તદ્વિક્રાંતં સમાલોક્ય પુષ્કલઃ પરવીરહા । શરાણાં છાયયા વ્યાપ્તં રણમંડલમીક્ષ્ય ચ
એવી બહાદુરીથી આગળ વધતા અને તીરોની છાયાથી ભરાયેલું યુદ્ધમેદાન જોઈને પુષ્કલ, શત્રુવીરોનો વિનાશક, આશ્ચર્યથી નિહાળી રહ્યો.
શરાસને સમાધત્ત બાણં વહ્ન્યભિમંત્રિતમ્ । આચમ્ય સમ્યગ્વિધિવન્મોચયામાસ સાયકમ્
પુષ્કલે અગ્નિનો મંત્રિત તીર ધનુષ પર ચડાવ્યો, વિધિ પ્રમાણે પાણી પીધું અને પછી એ તીર છોડ્યો.
તતોઽગ્નિપ્રાદુરભવત્તત્ર સંગ્રામમૂર્ધનિ । જ્વાલાભિર્વિલિહન્વ્યોમ પ્રલયાગ્નિરિવોત્થિતઃ
પછી યુદ્ધના મધ્યમાં અગ્નિ પ્રગટ્યો, એની જ્વાળાઓ આકાશ સુધી ચાટતી હતી, જાણે પ્રલયનો અગ્નિ ઉગ્યો હોય.
તતોઽસ્ય સૈન્યં નિર્દગ્ધં ત્રાસં પ્રાપ્તં રણાંગણે । પલાયનપરં જાતં વહ્નિજ્વાલાભિપીડિતમ્
પછી એના સૈન્યને અગ્નિએ દાઝી નાખ્યું, યુદ્ધમેદાનમાં બધાને ભય પકડી ગયો અને અગ્નિની જ્વાળાઓથી પીડાઈને બધાએ ભાગવાનું શરૂ કર્યું.
છત્રાણિ તુ પ્રદગ્ધાનિ ચંદ્રાકારાણિ ધન્વિનામ્ । દૃશ્યંતે જાતરૂપાભ કાંતિધારીણિ તત્ર હ
ત્યાં ધનુર્ધારીઓના ચાંદ્રાકાર છત્રો અગ્નિથી બળી ગયા હતા, પણ એ સોનાની જેમ તેજસ્વી દેખાતા હતા.
હયા દગ્ધાઃ પલાયંતે કેસરેષુ ચ વૈરિણામ્ । રથા અપિ ગતા દાહં સુકૂબરસમન્વિતાઃ
ઘોડાઓ દાઝી ગયા અને દુશ્મનના વાળમાં અગ્નિ લાગ્યો હતો, રથો પણ પોતાના જૂઆ સાથે બળી ગયા.
મણિમાણિક્યરત્નાનિ વહંતઃ કરભાસ્તતઃ । પલાયંતે દહનભૂ જ્વાલામાલાભિપીડિતાઃ
મણિ અને રત્નોથી ભરેલા ઊંટો અગ્નિની જ્વાળાઓથી પીડાઈને ત્યાંથી ભાગી ગયા.
કુત્રચિદ્દંતિનો નષ્ટાઃ કુત્રચિદ્ધયસાદિનઃ । કુત્રચિત્પત્તયો નષ્ટા વહ્નિદગ્ધકલેવરાઃ
કેટલાક સ્થળે હાથીઓ મરી ગયા, ક્યાંક ઘોડાસવારો, તો ક્યાંક પદાતિઓ અગ્નિથી દાઝી ગયા અને નષ્ટ થયા.
શરાઃ સર્વે નૃપસુતપ્રમુક્તાઃ પ્રલયં ગતાઃ । આશુશુક્ષણિકીલાભિર્ભસ્મીભૂતાઃ સમંતતઃ
રાજકુમારે છોડેલા બધા તીરો પ્રલયમાં નષ્ટ થઈ ગયા, ચારે બાજુ તીવ્ર જ્વાળાઓથી બળીને રાખ બની ગયા.
તદા સ્વસૈન્યે દગ્ધે ચ દમનો રોષપૂરિતઃ । સર્વાસ્ત્રવિત્તચ્છાંત્યર્થં વારુણાસ્ત્રમથા દદે
પછી પોતાનું સૈન્ય દાઝી ગયું જોઈ દમન ક્રોધથી ભરાઈ ગયો અને બધા અસ્ત્રોને શાંત કરવા માટે વરુણાસ્ત્ર ઉપસિત કર્યું.
વારુણં વહ્નિશાંત્યર્થં મુક્તં તેન મહીભૃતા । આપ્લાવયદ્બલં તસ્ય રથવાજિસમાકુલમ્
રાજાએ અગ્નિને શાંત કરવા માટે વરુણાસ્ત્ર છોડ્યું, એણે રથ અને ઘોડાઓથી ભરેલા પોતાના સૈન્યને પાણીથી તરબોળ કરી દીધું.
રથા વિપ્લાવિતાસ્તોયે દૃશ્યંતે પરિપંથિનામ્ । ગજાશ્ચાપિ પરિપ્લુષ્ટાઃ સ્વીયાઃ શાંતિમુપાગતાઃ
દુશ્મનોના રથો પાણીમાં વહેતા દેખાયા અને પોતાના હાથીઓ પાણીમાં ડૂબી ગયા, પણ એ શાંતિ પામ્યા.
વહ્નિશ્ચ શાંતિમગમદગ્ન્યસ્ત્ર પરિમોચિતઃ । શાંતિમાપ બલં સ્વીયં વહ્નિજ્વાલાભિપીડિતમ્
પાણીના અસ્ત્રથી અગ્નિ શાંત થયો અને પોતાની જ્વાળાઓથી પીડાયેલી પોતાની સેના પણ શાંતિ પામી.
કંપિતાઃ શીતતોયેન સીત્કુર્વંતિ ચ વૈરિણઃ । કરકાવૃષ્ટિભિઃ ક્ષિપ્તા વાયુના ચ પ્રપીડિતાઃ
ઠંડા પાણીથી દુશ્મનો કાંપતા અને ચીસો પાડતા, ઉપરથી કરકાવૃષ્ટિ અને પવનના ઝપાટાથી વધુ પીડાતા.
તદા સ્વબલમાલોક્ય તોયપૂરેણ પીડિતમ્ । કંપિતં ક્ષુભિતં નષ્ટં વારુણેન વિનિર્હૃતમ્
પછી પોતાનું સૈન્ય પાણીના પૂરથી પીડાઈને, કાંપતું, ગભરાયેલું અને નષ્ટ થયેલું જોઈને એ ચિંતિત થયો.
તદાતિકોપતામ્રાક્ષઃ પુષ્કલો ભરતાત્મજઃ । વાયવ્યાસ્ત્રં સમાધત્ત ધનુષ્યેકં મહાશરમ્
પછી ભરતપુત્ર પુષ્કલ અત્યંત ક્રોધથી આંખે લાલ થઈને પોતાના ધનુષ પર વાયુઅસ્ત્ર ચડાવ્યું.
તતો વાયુર્મહાનાસીદ્વાયવ્યાસ્ત્રપ્રચોદિતઃ । નાશયામાસ વેગેન ઘનાનીકમુપસ્થિતમ્
પછી વાયુના અસ્ત્રથી પ્રેરિત એક પ્રચંડ પવન ઉઠ્યો અને જોરદાર ઝડપથી એકઠા થયેલા વાદળોને વિખેરી નાખ્યા.
વાયુના સ્ફાલિતા નાગાઃ પરસ્પરસમાહતાઃ । અશ્વાશ્ચ સંહતાન્યોન્યં સ્વસ્વારોહસમન્વિતાઃ
વાયુના આઘાતથી હાથીઓ એકબીજા સાથે અથડાયા અને ઘોડાઓ પણ તેમના સવાર સાથે એકબીજા સાથે ભેગા થઈ ગયા.
નરાઃ પ્રભંજનોદ્ધૂતા મુક્તકેશા નિરોજસઃ । પતંતોઽત્ર સમીક્ષ્યંતે વેતાલા ઇવ ભૂગતાઃ
જોરદાર પવનથી ફેંકાયેલા માણસો, જેમના વાળ છૂટેલા અને શરીર નિર્વળ હતું, ત્યાં જમીનમાંથી નીકળતા ભૂત જેવા પડી રહ્યા હતા.
વાયુના સ્વબલં સર્વં પરિભૂતં વિલોક્ય સઃ । રાજપુત્રઃ પર્વતાસ્ત્રં ધનુષ્યેવં સમાદધે
પવનથી પોતાની આખી સેના પરાજિત થયેલી જોઈને રાજકુમારે પોતાના ધનુષ્ય પર પર્વતાસ્ત્ર ધારણ કર્યું.
તદા તુ પર્વતાઃ પેતુર્મસ્તકોપરિ યુધ્યતામ્ । વાયુઃ સંચ્છાદિતસ્તૈસ્તુ ન પ્રચક્રામ કુત્રચિત્
ત્યારે યુદ્ધ કરતા વીરોના માથા પર પર્વતો પડ્યા; અને વાયુ એ પર્વતોથી ઢંકાઈ જતાં ક્યાંય હલનચલન કરી શક્યો નહીં.
પુષ્કલો વજ્રસંજ્ઞં તુ સમાધત્ત શરાસને । વજ્રેણ કૃત્તાસ્તે સર્વે જાતાશ્ચ તિલશઃ ક્ષણાત્
પુષ્કલે પોતાના ધનુષ્ય પર વજ્ર નામનું અસ્ત્ર ધારણ કર્યું; વજ્રથી બધા પર્વતો તરત જ ટુકડા-ટુકડા થઈ ગયા.
વજ્રં નગાન્રજઃ શેષાન્કૃત્વા બાણાભિમંત્રિતમ્ । રાજપુત્રોરસિ પ્રોચ્ચૈઃ પપાત સ્વનવદ્ભૃશમ્
વજ્રે પર્વતોને ધૂળમાં ફેરવીને, મંત્રબળથી સશક્ત થઈ, ભયાનક અવાજ સાથે રાજકુમારની છાતી પર પડ્યું.
સત્વાકુલિતચેતસ્કો હૃદિ વિદ્ધઃ ક્ષતો ભૃશમ્ । વિવ્યથે બલવાન્વીરઃ કશ્મલં પરમાપ સઃ
હૃદયમાં ઘાયલ અને ભારે દુઃખ પામેલો એ શક્તિશાળી વીર, મનથી ગભરાઈ ગયો અને બેહોશ થઈ ગયો.
તં વૈ કશ્મલિતં દૃષ્ટ્વા સારથિર્નયકોવિદઃ । અપોવાહ રણાત્તસ્માત્ક્રોશમાત્રં નરેંદ્રજમ્
તેને બેહોશ જોઈને, બુદ્ધિશાળી સારથીએ રાજકુમારને યુદ્ધભૂમિમાંથી થોડું દૂર લઈ ગયો.
તતો યોધા રાજસૂનોઃ પ્રણષ્ટાઃ પ્રપલાયિતાઃ । ગત્વા પુરીં સમાચખ્યુઃ કશ્મલસ્થં નૃપાત્મજમ્
પછી રાજકુમારના યોદ્ધાઓ હાર્યા અને ભાગી ગયા; તેઓ શહેરમાં જઈને કહ્યું કે રાજપુત્ર બેભાન પડ્યો છે.
પુષ્કલો જયમાપ્યૈવં રણમૂર્ધનિ ધર્મવિત્ । ન પ્રહર્તું પુનઃ શક્તો રઘુનાથવચઃ સ્મરન્
આ રીતે પુષ્કલે યુદ્ધના મધ્યમાં વિજય મેળવ્યો અને રઘુનાથના આજ્ઞા યાદ રાખી, ફરી પ્રહાર કરી શક્યો નહીં.
તતો દુંદુભિનિર્ઘોષો જયશબ્દો મહાનભૂત્ । સાધુસાધ્વિતિ વાચશ્ચ પ્રાવર્તંત મનોહરાઃ
પછી ઢોલના ગર્જન અને વિજયના મોટા અવાજો ઉઠ્યા; અને સૌમ્ય અવાજે 'શાબાશ! શાબાશ!' એમ બોલાવા લાગ્યા.
હર્ષં પ્રાપ સ શત્રુઘ્નો જયિનં વીક્ષ્ય પુષ્કલમ્ । પ્રશશંસ સુમત્યાદિ મંત્રિભિઃ પરિવારિતઃ
શત્રુઘ્ને પુષ્કલને વિજયી જોઈ આનંદ અનુભવ્યો અને પોતાના બુદ્ધિશાળી મંત્રીઓથી ઘેરાઈને સુમતિ અને બીજાઓની પ્રશંસા કરી.
શેષ ઉવાચ। અથ વીક્ષ્ય ભટાન્નિજાન્નૃપો રુધિરૌઘેણ પરિપ્લુતાંગકાન્ । સુખમાપ ન વૈ શુશોચ તાન્પરિપપ્રચ્છ સુતસ્ય ચેષ્ટિતમ્
શેષે કહ્યું: પછી રાજાએ પોતાના યોદ્ધાઓને લોહીથી ભીંજાયેલા જોઈને કોઈ દુઃખ માન્યું નહીં, પણ પુત્રના વર્તન વિશે પૂછપરછ કરી.