મહાદેવ ઉવાચ-। ઇત્યુક્ત્વા સહસા દૈત્યઃ પ્રાસાદસ્તંભમાત્મનઃ । તાડયામાસ હસ્તેન પ્રહ્લાદમિદમબ્રવીત્
મહાદેવ બોલ્યા—આવી વાત કહીને દૈત્યે અચાનક મહેલના થંભાને હાથથી માર્યો અને પ્રહલાદને કહ્યું.
હિરણ્યકશિપુરુવાચ- અસ્મિન્દર્શય તં વિષ્ણું યદિ સર્વગતો ભવેત્ । અન્યથા ત્વાં વધિષ્યામિ મિથ્યાવાક્યપ્રલાપિનમ્
હિરણ્યકશિપુ બોલ્યો—જો વિષ્ણુ ખરેખર સર્વત્ર વ્યાપક છે, તો આ થંભામાં મને બતાવ; નહીં તો, ખોટું બોલનાર, હું તને મારી નાખીશ.
રુદ્ર ઉવાચ- ઇત્યુક્ત્વા સહસા ખઙ્ગમાકૃષ્ય દિતિજેશ્વરઃ । પ્રહ્લાદોરસિ ચિક્ષેપ હંતું ખઙ્ગેન તં રુષા
રુદ્ર બોલ્યા—આવી વાત કહીને દૈત્યરાજે તરત જ તલવાર કાઢી, ગુસ્સામાં પ્રહલાદના છાતી પર મારવા ફેંકી.
તસ્મિન્ક્ષણે મહાશબ્દઃ સ્તંભે સંશ્રૂયતે ભૃશમ્ । સંવર્તાશનિસંરાવૈઃ ખમિવ સ્ફુટિતાંતરમ્
એ સમયે થંભામાંથી ભયાનક ગર્જના સંભળાઈ, જાણે પ્રલયના વીજળીના ગર્જનથી આકાશ ફાટી ગયું હોય.
તેન શબ્દેન મહતા દૈત્યશ્રોત્રવિઘાતિના । સર્વે નિપાતિતા ભૂમૌ છિન્નમૂલા ઇવ દ્રુમાઃ
એ ભયાનક અવાજે દૈત્યોના કાન ફાટી ગયા અને બધા ધરતી પર ઉખડેલા વૃક્ષની જેમ પડી ગયા.
બિભ્યંતઃ સંપ્લુતં દૈત્યા મેનિરે વૈ જગત્ત્રયમ્ । તતઃ સ્તંભે મહાતેજા નિષ્ક્રાંતો વૈ મહાહરિઃ
ભયથી દૈત્યો દોડ્યા અને ત્રણેય લોક નાશ પામ્યા એમ માની લીધું; ત્યારબાદ થંભામાંથી મહાતેજસ્વી હરિ પ્રગટ થયો.
ચકાર સ મહાઘોરં જગત્ક્ષયનિભં સ્વનમ્ । તેન નાદેન મહતા તારકાઃ પતિતા ભુવિ
તે મહાશક્તિશાળી અવાજે આખા જગતના વિનાશ જેવો ભયાનક ધ્વનિ કર્યો; એ ભયાનક ગર્જનાથી તારાઓ જમીન પર પડી ગયા.
નૃસિંહવપુરાસ્થાય તત્રૈવાવિરભૂદ્ધરિઃ । અનેકકોટિસૂર્ય્યાગ્નિ તેજસા સ સમાવૃતઃ
ત્યાં હરિએ નરસિંહનું રૂપ ધારણ કર્યું, અનેક કરોડ સૂર્ય અને અગ્નિ જેવી તેજસ્વિતા સાથે તે પ્રકાશિત થયો.
મુખે પંચાનનપ્રખ્યઃ શરીરે માનુષાકૃતિઃ । દંષ્ટ્રાકરાલવદનઃ સ્ફુરજ્જિહ્વામ્બરોદ્ધતઃ
તેના મુખ પાંચ સિંહ જેવું દેખાતું, શરીર માનવ જેવું હતું; તેના દાંત ભયાનક અને મોટી મોટી, જીભ આકાશ સુધી ઉંચી અને કંપતી હતી.
જ્વાલાવલિતકેશાંતસ્તપ્તાલાતેક્ષણો વિભુઃ । સહસ્રબાહુભિર્દીર્ઘૈઃ સર્વાયુધસમન્વિતૈઃ
તેના વાળોમાંથી જ્વાળાઓ નીકળતી, આંખો તપેલા સોનાની જેમ ચમકતી; ભગવાનના હજારો લાંબા હાથ હતા, દરેકમાં વિવિધ શસ્ત્રો શોભતા.
વૃતો મેરુરિવાભાતિ બહુશાખાનગાન્વિતઃ । દિવ્યમાલ્યાંબરધરો દિવ્યાભરણભૂષિતઃ
તે અનેક ડાળાવાળા વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા મેરુ પર્વત જેવો તેજસ્વી લાગતો; તેના શરીરે દિવ્ય વણાવેલા ફૂલમાળા અને વસ્ત્રો, તથા સ્વર્ગીય આભૂષણો શોભતા.
તસ્થૌ નૃકેસરીરૂપઃ સંહર્ત્તું સર્વદાનવાન્ । તં દૃષ્ટ્વા ઘોરસંકાશં નરસિંહં મહાબલમ્
તે નરસિંહરૂપે ત્યાં ઊભો રહ્યો, બધા દાનવોનો વિનાશ કરવા; એ ભયાનક અને મહાબલી નરસિંહને જોઈને,
દગ્ધાક્ષિપક્ષ્મો દૈત્યેંદ્રો વિહ્વલાંગઃ પપાત હ । પ્રહ્લાદોઽથ તદા દૃષ્ટ્વા નારસિંહોપમં હરિમ્
દૈત્યરાજના પાંપણ સળગી ગયા, શરીર કાંપતું થયું અને તે જમીન પર પડી ગયો; અને પ્રહલાદે, નરસિંહ જેવા હરિને જોઈને,
જયશબ્દેન દેવેશં નમશ્ચક્રે જનાર્દનમ્ । દદર્શ તસ્ય ગાત્રેષુ નૃસિંહસ્ય મહાત્મનઃ ૧૦૦ 6.238.
જયના ઉલ્લાસથી દેવોના સ્વામી જનાર્દનને વંદન કર્યું; તેણે મહાત્મા નરસિંહના શરીર પર,
લોકાન્સમુદ્રા ન્સદ્વીપાન્સુરગંધર્વમાનુષાન્ । અજાંડાનાં સહસ્રં તુ સટાગ્રે તસ્ય દૃશ્યતે
જગતો, સમુદ્રો, દ્વીપો, દેવતાઓ, ગંધર્વો, મનુષ્યો અને હજારો બ્રહ્માંડ તેના વાળના છેડે દેખાતા.
દૃશ્યંતે તસ્ય નેત્રેષુ સોમસૂર્ય્યાદયસ્તથા । કર્ણયોરશ્વિનૌ દેવૌ દિશશ્ચ વિદિશસ્તથા
તેની આંખોમાં ચંદ્ર, સૂર્ય અને બીજા ગ્રહો દેખાતા; કાનમાં અશ્વિનીકુમાર દેવતાઓ અને દિશાઓ તથા ઉપદિશાઓ પણ દેખાતી.
લલાટે બ્રહ્મરુદ્રૌ ચ નભો વાયુશ્ચ નાસિકે । ઇંદ્રાગ્ની તસ્ય વક્ત્રાંતેજિહ્વાયાં તુ સરસ્વતી
લલાટ પર બ્રહ્મા અને રુદ્ર, નાકમાં આકાશ અને વાયુ; મુખમાં ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, જીભ પર સરસ્વતી દેખાતી.
દંષ્ટ્રાસુ સિંહશાર્દૂલાઃ શરભાશ્ચ મહોરગાઃ । કંઠે ચ દૃશ્યતે મેરુઃ સ્કંધેષ્વપિ મહાદ્રયઃ
દાંતોમાં સિંહ, વાઘ, શરભ અને મહાન સાપો હતા; ગળામાં મેરુ પર્વત અને ખભા પર મહાન પર્વતો દેખાતા.
દેવતિર્ય્યઙ્મનુષ્યાશ્ચ બાહુષ્વપિ મહાત્મનઃ । નાભૌ ચાસ્યાંતરિક્ષં ચ પાદયોઃ પૃથિવીતથા
મહાત્મા નરસિંહના હાથમાં દેવો, પશુઓ અને મનુષ્યો દેખાતા; નાભિમાં આકાશ અને પગ નીચે પૃથ્વી દેખાતી.
રોમસ્વોષધયઃ સર્વાઃ પાદપા નખપંક્તિષુ । નિઃશ્વાસેષુ ચ વેદાશ્ચ સાઙ્ગોપાઙ્ગસમન્વિતાઃ
તેના રોમમાં સર્વ ઔષધિઓ, નખોની પંક્તિમાં વૃક્ષો; શ્વાસમાં તમામ અંગો અને ઉપાંગો સહિત વેદો રહેલા.
આદિત્યા વસવો રુદ્રા વિશ્વેદેવા મરુદ્ગણાઃ । સર્વાઙ્ગેષુ પ્રદૃશ્યંતે ગંધર્વાપ્સરસશ્ચ યે
આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, સર્વ દેવતાઓ અને મરુદગણ; તેના સર્વ અંગોમાં ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ પણ દેખાતા.
ઇત્થં વિભૂતયસ્તસ્ય દૃશ્યંતે પરમાત્મનઃ । શ્રીવત્સકૌસ્તુભોરસ્કં વનમાલાવિભૂષિતમ્
આ રીતે પરમાત્માના અનેક વિભવ દેખાતા; તેના વક્ષસ્થળ પર શ્રીવત્સ, કૌસ્તુભ અને વનમાળા શોભતી.
શંખચક્રગદાખઙ્ગ શાર્ઙ્ગાદ્યૈર્હેતિભિર્યુતમ્ । સર્વોપનિષદામર્થં દૃષ્ટ્વા દૈત્યેશ્વરાત્મજઃ
તે શંખ, ચક્ર, ગદા, ખડગ, શારંગ ધનુષ્ય અને બીજા શસ્ત્રોથી સજ્જ હતો; સર્વ ઉપનિષદોનું સાર રૂપ જોઈને દૈત્યરાજનો પુત્ર—
હર્ષાશ્રુજલસિક્તાંગઃ પ્રણનામ મુહુર્મુહુઃ । દૈત્યેંદ્રસ્તુ હરિં દૃષ્ટ્વા ક્રોધાન્મૃત્યુવશે સ્થિતઃ
હર્ષના આંસુઓથી ભીંજાયેલ શરીરે વારંવાર નમસ્કાર કર્યો; પણ દૈત્યરાજે હરિને જોઈને ક્રોધથી મરણના વશમાં થઈ ગયો.
યોદ્ધું ખઙ્ગં સમુદ્યમ્ય નૃસિંહં તમભિદ્રવત્ । અથ દૈત્યગણાઃ સર્વ્વે લબ્ધસંજ્ઞા મહાબલાઃ
લડવા માટે તલવાર ઉંચકી, તેણે નૃસિંહજી પર આક્રમણ કર્યું; પછી બધા શક્તિશાળી દૈત્યોએ ફરીથી સંજ્ઞાન પામી આગળ વધ્યા.
સ્વાન્યાયુધાનિ ચાદાય હરિં જઘ્નુસ્ત્વરાન્વિતાઃ । પલાલકાણ્ડાનિ યથા વહ્નૌ ક્ષિપ્તાન્યનેકશઃ
પોતાંના પોતાના શસ્ત્રો લઈને, તેઓ હરિ પર ઝડપથી તૂટી પડ્યા, જેમ કે અનેક પાંખલા અગ્નિમાં ફેંકવામાં આવે છે.
તથૈવ ભસ્મતાં યાંતિ મહાસ્ત્રાણિ હરેસ્તનૌ । તાન્યનીકાનિ દૈત્યાનાં દૃષ્ટ્વા નરહરિસ્તદા
એ જ રીતે, હરિના શરીર પર બધા મહાશસ્ત્રો ભસ્મ થઈ ગયા; દૈત્યોની સેના આ રીતે નિષ્ફળ થઈ જોઈને, એ સમયે નૃહરિએ—
સટૈર્દદાહ ચ જ્વાલામાલાવિરચિત સ્ફુટૈઃ । નૃકેસરિ સટોદ્ભૂતવહ્નિના દાનવા ભૃશમ્
પાંજરમાંથી નીકળતી જ્વાળાઓથી, નૃકેસરીએ દૈત્યોને ભયંકર રીતે દાઝી નાખ્યા; તેની પાંજરમાંથી નીકળતા અગ્નિએ દૈત્યોને બળી નાખ્યા.
નિર્ભસ્મિતા ગણાઃ સર્વે નિઃશેષં તદભૂદ્બલમ્ । પ્રહ્લાદં સાનુગં હિત્વા ભસ્મિતે વીક્ષ્ય તદ્બલે
બધી દૈત્યસેનાઓ સંપૂર્ણપણે ભસ્મ થઈ ગઈ, તેમનું બળ સંપૂર્ણ નાશ પામ્યું; પ્રહલાદ અને તેના સાથીઓને અખુત રાખીને, તેણે દૈત્યસેનાનું વિનાશ જોયું.
ક્રોધાદ્દૈત્યપતિઃ ખઙ્ગમાકૃષ્યાભિપ્રપદ્યત । ખઙ્ગહસ્તં તુ દૈત્યેંદ્રં જગ્રાહૈકેન બાહુના
ક્રોધથી દૈત્યપતિએ તલવાર ખેંચી આગળ ધસી આવ્યો; પણ નૃસિંહજીએ એક જ હાથથી તલવારધારી દૈત્યરાજને પકડી લીધો.