એતદ્ધિ બ્રહ્મવિજ્ઞાનમધુના જ્ઞાતવાનહમ્ । પુરાસિતાંગશાપેન હૃતજ્ઞાનધનોઽનઘાઃ
'હવે મને પરમાત્માનું જ્ઞાન થયું છે; પહેલાં અસિતાંગના શાપથી મારું જ્ઞાન હરી ગયું હતું, હે પાપરહિતો.'
અહં પુરા તીર્થયાત્રાં ગતસ્તત્ત્વવિવિત્સયા । તત્રાનેકે મયા દૃષ્ટા મુનયો ધર્મવિત્તમાઃ
'હું પહેલાં તત્ત્વ જાણવાની ઈચ્છાથી તીર્થયાત્રાએ ગયો હતો; ત્યાં મેં ઘણા ધર્મજ્ઞાની મુનિઓને જોયા.'
અસિતાંગં મુનિમહં ગતવાઞ્જ્ઞાતુમિચ્છયા । તદા પ્રોવાચ માં વિપ્રઃ કૃપાં કૃત્વા મમોપરિ
'હું અસિતાંગ મુનિ પાસે જ્ઞાન મેળવવા ગયો; ત્યારે એ બ્રાહ્મણે મારી ઉપર દયા કરીને મને કહ્યું.'
યોઽસાવયોધ્યાધિપતિઃ સ પરબ્રહ્મશબ્દિતઃ । તસ્ય યા જાનકી દેવી સાક્ષાત્સા ચિન્મયી સ્મૃતા
'અયોધ્યાના જે રાજા છે, તેઓ પરમ બ્રહ્મ કહેવાય છે; તેમની પત્ની, દેવી જાનકી, એ તો ચૈતન્ય સ્વરૂપા માનવામાં આવે છે.'
એનં તુ યોગિનઃ સાક્ષાદુપાસતે યમાદિભિઃ । દુસ્તરા પારસંસારવારિધિં સંતિતીર્ષવઃ
'મહાન યોગીઓ યમાદિ સાધનોથી તેમને સીધા ઉપાસે છે, કારણ કે તેઓ દુર્લંઘ્ય સંસારના દરિયાને પાર કરવા ઈચ્છે છે.'
સ્મૃતમાત્રો મહાપાપહારી સ ગરુડધ્વજઃ । ય એનં સેવતે વિદ્વાન્સ સંસારં તરિષ્યતિ
'ગરૂડધ્વજનો સ્મરણ કરતાની સાથે જ મહાપાપો નાશ પામે છે; જે વિદ્વાન તેમની સેવા કરે છે, તે સંસાર સાગર પાર કરી જાય છે.'
તદાહમહસં વિપ્રં કોઽયં રામસ્તુ માનુષઃ । કેયં સા જાનકી દેવી હર્ષશોકસમાકુલા
'પછી મેં એ બ્રાહ્મણને પૂછ્યું: આ રામ કોણ છે, શું એ માત્ર માનવ છે? અને આ દેવી જાનકી કોણ છે, જે ખુશી-દુઃખથી વ્યાકુળ થાય છે?'
અજન્મનઃ કથં જન્મ અકર્તુઃ કૃત્યમત્ર કિમ્ । જન્મદુઃખજરાતીતં કથયસ્વ મુને મમ
'જેને જન્મ નથી, એનો જન્મ કેમ થાય? જે કશું કરતો નથી, એનું કાર્ય શું? હે મુનિ, જન્મ અને વૃદ્ધિના દુઃખથી પર છે, એ વિશે મને કહો.'
ઇત્યુક્તવંતં માં ક્રુદ્ધઃ શશાપ સ મુનીશ્વરઃ । અજ્ઞાત્વા તત્સ્વરૂપં ત્વં પ્રતિબ્રૂષે મમાધમ
'હું આવું પૂછતાં, મહાન મુનિ ગુસ્સે થઈને મને શાપ આપ્યો: 'તમે એનું સાચું સ્વરૂપ જાણ્યા વિના મને જવાબ આપો છો, હે નીચ.'
એનં નિંદસિ રામં ત્વં માનુષોઽયમિદં હસન્ । તસ્માત્ત્વં તત્ત્વસંમૂઢો ભવિષ્યસ્યુદરંભરિઃ
'તમે રામનું અપમાન કરો છો, કહો છો કે એ માનવ છે અને એમાં હાસ્ય કરો છો; તેથી તું તત્ત્વથી મૂઢ બનીશ અને ખાવામાં જ તલિન રહીશ.'
તદાહં તસ્ય ચરણાવગૃહ્ણં સદયા યુતઃ । દૃષ્ટ્વા મે વિનયં માં તુ પ્રાવોચત્કરુણાનિધિઃ
ત્યારે હું દયાથી ભરાઈને તેમના પગ પકડી લીધા; મારી વિનમ્રતા જોઈને, તે દયાના સાગરએ મને કહ્યું.
ત્વં રામસ્ય મખે વિઘ્નં કરિષ્યસિ યદા નૃપ । તદા હનૂમાનંઘ્રિં ત્વાં તાડયિષ્યતિ વેગતઃ
રાજા, જ્યારે તું રામના યજ્ઞમાં વિઘ્ન લાવશે, ત્યારે હનુમાન તારા પગ પર જોરથી મારશે.
તદા ત્વં જ્ઞાસ્યસે રાજન્નાન્યથા સ્વમનીષયા । પુરાહમુક્તસ્તેનૈવં તદ્દૃષ્ટમધુના મયા
ત્યારે, રાજા, તને સમજાશે—પોતાની સમજથી નહિ; મને પણ એ પહેલા કહેવામાં આવ્યું હતું, અને હવે મેં પોતે જોઈ લીધું છે.
યદા માં હનુમાન્ક્રુદ્ધસ્તાડયામાસ વક્ષસિ । તદાઽદર્શં રમાનાથં પૂર્ણબ્રહ્મસ્વરૂપિણમ્
જ્યારે હનુમાન ગુસ્સામાં આવીને મારા છાતી પર માર્યો, ત્યારે મેં રામ, પૂર્ણ બ્રહ્મરૂપ ભગવાનને, જોઈ લીધા.
તસ્માદશ્વં તુ શોભાઢ્યમાનયંતુ મહાબલાઃ । ધનાનિ ચૈવ વાસાંસિ રાજ્યં ચેદં સમર્પયે
એથી, શક્તિશાળી લોકો સુંદર ઘોડો લાવે; હું ધન, કપડાં અને આ રાજ્ય અર્પણ કરું છું.
રામં દૃષ્ટ્વા કૃતાર્થઃ સ્યામહં યજ્ઞેતિ પુણ્યદે । આનયંતુ હયં મહ્યં રોચતે તુ તદર્પણમ્
રામને જોઈને હું યજ્ઞથી પૂર્ણ થાઉં, હે પુણ્ય આપનારા; મારા માટે ઘોડો લાવવો, તેનું અર્પણ મને ગમ્યું છે.
શેષ ઉવાચ। તે તુ તાતવચઃ શ્રુત્વા હર્ષિતાઃ સંપ્રહારિણઃ । તથેત્યૂચુર્મહારાજં રામદર્શનલાલસમ્
શેષે કહ્યું: પિતાના વચન સાંભળી, આનંદિત યુદ્ધવીરો રાજાને, જે રામના દર્શન માટે આતુર હતા, કહ્યું: 'જેમ કહો તેમ જ થશે.'
પુત્રા ઊચુઃ। રાજન્ભવત્પદાંભોજાન્નાન્યં જાનીમહે વયમ્ । યત્તવ સ્વાંતતો જાતં તદ્ભવત્વદ્ય વેગતઃ
પુત્રોએ કહ્યું: રાજા, અમને તમારા ચરણો સિવાય બીજું કશું જ ખબર નથી; તમારા હૃદયમાંથી જે થાય, એ અમે તરત જ કરીશું.
અશ્વોઽયં નીયતાં તત્ર સિતચામરભૂષિતઃ । રત્નમાલાતિશોભાઢ્યશ્ચંદનાદિકચર્ચિતઃ
આ ઘોડાને ત્યાં લાવવો, સફેદ ચામરથી શોભિત, રત્નમાળાથી સજ્જ અને ચંદનાદિ સુગંધોથી લિપ્ત.
રાજ્યમાજ્ઞાફલં સ્વામિન્કોશા બહુસમૃદ્ધયઃ । વાસાંસિ સુમહાર્હાણિ સૂક્ષ્માણિ સુગુણાનિ ચ
રાજ્ય, આજ્ઞાનું ફળ, ભરપૂર ખજાનો, અત્યંત કિંમતી અને ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળા કપડાં—
ચંદનં ચંદ્રકં ચૈવ વાજિનઃ સુમનોહરાઃ । હસ્તિનસ્તુ મદોદ્ધૂતા રથાઃ કાંચનકૂબરાઃ
ચંદન, ચાંદ્રક અને મનોહર ઘોડા; ઉન્મત્ત હાથીઓ અને સોનાના યોકવાળા રથો—
વિચિત્રતરવર્ણાદિ નાનાભૂષણભૂષિતાઃ । દાસ્યઃ શતસહસ્રં ચ દાસાશ્ચ સુમનોરમાઃ
રંગબેરંગી અને અનેક આભૂષણોથી સજ્જ; લાખોની દાસીઓ અને મનોહર દાસો—
મણયઃ સૂર્યસંકાશા રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ । મુક્તાફલાનિ શુભ્રાણિ ગજકુંભભવાનિ ચ
સૂર્ય જેવાં તેજસ્વી મણિ, વિવિધ રત્નો, અને હાથીના દાંતમાંથી ઉત્પન્ન શુદ્ધ મુક્તા—
વિદ્રુમાઃ શતસાહસ્રા યદ્યદ્વસ્તુમહોદયમ્ । તત્સર્વં રામચંદ્રાય દેહિ રાજન્મહામતે
લાખો વિદ્રુમ અને જે કંઈ પણ સુખ-સમૃદ્ધિ આપે તે બધું, હે બુદ્ધિશાળી રાજા, રામચંદ્રને અર્પણ કરો.
સુતાનસ્માન્કિંકરાન્નઃ સર્વાનર્પય ભૂપતે । કથં ન કુરુષેરાજંસ્તદધીનં નૃપાસનમ્
તમારા પુત્રો, અમને, અને બધા દાસોને પણ તેમને અર્પણ કરો, હે રાજા; રાજગાદી પણ તેમને સોંપી દો, એમાં શું અડચણ છે?
શેષ ઉવાચ। ઇતિ પુત્રવચઃ શ્રુત્વા હર્ષિતોઽભૂન્મહીપતિઃ । ઉવાચ ચ સુતાન્વીરાન્સ્વવાક્યકરણોદ્યતાન્
શેષે કહ્યું: પુત્રોના આવા વચન સાંભળી, રાજા આનંદિત થયા અને પોતાના આજ્ઞાપાલક વીર પુત્રોને કહ્યું.
રાજોવાચ। આનયંતુ હયં સર્વે સન્નદ્ધાઃ શસ્ત્રપાણયઃ । નાનારથપરીવારાસ્તતો યાસ્યે નૃપં પ્રતિ
રાજાએ કહ્યું: બધા શસ્ત્રધારી અને તૈયાર રહીને ઘોડો લાવો, વિવિધ રથોથી ઘેરાઈને; પછી હું રાજા પાસે જઈશ.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ રાજ્ઞોવચઃ શ્રુત્વા વિચિત્રો દમનસ્તથા । સુકેતુઃ સમરે શૂરા જગ્મુસ્તસ્યાજ્ઞયોદ્યતાઃ
શેષે કહ્યું: રાજાના આદેશ સાંભળી, દમન અને વીર સુકેતુ, યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ, તેમના આદેશે આગળ વધ્યા.
તે ગત્વાથ પુરીં શૂરા વાજિનં સુમનોરમમ્ । સિતચામરસંયુક્તં સ્વર્ણપત્રાદ્યલંકૃતમ્
પછી તે બહાદુરો શહેરમાં ગયા અને સુંદર ઘોડો લાવ્યા, જે સફેદ ચામરથી શોભતો અને સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ હતો.
રત્નમાલાવિભૂષાઢ્યં ચિત્રપત્રેણશોભિતમ્ । વિચિત્રમણિભૂષાઢ્યં મુક્તાજાલસ્વલંકૃતમ્
તે ઘોડો રત્નમાળાથી શોભતો, રંગીન પડથી ઝગમગતો, વિવિધ મોંઘા રત્નોથી સજ્જ અને મુક્તાની જાળીથી અલંકૃત હતો.