ચતુર્ભિસ્તિલશઃ કૃત્તો રથશ્ચક્રસમન્વિતઃ । એકેન હૃદિ વિવ્યાધ બાણેનૈકેન સારથિમ્
પછી ચાર બાણથી રથ અને તેના ચકરા તૂટી ટુકડા થઈ ગયા; એક બાણથી હૃદયમાં ઘાવ કર્યો અને એક બાણથી સારથિને ઘાયલ કર્યો.
જગર્જ શંખમાપૂર્ય શંખશબ્દસમન્વિતઃ । તત્કર્મ પૂજયામાસ સાધુ વીર મહાબલ
પછી એણે શંખ વગાડ્યો, જેનો ધ્વનિ બધે ફેલાયો; એ મહાબળવાન વીરના કાર્યને સૌએ વખાણ્યું: 'શાબાશ, મહાવીર!'
ઇતિ વિક્રાંતમાલોક્ય પ્રતાપાગ્ર્યો રુષાન્વિતઃ । અન્યં રથં સમાસ્થાય યયૌ યોદ્ધું નૃપાત્મજમ્
આવું શૌર્ય જોઈને, પરાક્રમમાં શ્રેષ્ઠ એ શૂરવીર ગુસ્સે ભરાઈ બીજું રથ ચડીને રાજપુત્ર સાથે યુદ્ધ કરવા આગળ વધ્યો.
ઉવાચ વીર પશ્ય ત્વં મમ વિક્રાંતમદ્ભુતમ્ । ઇત્યુક્ત્વાશુ મુમોચૌઘાઞ્છરાણાં શિતપર્વણામ્
એણે કહ્યું: 'હવે તું મારું અદ્ભુત શૌર્ય જોઈ લે!' એમ કહીને એણે તીખા બાણોની વણઝાર છોડી.
શરાઃ સર્વત્ર દૃશ્યંતે કુંજરેષુ હયેષુ ચ । પરબ્રહ્મેવ સર્વત્ર વ્યાપ્તાશ્ચાંતરગોચરાઃ
બાણો બધે દેખાતા—હાથીઓમાં, ઘોડાઓમાં—જ્યાં જુઓ ત્યાં, જાણે પરમાત્મા સર્વત્ર વ્યાપી હોય તેમ, દેખાતા અને અદૃશ્ય પણ હતા.
તં રાજપુત્રં શિતબાણકોટિભિ -। ર્વ્યાપ્તં વિધાયાશુ જગર્જ વિક્રમી । સંહર્ષયન્સ્વીયગણાન્પરાન્મહાન્ । કુર્વન્હૃદા શૂન્યતમાન્ગતાસુકાન્
એણે રાજપુત્રને અસંખ્ય તીખા બાણોથી ઢાંકી દીધો અને ગર્જના કરી, પોતાના સૈનિકોને આનંદિત કર્યા અને દુશ્મનોના હૃદયમાં જાણે જીવ ખૂંચાઈ ગયો હોય એવી ખાલીપો ભરી દીધી.
સ રાજપુત્રઃ શિતસાયકવ્રજૈઃ । સંપૂર્ણમાત્માનમવેક્ષ્ય રોષિતઃ । જગ્રાહ શસ્ત્રાણિ દુરંતવિક્રમો । ધનુશ્ચ ધુન્વન્ભુજદંડયોર્મહાન્
રાજપુત્રે પોતે તીખા બાણોની ઝપટમાં ઘેરાઈ ગયો જોઈ ગુસ્સે ભરાઈ, અપરિમિત પરાક્રમથી શસ્ત્રો ઉપાડ્યા અને પોતાના મજબૂત હાથોમાં મોટું ધનુષ્ય ઝુલાવ્યું.
ચકર્ત સર્વાણ્યસ્ત્રાણિ શસ્ત્રાણિ ચ મહાબલઃ । રોષતામ્રેક્ષણો મુંચઞ્છરાન્વૈરિવિદારિણઃ
એ મહાબળવાને બધા શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો કાપી નાખ્યા, ગુસ્સાથી આંખો લાલ થઈ ગઈ અને દુશ્મનને ફાડતા બાણ છોડ્યા.
તચ્છસ્ત્રજાલં નિર્ધૂય રાજપુત્રો જગાદ તમ્ । ક્ષમસ્વૈકં પ્રહારં મે યદિ શૂરોસિ મારિષ
એ શસ્ત્રવર્ષા દૂર કરી રાજપુત્રે કહ્યું: 'જો તું સાચો વીર હોય તો મને એક પ્રહાર કરવાની તક આપ.'
યદ્યનેન ભવંતં વૈ રથાચ્ચેત્પાતયામિ ન । પ્રતિજ્ઞાં શૃણુ મે વીર મમ ગર્વેણ નિર્મિતામ્
'જો હું આથી તને રથ પરથી નીચે ન પાડું, તો મારી ગર્વથી કરેલી પ્રતિજ્ઞા સાંભળ, હે વીર.'
વેદં નિંદંતિ યે મત્તા હેતુવાદવિચક્ષણાઃ । તેષાં પાપં મમૈવાસ્તુ નરકાર્ણવમજ્જકમ્
'જે લોકો દલીલમાં મસ્ત રહી વેદની નિંદા કરે છે, તેમનો પાપ માત્ર મારે જ મળે અને હું નરકના દરિયામાં ડૂબી જાઉં.'
ઇત્યુક્ત્વા બાણમાસાદ્ય કોદંડે કાલસન્નિભમ્ । જ્વાલામાલાકુલં તીક્ષ્ણં નિષંગાદુદ્ધૃતં વરમ્
આવી વાત કહીને એણે ધનુષ્ય પર મૃત્યુ સમાન, અગ્નિની જ્વાળાવાળો, તીખો અને શ્રેષ્ઠ એવો બાણ તણ્યો.
સ મુક્તો નૃપવર્યેણ હૃદિ લક્ષ્યીકૃતઃ શરઃ । જગામ તરસા તં વૈ કાલાનલસમપ્રભઃ
તે તીક્ષ્ણ બાણ, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાજાએ હૃદયને નિશાન બનાવી છોડ્યો, અને તે વિનાશક અગ્નિ જેવી તેજસ્વિતા સાથે ઝડપથી તેની તરફ દોડી ગયો.
પ્રતાપાગ્ર્યઃ શરં દૃષ્ટ્વા સ્વપાતનસમુદ્યતમ્ । બાણાન્ધનુષ્યથાધત્ત શરચ્છેદાયવૈ શિતાન્
પ્રખર પરાક્રમી યોદ્ધાએ જ્યારે પોતાને ઘાયલ કરવા તૈયાર થયેલો એ બાણ જોયો, ત્યારે તેણે પોતાના ધનુષ પર તીક્ષ્ણ બાણ ચડાવીને એ બાણને કાપી નાખવાનો પ્રયાસ કર્યો.
સ બાણઃ સર્વબાણાંસ્તાંશ્છિંદન્મધ્યત એવ હિ । જગામ વૈ પ્રતાપાગ્ર્યહૃદયં ધૈર્યસંયુતમ્
પણ એ બાણ રસ્તામાં આવેલા બધા બાણોને કાપતો સીધો પરાક્રમશાળી અને ધૈર્યવાન યોદ્ધાના હૃદયમાં જઈ પહોંચ્યો.
સંલગ્નો હૃદિ નાલીકઃ પ્રવિવેશ તદંતરમ્ । રાજાકૃતપ્રહારસ્તુ પપાત ધરણીતલે
એ બાણ હૃદયમાં ઘૂસી અંદર સુધી પહોંચ્યો; રાજાએ માર મારતાં જ એ યોદ્ધો ધરતી પર પડી ગયો.
મૂર્ચ્છિતં ચેતનાહીનં રથોપસ્થાદ્ગતં ભુવિ । સારથિસ્તં સમાદાયાપોવાહ રણમંડલાત્
બેભાન અને જ્ઞાનશૂન્ય બનીને રથમાંથી જમીન પર પડેલા એ યોદ્ધાને તેના સારથીએ ઉઠાવ્યો અને યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો.
હાહાકારોમહાનાસીદ્બલં ભગ્નં ગતં તતઃ । યત્ર શત્રુઘ્નનામાસૌ વીરકોટિપરીવૃતઃ
મહાન હાહાકાર મચી ગયો; સેનાનો ભંગ થયો અને જ્યાં શત્રુઘ્ન અનેક વીરોથી ઘેરાયેલો ઊભો હતો, ત્યાંથી બધા ભાગી ગયા.
રાજાત્મજો જયં પ્રાપ્ય પ્રતાપાગ્ર્યં વિજિત્ય સઃ । પ્રતીક્ષાં તુ ચકારાસ્ય શત્રુઘ્નસ્ય ચ ભૂપતેઃ
રાજાપુત્રએ વિજય મેળવી, મહાપરાક્રમી યોદ્ધાને હરાવી, પછી શત્રુઘ્ન અને રાજાને રાહ જોઈ.
શેષ ઉવાચ। શત્રુઘ્નસ્તુ ક્રુધાવિષ્ટો દંતાન્દંતૈર્વિનિષ્પિષન્ । હસ્તૌ ધુન્વંલ્લેલિહાનમધરં જિહ્વયા સકૃત્
શેષે કહ્યું: શત્રુઘ્ન ગુસ્સાથી ભરાઈને દાંત પર દાંત દબાવીને પીસી નાખતો, હાથ ઝંઝોળતો અને એકવાર જીભથી તળિયાં ઓઠ ચાટી રહ્યો હતો.
પુનઃ પુનસ્તાન્પપ્રચ્છ કેનાશ્વો નીયતે મમ । પ્રતાપાગ્ર્યઃ કેન જિતઃ સર્વશૂરશિરોમણિઃ
પછી ફરી ફરીને તેણે પૂછ્યું: "મારો ઘોડો કોણ લઈ જઈ રહ્યો છે? એ મહાપરાક્રમી, બધા વીરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા યોદ્ધાને કોણે હરાવ્યો?"
સેવકાસ્તે તદા પ્રોચુર્દમનોનામ શત્રુહન્ । સુબાહુજઃ પ્રતાપાગ્ર્યં જિતવાન્હયમાહરત્
ત્યારે તેના સેવકોએ કહ્યું: "હે શત્રુઘ્ન, સુબાહુનો પુત્ર દમન નામનો યુવાન એ મહાપરાક્રમી યોદ્ધાને હરાવીને ઘોડો લઈ ગયો છે."
ઇતિ શ્રુત્વા હયં નીતં દમનેન સ્વવૈરિણા । આજગામ સ વેગેન યત્રાભૂદ્રણમંડલમ્
આ સાંભળીને કે દમન એ શત્રુએ ઘોડો લઈ ગયો છે, તે ઝડપથી યુદ્ધભૂમિ જ્યાં હતી ત્યાં પહોંચી ગયો.
તત્રાપશ્યત્સ શત્રુઘ્નો ગજાન્દીર્ણકપોલકાન્ । પર્વતાનિવ રક્તોદે મજ્જમાનાન્મદોદ્ધતાન્
ત્યાં શત્રુઘ્ને જોયું કે હાથીઓના ગાલ ફાટેલા, મદમાં ઉગ્ર બની લોહીથી લાલ પાણીમાં પર્વતો જેવી ડૂબી રહ્યા છે.
હયાસ્તત્ર નિજારોહકર્તૃભિઃ સહિતાઃ ક્ષતાઃ । મૃતા વીરેણ દદૃશે શત્રુઘ્નેન સુકોપિના
ત્યાં ઘોડાઓ પણ પોતાના સવાર સાથે ઘાયલ અને મરણ પામેલા, ક્રોધથી ભરેલા શત્રુઘ્ને જોયા.
નરાન્રથાન્ગજાન્ભગ્નાન્વીક્ષમાણઃ સ શત્રુહા । અતીવ ચુક્રુધે યદ્વત્પ્રલયે પ્રલયાર્ણવઃ
શત્રુઘ્ને જ્યારે માણસો, રથો અને હાથીઓ તૂટી પડેલા જોયા, ત્યારે તે પ્રલયકાળના મહાસાગર જેવો ભયંકર ગુસ્સે ભરાઈ ગયો.
પુરતો દમનં વીક્ષ્ય હયનેતારમુદ્ભટમ્ । પ્રતાપાગ્ર્યસ્ય જેતારં તૃણીકૃત્ય નિજં બલમ્
પછી તેણે સામે દમનને જોયો, જે ઘોડાનું નેતૃત્વ કરતો અને મહાપરાક્રમી યોદ્ધાને હરાવનાર હતો, અને પોતાના સેનાને તુચ્છ ગણતો હતો.
તદા રાજા પ્રત્યુવાચ યોધાન્કોપાકુલેક્ષણઃ । કોઽસૌ દમન જેતાઽત્ર સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રધારકઃ
ત્યારે રાજાએ ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરીને યોદ્ધાઓને પૂછ્યું: "આ દમન કોણ છે, જે અહીં બધાને હરાવનાર અને સર્વ શસ્ત્ર-અસ્ત્રમાં નિપુણ છે?"
યો વૈ રાજસુતં વીરં રણકર્મવિશારદમ્ । જેષ્યત્યસ્ત્રેણ નિર્ભીતઃ સજ્જીભૂતો ભવત્વયમ્
"જે કોઈ નિર્ભય અને તૈયાર થઈને શસ્ત્રો દ્વારા રાજાપુત્ર, યુદ્ધકૌશલ્યમાં પારંગત વીરને હરાવશે, એ આગળ આવે."
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય પુષ્કલઃ પરવીરહા । દમનં જેતુમુદ્યુક્તો જગાદ વચનં ત્વિદમ્
આવું વચન સાંભળીને દુશ્મન વીરને હરાવનાર પુષ્કલ દમનને હરાવા ઉત્સુક થઈને બોલ્યો: