ઇત્થમાકર્ણ્ય દમનઃ સ્મિતં ચક્રે મહામનાઃ । ઉવાચ ચ પ્રતાપાગ્ર્યં તૃણીકુર્વંશ્ચ તદ્બલમ્
આ બધું સાંભળી દમનાએ હળવી સ્મિત સાથે, પોતાની મહાન બુદ્ધિ બતાવી, સામે વાળાની તાકાતને નાની ગણતાં કહ્યું.
દમન ઉવાચ। મયા બદ્ધો બલાદશ્વો નીતઃ સ્વપુટભેદનમ્ । નાર્પયિષ્યેઽદ્ય સપ્રાણઃ કુરુ યુદ્ધં મહાબલ
દમનાએ કહ્યું: મેં જ બળપૂર્વક ઘોડાને બાંધીને મારી વાડમાં લાવ્યો છે. આજે હું એ જીવતો પાછો આપવાનો નથી—મોટા વીર, તું યુદ્ધ કર.
ત્વયા યદુક્તં બાલસ્ત્વં ગત્વા ક્રીડનકં કુરુ । તન્મે પશ્ય મહારાજ ક્રીડનં રણમૂર્ધનિ
તમે મને કહ્યું કે, 'બાળક, તું જા અને રમકડાં સાથે રમ.' હવે, મહારાજા, યુદ્ધના મેદાનમાં મારી રમત જોઈ લે.
શેષ ઉવાચ। ઇત્યુક્ત્વા સગુણં ચાપં વિધાય સુભુજાં ગજઃ । શરાણાં શતમાધત્ત પ્રતાપાગ્ર્યસ્ય વક્ષસિ
શેષે કહ્યું: આવું કહી, ગજબાહુ વીરે પોતાની સુંદર ધનુષ્યે તાર ચડાવી, સામે વીરના છાતી પર સો બાણ છોડ્યા.
સંધાય બાણશતકં શંખં દધ્મૌ પ્રતાપવાન્ । તેન શંખનિનાદેન કાતરાણાં ભયં હ્યભૂત્
સો બાણ ચડાવી, વીરે શંખ ફૂંક્યો; એ શંખના ગર્જનાથી ડરપોક લોકોમાં ભય ફેલાયો.
તાડયામાસ હૃદયે બાણાનાં શતકેન સઃ । પ્રતાપાગ્ર્યઃ પ્રચિચ્છેદ લઘુહસ્તઃ સુપર્વણઃ
એણે સો બાણથી હૃદય પર પ્રહાર કર્યો, પણ ચપળ હાથે અને કુશળ વીરે એ બધાં સુંદર પાંખવાળા બાણ કાપી નાંખ્યા.
સ બાણચ્છેદનં દૃષ્ટ્વા કુપિતો વ્યસૃજચ્છરાન્ । કંકપક્ષાન્વિતાંસ્તીક્ષ્ણભલ્લાન્રાજાત્મજો બલી
પોતાના બાણ કાપાતા જોઈ, શક્તિશાળી રાજકુમાર ગુસ્સે ભરાઈ, બગલના પાંખવાળા તીક્ષ્ણ બાણ છોડ્યા.
આકાશે ભુવિ મધ્યે ચ બાણા દદૃશિરેઽઞ્ચિતાઃ । સ્વનામચિહ્નિતાસ્તીક્ષ્ણધારાપાતસુશોભિતાઃ
આકાશમાં, જમીન પર અને વચ્ચે, એ બાણો પોતાના નામે ચિહ્નિત, તીક્ષ્ણ ધારવાળા અને તેજસ્વી દેખાતા.
શરાસ્તદ્બાહુ હૃદયે લગ્ના વહ્નિકણાન્બહૂન્ । સૃજંતઃ કુર્વતે સૈન્યદાહનં તદભૂન્મહત્
એ બાણો, જે હાથ અને છાતીમાં ઘૂસી ગયા, અગ્નિની ચિંહો છોડી, સૈન્યને સળગાવીને મોટું વિનાશ લાવતાં.
પ્રતાપાગ્ર્યઃ પ્રકુપિતસ્તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ચ બ્રુવન્ । શરેણ દશસંખ્યેન તાડયામાસ મૂર્ધનિ
મોટો વીર ભારે ગુસ્સે થઈ, 'થેમ, થેમ!' એમ બોલતો, દસ બાણ વડે તેના માથા પર પ્રહાર કર્યો.
તે બાણા રાજપુત્રસ્ય લલાટે પરિનિષ્ઠિતાઃ । વિરાજંતે સ્મ ચ મુને દશશાખાસ્તરોરિવ
એ બાણો રાજકુમારના કપાળમાં મજબૂતીથી ઘૂસી ગયા અને, મુનિ, વૃક્ષની દસ ડાળીઓ જેવી તેજસ્વી લાગતા.
તેન બાણપ્રહારેણ વિવ્યથેન મહામનાઃ । યષ્ટિકાપ્રહતો યદ્વત્કુંજરઃ સપ્તવર્ષકઃ
એ બાણના ઘા થી મહાન બુદ્ધિશાળી વીર દુઃખી થયો, જાણે સાત વરસનો હાથી લાકડીના ઘા થી દુઃખી થાય.
બાણાન્ધનુષિ સંધાય મુમોચ ત્રિશતાઞ્છુભાન્ । સુવર્ણપુંખરચિતાન્મહાકાલાનલોપમાન્
એણે ધનુષ્ય પર બાણ ચડાવી, ત્રણસો સુંદર, સોનાની પાંખવાળા અને મહાપ્રલયના અગ્નિ જેવાં તેજસ્વી બાણ છોડ્યા.
તે બાણાસ્તુ પ્રતાપાગ્ર્ય વક્ષો ભિત્ત્વા ગતા હ્યધઃ । શોણિતાક્તા યથા રામચંદ્ર ભક્તિ પરાઙ્મુખાઃ
એ બાણો મહાન વીરના છાતી છીદી નીચે ઉતરી ગયા, લોહીથી લથપથ, જાણે રામભક્તો રામથી મુખ ફેરવે એમ.
પ્રતાપાગ્ર્યઃ પ્રકુપિતઃ શરાન્મુંચન્સહસ્રશઃ । અકરોદ્વિરથં સૂનું સુબાહોસ્તત્ક્ષણાદ્દ્રુતમ્
શૂરવીર ગુસ્સે ભરાઈને હજારો બાણ છોડ્યા અને તરત જ સુબાહુના પુત્રને રથવિહોણો કરી દીધો.
ચતુર્ભિશ્ચ તુરો વાહાન્દ્વાભ્યાં ધ્વજમશાતયત્ । એકેન સારથેઃ કાયાચ્છિરો મહ્યામપાતયત્
ચારે ઘોડાઓને ચાર બાણથી ઢાળી દીધા, બે બાણથી ધ્વજ તોડી નાખ્યો અને એક બાણથી સારથિનું માથું શરીર પરથી જમીન પર પાડી દીધું.
ચતુર્ભિસ્તાડયામાસ તં સૂનું નૃપતેઃ પુનઃ । તત્ક્ષણાચ્ચાપમેકેન ગુણયુક્તં તુ ચિચ્છિદે
પછી રાજપુત્રને ચાર બાણથી ઘાયલ કર્યો અને એ જ ક્ષણે એક બાણથી તેના ધનુષ્યની દોરી કાપી નાખી.
સોઽન્યરથં સમારુહ્ય હયરત્નસુશોભિતમ્ । ધનુઃ કરે સમાદાય સજ્યં ચક્રે મહામનાઃ
પછી એ બીજું સુંદર ઘોડાવાળું રથ ચડીને, ધનુષ્ય હાથમાં લઈ તણ્યું.
પ્રત્યુવાચ પ્રતાપાગ્ર્યં ત્વયા વિક્રાંતમદ્ભુતમ્ । પશ્યેદાનીં પરાક્રાંતિં ધનુષો મમ સદ્ભટ
એણે શૂરવીરને કહ્યું: 'તારું શૌર્ય અદ્ભુત છે; હવે, વીર, મારા ધનુષ્યનું પરાક્રમ જોઈ લે.'
એવમુક્ત્વા તુ દમનો બાણાન્દશ સમાદદે । ચતુર્ભિશ્ચતુરો વાહાન્નિનાય યમસાદનમ્
આ રીતે કહી દમને દસ બાણ ઉઠાવ્યા; ચાર બાણથી ચારેય ઘોડાઓને યમલોક મોકલી દીધા.
ચતુર્ભિસ્તિલશઃ કૃત્તો રથશ્ચક્રસમન્વિતઃ । એકેન હૃદિ વિવ્યાધ બાણેનૈકેન સારથિમ્
પછી ચાર બાણથી રથ અને તેના ચકરા તૂટી ટુકડા થઈ ગયા; એક બાણથી હૃદયમાં ઘાવ કર્યો અને એક બાણથી સારથિને ઘાયલ કર્યો.
જગર્જ શંખમાપૂર્ય શંખશબ્દસમન્વિતઃ । તત્કર્મ પૂજયામાસ સાધુ વીર મહાબલ
પછી એણે શંખ વગાડ્યો, જેનો ધ્વનિ બધે ફેલાયો; એ મહાબળવાન વીરના કાર્યને સૌએ વખાણ્યું: 'શાબાશ, મહાવીર!'
ઇતિ વિક્રાંતમાલોક્ય પ્રતાપાગ્ર્યો રુષાન્વિતઃ । અન્યં રથં સમાસ્થાય યયૌ યોદ્ધું નૃપાત્મજમ્
આવું શૌર્ય જોઈને, પરાક્રમમાં શ્રેષ્ઠ એ શૂરવીર ગુસ્સે ભરાઈ બીજું રથ ચડીને રાજપુત્ર સાથે યુદ્ધ કરવા આગળ વધ્યો.
ઉવાચ વીર પશ્ય ત્વં મમ વિક્રાંતમદ્ભુતમ્ । ઇત્યુક્ત્વાશુ મુમોચૌઘાઞ્છરાણાં શિતપર્વણામ્
એણે કહ્યું: 'હવે તું મારું અદ્ભુત શૌર્ય જોઈ લે!' એમ કહીને એણે તીખા બાણોની વણઝાર છોડી.
શરાઃ સર્વત્ર દૃશ્યંતે કુંજરેષુ હયેષુ ચ । પરબ્રહ્મેવ સર્વત્ર વ્યાપ્તાશ્ચાંતરગોચરાઃ
બાણો બધે દેખાતા—હાથીઓમાં, ઘોડાઓમાં—જ્યાં જુઓ ત્યાં, જાણે પરમાત્મા સર્વત્ર વ્યાપી હોય તેમ, દેખાતા અને અદૃશ્ય પણ હતા.
તં રાજપુત્રં શિતબાણકોટિભિ -। ર્વ્યાપ્તં વિધાયાશુ જગર્જ વિક્રમી । સંહર્ષયન્સ્વીયગણાન્પરાન્મહાન્ । કુર્વન્હૃદા શૂન્યતમાન્ગતાસુકાન્
એણે રાજપુત્રને અસંખ્ય તીખા બાણોથી ઢાંકી દીધો અને ગર્જના કરી, પોતાના સૈનિકોને આનંદિત કર્યા અને દુશ્મનોના હૃદયમાં જાણે જીવ ખૂંચાઈ ગયો હોય એવી ખાલીપો ભરી દીધી.
સ રાજપુત્રઃ શિતસાયકવ્રજૈઃ । સંપૂર્ણમાત્માનમવેક્ષ્ય રોષિતઃ । જગ્રાહ શસ્ત્રાણિ દુરંતવિક્રમો । ધનુશ્ચ ધુન્વન્ભુજદંડયોર્મહાન્
રાજપુત્રે પોતે તીખા બાણોની ઝપટમાં ઘેરાઈ ગયો જોઈ ગુસ્સે ભરાઈ, અપરિમિત પરાક્રમથી શસ્ત્રો ઉપાડ્યા અને પોતાના મજબૂત હાથોમાં મોટું ધનુષ્ય ઝુલાવ્યું.
ચકર્ત સર્વાણ્યસ્ત્રાણિ શસ્ત્રાણિ ચ મહાબલઃ । રોષતામ્રેક્ષણો મુંચઞ્છરાન્વૈરિવિદારિણઃ
એ મહાબળવાને બધા શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો કાપી નાખ્યા, ગુસ્સાથી આંખો લાલ થઈ ગઈ અને દુશ્મનને ફાડતા બાણ છોડ્યા.
તચ્છસ્ત્રજાલં નિર્ધૂય રાજપુત્રો જગાદ તમ્ । ક્ષમસ્વૈકં પ્રહારં મે યદિ શૂરોસિ મારિષ
એ શસ્ત્રવર્ષા દૂર કરી રાજપુત્રે કહ્યું: 'જો તું સાચો વીર હોય તો મને એક પ્રહાર કરવાની તક આપ.'
યદ્યનેન ભવંતં વૈ રથાચ્ચેત્પાતયામિ ન । પ્રતિજ્ઞાં શૃણુ મે વીર મમ ગર્વેણ નિર્મિતામ્
'જો હું આથી તને રથ પરથી નીચે ન પાડું, તો મારી ગર્વથી કરેલી પ્રતિજ્ઞા સાંભળ, હે વીર.'