ઉવાચ પુષ્કલસ્તં વૈ રાજપુત્રં મહાબલમ્ । રાજપુત્ર દમનક માં જાનીહિ સમાગતમ્
પુષ્કલે એ મહાબલી રાજકુમારને કહ્યું: 'રાજકુમાર દમનક, જાણો કે હું અહીં આવ્યો છું.'
સ પ્રતિજ્ઞં તુ યુદ્ધાય ભરતાત્મજમુદ્ભટમ્ । પુષ્કલેન સ્વનામ્ના ચ લક્ષિતં વિદ્ધિસત્તમ
જે યુદ્ધ માટે પ્રતિજ્ઞા લીધેલી છે, ભયાનક ભરતપુત્ર પુષ્કલ નામે પ્રસિદ્ધ છે, એ હું છું, હે શ્રેષ્ઠ.
રઘુનાથપદાંભોજ નિત્યસેવામધુવ્રતમ્ । ત્વાં જેષ્યે શસ્ત્રસંઘેનસજ્જીભવ મહામતે
રઘુનાથના પદપદ્મની સતત સેવા કરનારો, મધમાખી જેવો, હું તને શસ્ત્રોની વણઝારથી હરાવીશ; તૈયાર થો, હે મહાઘણી.
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય દમનઃ પરવીરહા । પ્રત્યુવાચ હસન્વાગ્મી નિર્ભયોદ્દૃષ્ટવિક્રમઃ
આવું વાક્ય સાંભળીને, પરશત્રુઓના વિનાશક દમનકે નિર્ભયતાથી, હસતાં અને સ્પષ્ટ વાણીથી જવાબ આપ્યો.
સુબાહુપુત્રં દમનં પિતૃભક્તિ હૃતાઘકમ્ । વિદ્ધિ મામશ્વનેતારં શત્રુઘ્નસ્ય મહીપતેઃ
મને સુબાહુનો પુત્ર દમનક જાણ, જે પિતૃભક્તિથી પાપમુક્ત થયો છે અને રાજા શત્રુઘ્નનો રથચાલક છે.
જયો દૈવવિસૃષ્ટોઽયં યસ્ય ચાલંકરિષ્યતિ । સ પ્રાપ્નોતિ નિરીક્ષસ્વ બલં મે રણમૂર્ધનિ
વિજય તો ભાગ્યથી મળે છે, જેને એ શોભે છે એ જ મેળવે છે; હવે યુદ્ધના મથાડે મારી શક્તિ જોઈ લે.
ઇત્યુક્ત્વા સ શરં ચાપં વિધાયાકર્ણપૂરિતમ્ । મુમોચ બાણાન્નિશિતાન્વૈરિપ્રાણાપહારિણઃ
આવી વાત કહી, એણે તીક્ષ્ણ બાણ ધનુષ પર ચડાવી, કાન સુધી ખેંચી, દુશ્મનના પ્રાણ લઈ લે એવા બાણ છોડ્યા.
તે બાણાસ્ત્વાવિલીભૂતાશ્છાદયામાસુરંબરમ્ । સૂર્યભાનુપ્રભા યત્ર બાણચ્છાયાનિવારિતા
એ બાણો એકઠા થઈને આકાશને ઢાંકી દીધા, જેથી સૂર્યની કિરણો પણ બાણોની છાયાથી છુપાઈ ગઈ.
ગજાનાં કટભિત્ત્યોઘે લગ્ના સાયકસંતતિઃ । અલંકરોતિ ધાતૂનાં રાગા ઇવ વિચિત્રિતાઃ
હાથીઓના બાજુઓ પર તીરની ઝમાવટ એવી રીતે ચોંટેલી હતી કે જાણે ધાતુઓ પર રંગીન રેખાઓ શોભા આપે છે.
પતિતાસ્તત્ર દૃશ્યંતે નરા વાહા ગજા રથાઃ । શરવ્રાતેન નૃપતેઃ સુતેન પરિતાડિતાઃ
ત્યાં માણસો, ઘોડા, હાથીઓ અને રથો પડેલા દેખાતા, રાજકુમારના તીરોની વરસાતથી બધા ઘાયલ થયેલા હતા.
તદ્વિક્રાંતં સમાલોક્ય પુષ્કલઃ પરવીરહા । શરાણાં છાયયા વ્યાપ્તં રણમંડલમીક્ષ્ય ચ
એવી બહાદુરીથી આગળ વધતા અને તીરોની છાયાથી ભરાયેલું યુદ્ધમેદાન જોઈને પુષ્કલ, શત્રુવીરોનો વિનાશક, આશ્ચર્યથી નિહાળી રહ્યો.
શરાસને સમાધત્ત બાણં વહ્ન્યભિમંત્રિતમ્ । આચમ્ય સમ્યગ્વિધિવન્મોચયામાસ સાયકમ્
પુષ્કલે અગ્નિનો મંત્રિત તીર ધનુષ પર ચડાવ્યો, વિધિ પ્રમાણે પાણી પીધું અને પછી એ તીર છોડ્યો.
તતોઽગ્નિપ્રાદુરભવત્તત્ર સંગ્રામમૂર્ધનિ । જ્વાલાભિર્વિલિહન્વ્યોમ પ્રલયાગ્નિરિવોત્થિતઃ
પછી યુદ્ધના મધ્યમાં અગ્નિ પ્રગટ્યો, એની જ્વાળાઓ આકાશ સુધી ચાટતી હતી, જાણે પ્રલયનો અગ્નિ ઉગ્યો હોય.
તતોઽસ્ય સૈન્યં નિર્દગ્ધં ત્રાસં પ્રાપ્તં રણાંગણે । પલાયનપરં જાતં વહ્નિજ્વાલાભિપીડિતમ્
પછી એના સૈન્યને અગ્નિએ દાઝી નાખ્યું, યુદ્ધમેદાનમાં બધાને ભય પકડી ગયો અને અગ્નિની જ્વાળાઓથી પીડાઈને બધાએ ભાગવાનું શરૂ કર્યું.
છત્રાણિ તુ પ્રદગ્ધાનિ ચંદ્રાકારાણિ ધન્વિનામ્ । દૃશ્યંતે જાતરૂપાભ કાંતિધારીણિ તત્ર હ
ત્યાં ધનુર્ધારીઓના ચાંદ્રાકાર છત્રો અગ્નિથી બળી ગયા હતા, પણ એ સોનાની જેમ તેજસ્વી દેખાતા હતા.
હયા દગ્ધાઃ પલાયંતે કેસરેષુ ચ વૈરિણામ્ । રથા અપિ ગતા દાહં સુકૂબરસમન્વિતાઃ
ઘોડાઓ દાઝી ગયા અને દુશ્મનના વાળમાં અગ્નિ લાગ્યો હતો, રથો પણ પોતાના જૂઆ સાથે બળી ગયા.
મણિમાણિક્યરત્નાનિ વહંતઃ કરભાસ્તતઃ । પલાયંતે દહનભૂ જ્વાલામાલાભિપીડિતાઃ
મણિ અને રત્નોથી ભરેલા ઊંટો અગ્નિની જ્વાળાઓથી પીડાઈને ત્યાંથી ભાગી ગયા.
કુત્રચિદ્દંતિનો નષ્ટાઃ કુત્રચિદ્ધયસાદિનઃ । કુત્રચિત્પત્તયો નષ્ટા વહ્નિદગ્ધકલેવરાઃ
કેટલાક સ્થળે હાથીઓ મરી ગયા, ક્યાંક ઘોડાસવારો, તો ક્યાંક પદાતિઓ અગ્નિથી દાઝી ગયા અને નષ્ટ થયા.
શરાઃ સર્વે નૃપસુતપ્રમુક્તાઃ પ્રલયં ગતાઃ । આશુશુક્ષણિકીલાભિર્ભસ્મીભૂતાઃ સમંતતઃ
રાજકુમારે છોડેલા બધા તીરો પ્રલયમાં નષ્ટ થઈ ગયા, ચારે બાજુ તીવ્ર જ્વાળાઓથી બળીને રાખ બની ગયા.
તદા સ્વસૈન્યે દગ્ધે ચ દમનો રોષપૂરિતઃ । સર્વાસ્ત્રવિત્તચ્છાંત્યર્થં વારુણાસ્ત્રમથા દદે
પછી પોતાનું સૈન્ય દાઝી ગયું જોઈ દમન ક્રોધથી ભરાઈ ગયો અને બધા અસ્ત્રોને શાંત કરવા માટે વરુણાસ્ત્ર ઉપસિત કર્યું.
વારુણં વહ્નિશાંત્યર્થં મુક્તં તેન મહીભૃતા । આપ્લાવયદ્બલં તસ્ય રથવાજિસમાકુલમ્
રાજાએ અગ્નિને શાંત કરવા માટે વરુણાસ્ત્ર છોડ્યું, એણે રથ અને ઘોડાઓથી ભરેલા પોતાના સૈન્યને પાણીથી તરબોળ કરી દીધું.
રથા વિપ્લાવિતાસ્તોયે દૃશ્યંતે પરિપંથિનામ્ । ગજાશ્ચાપિ પરિપ્લુષ્ટાઃ સ્વીયાઃ શાંતિમુપાગતાઃ
દુશ્મનોના રથો પાણીમાં વહેતા દેખાયા અને પોતાના હાથીઓ પાણીમાં ડૂબી ગયા, પણ એ શાંતિ પામ્યા.
વહ્નિશ્ચ શાંતિમગમદગ્ન્યસ્ત્ર પરિમોચિતઃ । શાંતિમાપ બલં સ્વીયં વહ્નિજ્વાલાભિપીડિતમ્
પાણીના અસ્ત્રથી અગ્નિ શાંત થયો અને પોતાની જ્વાળાઓથી પીડાયેલી પોતાની સેના પણ શાંતિ પામી.
કંપિતાઃ શીતતોયેન સીત્કુર્વંતિ ચ વૈરિણઃ । કરકાવૃષ્ટિભિઃ ક્ષિપ્તા વાયુના ચ પ્રપીડિતાઃ
ઠંડા પાણીથી દુશ્મનો કાંપતા અને ચીસો પાડતા, ઉપરથી કરકાવૃષ્ટિ અને પવનના ઝપાટાથી વધુ પીડાતા.
તદા સ્વબલમાલોક્ય તોયપૂરેણ પીડિતમ્ । કંપિતં ક્ષુભિતં નષ્ટં વારુણેન વિનિર્હૃતમ્
પછી પોતાનું સૈન્ય પાણીના પૂરથી પીડાઈને, કાંપતું, ગભરાયેલું અને નષ્ટ થયેલું જોઈને એ ચિંતિત થયો.
તદાતિકોપતામ્રાક્ષઃ પુષ્કલો ભરતાત્મજઃ । વાયવ્યાસ્ત્રં સમાધત્ત ધનુષ્યેકં મહાશરમ્
પછી ભરતપુત્ર પુષ્કલ અત્યંત ક્રોધથી આંખે લાલ થઈને પોતાના ધનુષ પર વાયુઅસ્ત્ર ચડાવ્યું.
તતો વાયુર્મહાનાસીદ્વાયવ્યાસ્ત્રપ્રચોદિતઃ । નાશયામાસ વેગેન ઘનાનીકમુપસ્થિતમ્
પછી વાયુના અસ્ત્રથી પ્રેરિત એક પ્રચંડ પવન ઉઠ્યો અને જોરદાર ઝડપથી એકઠા થયેલા વાદળોને વિખેરી નાખ્યા.
વાયુના સ્ફાલિતા નાગાઃ પરસ્પરસમાહતાઃ । અશ્વાશ્ચ સંહતાન્યોન્યં સ્વસ્વારોહસમન્વિતાઃ
વાયુના આઘાતથી હાથીઓ એકબીજા સાથે અથડાયા અને ઘોડાઓ પણ તેમના સવાર સાથે એકબીજા સાથે ભેગા થઈ ગયા.
નરાઃ પ્રભંજનોદ્ધૂતા મુક્તકેશા નિરોજસઃ । પતંતોઽત્ર સમીક્ષ્યંતે વેતાલા ઇવ ભૂગતાઃ
જોરદાર પવનથી ફેંકાયેલા માણસો, જેમના વાળ છૂટેલા અને શરીર નિર્વળ હતું, ત્યાં જમીનમાંથી નીકળતા ભૂત જેવા પડી રહ્યા હતા.
વાયુના સ્વબલં સર્વં પરિભૂતં વિલોક્ય સઃ । રાજપુત્રઃ પર્વતાસ્ત્રં ધનુષ્યેવં સમાદધે
પવનથી પોતાની આખી સેના પરાજિત થયેલી જોઈને રાજકુમારે પોતાના ધનુષ્ય પર પર્વતાસ્ત્ર ધારણ કર્યું.