હસ્તિનઃ પત્તયશ્ચૈવ રથારૂઢા ભયાર્દિતાઃ । શરણં ત્વાં સમાયાંતિ તાનીક્ષસ્વ મહામતે
હાથી, પદાતી અને રથ上的 યોદ્ધાઓ ભયથી તારી પાસે આશ્રય લેવા આવી રહ્યા છે; હે બુદ્ધિશાળી, તેમને જો.
પુત્ર ત્વયા વિના સોઢું કથં શક્તો રણાંગણે । શત્રુઘ્નસાયકાંસ્તીક્ષ્ણાંશ્ચંડકોદંડનિર્ગતાન્
પુત્ર, તારા વિના હું યુદ્ધના મેદાનમાં શત્રુઘ્નના શક્તિશાળી ધનુષ્યમાંથી નીકળેલા તીક્ષ્ણ બાણો કેવી રીતે સહન કરી શકું?
અતો માં તુ ત્વયા હીનં કો વા પાલયિતું ક્ષમઃ । યદિ ત્યક્ષ્યસિ નિદ્રા ત્વં જયાયાહં ક્ષમસ્તદા
હવે, તારા વિના મને કોણ રક્ષા કરી શકે? જો તું ઊંઘ છોડે તો જ હું વિજય મેળવવા સમર્થ છું.
ઇત્થં વિલપ્ય સુભૃશં તતાડ હૃદયં સ્વકમ્ । બહુશઃ પાણિના રાજા પુત્રદુઃખેન દુઃખિતઃ
આ રીતે ખૂબ રડીને, રાજાએ પુત્રશોકથી વ્યથિત થઈ, પોતાના હૃદય પર વારંવાર હાથ માર્યો.
તદા વિચિત્ર દમનૌ સ્વ સ્વ સ્યંદનસંસ્થિતૌ । પિતુશ્ચરણયોર્નત્વા ઊચતુઃ સમયોચિતમ્
ત્યારે બંને દમનાએ પોતપોતાના રથમાં ઊભા રહી પિતાના પગે વંદન કરીને સમયે યોગ્ય એવી વાત કરી.
રાજન્નસ્માસુ જીવત્સુ કિં દુઃખં હૃદિ તદ્વદ । વીરાણાં પ્રધને મૃત્યુર્વાંચ્છિતો જાયતે મહાન્
રાજા, જ્યારે અમે જીવતા છીએ, ત્યારે તમારા હૃદયમાં શું દુઃખ છે? વીર પુરુષો માટે યુદ્ધમાં મૃત્યુ તો સૌથી ઇચ્છનીય છે.
ધન્યોઽયં બત ચિત્રાંગો યો વીર ભુવિ શોભતે । સકિરીટસ્તુ સંદષ્ટદંતચ્છદયુગઃ પ્રભુઃ
કેટલું ભાગ્યશાળી છે ચિત્રાંગ, હે વીર, જે પૃથ્વી પર તેજથી ઝળકે છે, મસ્તક પર મુગટ છે, દાંત ભીંચી ને દૃઢ નિશ્ચય સાથે, અને મહાન શાસક છે.
કથયાશુ કિમદ્યૈવ કુર્વસ્તે કાર્યમીપ્સિતમ્ । શત્રુઘ્નવાહિનીં સર્વાં હન્વ આવામનાથિનીમ્
મને જલદી કહો, આજે તમે શું કરવા ઇચ્છો છો? શું હું શત્રુઘ્નની આખી સેના, જે હવે તેના સ્વામી વિના છે, નાશ કરી દઉં?
અદ્યૈવ પુષ્કલં ભ્રાતુર્વધકારિણમાહવે । પાતયાવો રથાચ્છિત્ત્વા શિરોમુકુટમંડિતમ્
આજે જ, ચાલો આપણે યુદ્ધમાં ભાઈના હત્યારા પુષ્કલને રથ પરથી નીચે પાડી દઈએ, અને તેના મુગટથી શોભતા માથાને કાપી નાખીએ.
ત્યજ શોકં સુદુઃખાર્તઃ કથં ભાસિ મહામતે । આજ્ઞાપયાવાં માનાર્હ કુરુ યુદ્ધે મતિં તથા
આપનો દુઃખ છોડો, તમે ખૂબ જ પીડિત હોવા છતાં, હે મહાન બુદ્ધિશાળી, તમે આવું કેમ બોલો છો? અમને આદેશ આપો, હે માન્યવર, અને યુદ્ધમાં મન લગાવો.
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય પુત્રયોર્વીરમાનિનોઃ । શોકં ત્યક્ત્વા મહારાજો યુદ્ધાય મતિમાદધાત્
પુત્રોના વીરતા ભરેલા શબ્દો સાંભળી, મહારાજાએ પોતાનું શોક છોડીને યુદ્ધ માટે મન મક્કમ કર્યું.
તાવપિ પ્રતિયોદ્ધારં વાંચ્છંતૌ રણદુર્મદૌ । જગ્મતુઃ કટકે શત્રોરનંતભટપૂરિતે
એ બંને યુદ્ધની ઇચ્છા અને યુદ્ધના ઉન્માદથી ભરેલા, દુશ્મનના અસંખ્ય સૈનિકોથી ભરેલી સેના તરફ આગળ વધ્યા.
રિપુતાપેન દમનો નીલરત્નેન ચેતરઃ । યુયુધાતે રણે વીરૌ પ્રાવૃષીવ બલાહકૌ
એક, નિલા રત્ન ધારણ કરનાર, દુશ્મનના દુઃખથી દમિત; બીજો, બંને વીરોએ વરસાદના ઋતુના મેઘો જેવી ગર્જના સાથે યુદ્ધ કર્યું.
રાજા કનકસન્નદ્ધે રથે મણિવિચિત્રિતે । રત્નકૂબરશોભાઢ્યે તિષ્ઠંશ્ચાપધરો બલી
રાજા સોનાથી શોભતા અને મણિઓથી અલંકૃત રથ પર ઊભા હતા, રત્નમય ધ્વજથી ઝળકતા, હાથમાં ધનુષ્ય લઈને બળવાન દેખાતા.
યયૌ યોદ્ધું તુ શત્રુઘ્નં વીરકોટભિરાવૃતમ્ । તૃણીકુર્વન્મહાવીરાન્ધનુર્વિદ્યાવિશારદાન્
તે શત્રુઘ્ન સાથે યુદ્ધ કરવા આગળ વધ્યા, આસપાસ વીરોની ભીડ હતી, અને ધનુર્વિદ્યા જાણતા મહાવીરોને પણ તૃણ સમાન ગણ્યા.
તં યોદ્ધુમાગતં દૃષ્ટ્વા સુબાહું રોષપૂરિતમ્ । પુત્રનાશેન કુર્વંતં સર્વસૈન્યવધાદિકમ્
સુબાહુને, ક્રોધથી ભરેલા અને પુત્રના મૃત્યુનો બદલો લેવા આખી સેના નાશ કરવા આતુર, યુદ્ધ માટે આવતો જોઈને—
શત્રુઘ્નપાર્શ્વસંચારી હનૂમાંસ્તમુપાદ્રવત્ । નખાયુધો મહાનાદં કુર્વન્મેઘ ઇવાહવે
શત્રુઘ્નના બાજુમાં ચાલતો હનુમાન, નખો હથિયાર સમાન બનાવી, મેઘ જેવી ગર્જના સાથે યુદ્ધમાં તેની સામે દોડી ગયો.
સુબાહુસ્તં હનૂમંતમાગચ્છંતં મહારવમ્ । ઉવાચ પ્રહસન્વાક્યં રોષપૂરિતલોચનઃ
સુબાહુએ, હનુમાનને મહાન રોષ સાથે આવતો જોઈ, હસતાં અને ક્રોધથી આંખો લાલ કરીને કહ્યું:
ક્વ ગતઃ પુષ્કલો હત્વા મત્પુત્રં રણમંડલે । પાતયામ્યદ્ય તસ્યાશુ શિરો જ્વલિતકુંડલમ્
મારો પુત્ર યુદ્ધમાં મારનાર પુષ્કલ ક્યાં ગયો? આજે હું તરત જ તેના ઝળહળતા કુંડળવાળા માથાને કાપી નાખીશ.
ક્વ શત્રુઘ્નો વાહપાલઃ ક્વ ચ રામઃ કુતો ભટાઃ । પ્રાણહંતારમાયાંતં પશ્યંતુ પ્રધને તુ મામ્
શત્રુઘ્ન, સેના પ્રમુખ, ક્યાં છે? રામ ક્યાં છે? યોદ્ધાઓ ક્યાં છે? યુદ્ધના મથામાં આવતો મને, પ્રાણહરણારને, તેઓ જોઈ લે.
ઇતિ તદ્વાક્યમાકર્ણ્ય હનૂમાન્નિજગાદ તમ્ । શત્રુઘ્નો લવણચ્છેત્તા વર્તતે સૈન્યપાલકઃ
આવી વાતો સાંભળી, હનુમાને કહ્યું: 'શત્રુઘ્ન, લવણનો સંહારક, સેના રક્ષક તરીકે અહીં ઊભો છે.'
સ કથં પ્રધને યુધ્યેત્સેવકેઽગ્રે સ્થિતે નૃપ । માં વિજિત્ય રણે તં ચ ત્વં ગંતાસિ નરર્ષભ
'રાજા, જ્યારે હું તેની સામે ઊભો છું ત્યારે તે કેવી રીતે આગળ જઈને યુદ્ધ કરે? પહેલા મને યુદ્ધમાં હરાવો, પછી જ તમે તેની પાસે જઈ શકો.'
ઇત્યુક્તવંતં તરસા વિવ્યાધ દશસાયકૈઃ । હૃદિ વાનરમત્યુગ્રં પર્વતાગ્ર્યમિવસ્થિતમ્
હનુમાન આવું બોલતા, સુબાહુએ ઝડપથી દસ તીરો વડે એ ભયાનક વાનરને, જે પર્વતની ચોટી જેવો ઊભો હતો, હૃદયમાં ઘાયલ કર્યો.
સબાણાનાગતાંસ્તાંશ્ચ ગૃહીત્વા કરસંપુટે । ચૂર્ણયામાસ તિલશઃ શિતાન્વૈરિવિદારણાન્
હનુમાને એ તીખા, દુશ્મનને સંહારતા તીરોને હાથના કપમાં પકડી લીધા અને તલની જેમ ચૂર્ણ કરી નાખ્યા.
ચૂર્ણયિત્વા શરાંસ્તાંસ્તુ નિનદન્ઘનગર્જિતૈઃ । પુચ્છેનાવેષ્ટ્ય તસ્યોચ્ચૈ રથં નિન્યે મહાબલઃ
મહાબલી હનુમાનજી એ ઘનઘોર ગર્જના અને પોતાના અંગોની ધ્વનિ સાથે તે તીરોને ભેળવી નાખ્યા, પછી પોતાની પૂંછ વડે રથને મજબૂતીથી વળી અને તે રથને ઉંચકીને લઈ ગયા.
તદા તં નૃપવર્યોઽસાવાકાશે સ્થિત એવ સઃ । લાંગૂલં તાડયામાસ શિતાગ્રૈઃ સાયકૈર્મુહુઃ
પછી તે શ્રેષ્ઠ રાજાએ, આકાશમાં ઊભા રહીને, હનુમાનજીની પૂંછ પર વારંવાર તીક્ષ્ણ તીરો વડે પ્રહાર કર્યો.
સ તાડિતસ્તુ પુચ્છાગ્રે શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । મુમોચ તદ્રથં દિવ્યં કનકેન વિચિત્રિતમ્
પછી વાંકાં સાંધાવાળા તીરો વડે પૂંછના છેડે ઘાયલ થયેલા હનુમાનજી એ સુવર્ણથી શોભતા એ દિવ્ય રથને છોડી દીધો.
સ મુક્તસ્તેન તરસા શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્જઘાન તમ્ । હનૂમંતં કપિવરં રોષસંપૂરિતેક્ષણઃ
તે જોરથી મુક્ત થયેલા રાજાએ, તીક્ષ્ણ તીરો વડે ક્રોધથી ભરાયેલા નેત્રો સાથે વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાનજી પર પ્રહાર કર્યો.
હનૂમાન્બાણવિચ્છિન્નઃ સર્વત્રરુધિરાપ્લુતઃ । મહારોષં સમાધત્ત નૃપોપરિ કપીશ્વરઃ
તીરો વડે કાપી નાખેલા અને સર્વત્ર લોહીથી લથબથ થયેલા હનુમાનજી એ રાજા પર ભારે રોષ પામ્યો.
ગૃહીત્વા તસ્ય દંષ્ટ્રાભી રથં હયસમન્વિતમ્ । ચૂર્ણયામસ વેગેન તદદ્ભુતમિવાભવત્
પછી હનુમાનજી એ પોતાના દાંતોથી ઘોડાવાળા એ રથને પકડીને, ઝડપથી ભેળવી નાખ્યો; તે દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.