઇમે કોશા ધનૈઃ પૂર્ણા ઇમે પુત્રા ઇમે વયમ્
'આ રાજ્ય સમૃદ્ધ અને શક્તિશાળી છે, સેનાઓ અને વાહનો ભરપૂર છે; ખજાનાઓ ધનથી ભરેલા છે; આ મારા પુત્રો છે અને અમે અહીં છીએ.'
સર્વે વયં રામનાથાસ્ત્વદાજ્ઞા પ્રતિપાલકાઃ । ગૃહાણ સર્વં સફલં ન મેઽસ્તિ ક્વચિદુન્મતમ્
અમે બધા રામના સેવક છીએ, તમારી આજ્ઞાનું પાલન કરીએ છીએ. તમે જે કંઈ આપો તે સર્વે ફળદાયી છે—મારા મનમાં ક્યાંય પણ કોઈ ઉન્માદ કે ભ્રમ નથી.
ક્વાસૌ હનૂમાન્રામસ્ય ચરણાંભોજષટ્પદઃ । યત્પ્રસાદાદહં પ્રાપ્સ્યે રાજરાજસ્ય દર્શનમ્
હનુમાન ક્યાં છે, જે રામના પદપદ્મ પર ભમરો જેવો છે? એમની કૃપાથી જ હું રાજાધિરાજના દર્શન પામીશ.
સાધૂનાં સંગમે કિં કિં પ્રાપ્યતે ન મહીતલે । યત્પ્રસાદાદહં મૂઢો બ્રહ્મશાપમતીતરમ્
સારા લોકોની સંગતથી ધરતી પર શું મળતું નથી? એમની કૃપાથી હું મૂર્ખ હોવા છતાં બ્રહ્માના શાપથી પાર થઇ ગયો છું.
દૃષ્ટ્વા ત્વદ્ય મહારાજં પદ્મપત્રનિભેક્ષણમ્ । પ્રાપ્સ્યામિ જન્મનઃ સર્વં ફલં દુર્લભમત્ર ચ
આજે તમારી, કમળની પાંખ જેવી દૃષ્ટિ ધરાવતાં મહારાજ, દર્શન કરીને હું જન્મના બધા દુર્લભ ફળ અહીં જ મેળવી લઉં છું.