સેવકસ્તદ્વચઃ શ્રુત્વા રોષપૂર્ણો હસન્યયૌ । રાજ્ઞે નિવેદયામાસ યથાવદુપવર્ણિતમ્
સેવકે આ વાત સાંભળી, ગુસ્સાથી હસતો હસતો રાજા પાસે ગયો અને જેવું બન્યું હતું તે બધું સાચું કહીને જણાવી દીધું.
તચ્છ્રુત્વા રોષતામ્રાક્ષઃ પ્રતાપાગ્ર્યો મહાબલઃ । યયૌ યોદ્ધું રાજપુત્રં મહાવીરપુરસ્કૃતમ્
આ સાંભળતાં જ, ગુસ્સાથી આંખો લાલ થયેલા, પરાક્રમમાં અગ્રગણ્ય અને મહાશક્તિશાળી, મહાવીરોની સાથે યુદ્ધ કરવા નીકળ્યા.
રથેન કનકાંગેન ચતુર્વાજિસુશોભિના । સુકૂબરેણ સર્વાસ્ત્રપૂરિતેન યયૌ બલી
સોનાના ભાગોથી શોભતા, ચાર સુંદર ઘોડાઓ જોડાયેલા, સારી રીતે જોડાયેલા અને દરેક પ્રકારના શસ્ત્રોથી ભરેલા રથમાં તે શક્તિશાળી નીકળી પડ્યા.
ધનુષ્ટંકારયામાસ મહાબલસમન્વિતઃ । પુનઃપુનર્જહાસોચ્ચૈઃ કોપાદુદ્ગમિતાશ્રુકઃ
મહા શક્તિથી ભરપૂર રહી, તેણે ધનુષ્ય તાણ્યું અને વારંવાર ઉંચે હસી ઉઠ્યો, ગુસ્સાથી આંખોમાંથી આંસુ આવી ગયા.
અશ્વવાહા ગજારૂઢાઃ ખડ્ગોલ્લસિતપાણયઃ । અન્વયુસ્તે પ્રતાપાગ્ર્યં રોષપૂર્ણાકુલેક્ષણમ્
ઘોડા પર સવાર, હાથી પર સવાર અને હાથમાં તલવાર ચમકાવતા યોદ્ધાઓ એ પરાક્રમમાં અગ્રગણ્ય, ગુસ્સાથી આંખો ઉગ્ર થયેલા ને અનુસરી રહ્યા હતા.
હસ્તિનઃ પત્તયશ્ચૈવ કોટિશઃ પ્રધનોદ્યતાઃ । ચિરકાલમભીપ્સંતો રણં વીરેણકારિતમ્
કરોડો હાથી અને પદાતી યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ ગયા, અને લાંબા સમયથી વીર દ્વારા લડાઈ થવાની ઇચ્છા રાખતા હતા.
તદોદ્યતં સમાજ્ઞાય રિપુસૈન્યં નૃપાત્મજઃ । પ્રત્યુજ્જગામ વીરાગ્ર્યો મહાબલપરીવૃતઃ
શત્રુસેના યુદ્ધ માટે તૈયાર છે તે જોઈ, વીરોમાં અગ્રગણ્ય અને મહાશક્તિશાળી રાજકુમાર પોતાના વીરોથી ઘેરાઈને સામેથી લડવા આગળ વધ્યો.
સન્નદ્ધઃ કવચી ખડ્ગી શરાસનધરો યુવા । લીલયૈવ યયૌ યોદ્ધું મૃગરાડ્ગજતામિવ
કવચ પહેરી, તલવાર અને ધનુષ્ય ધારણ કરીને, યુવાન વીર સહજતાથી યુદ્ધ કરવા ગયો, જેમ કે સિંહ હાથીઓના ઝુંડ પાસે જાય છે.
તદા યોધાઃ પ્રકુપિતાઃ પરસ્પરવધૈષિણઃ । છિંધિ ભિંધીતિ ભાષંતો રણકાર્યવિશારદાઃ
પછી ગુસ્સાથી ભરેલા, યુદ્ધકૌશલ્યમાં નિષ્ણાત અને એકબીજાને મારવા તત્પર યોદ્ધાઓ 'કાપો! ભેદો!' એમ બૂમો પાડવા લાગ્યા.
પત્તયઃ પત્તિસંઘેન ગજારૂઢાશ્ચ સાદિભિઃ । રથારૂઢા રથસ્થૈશ્ચ વાહારૂઢાશ્વસંસ્થિતૈઃ
પદાતીઓ પોતાના દળ સાથે, હાથીસવાર પોતાના સાથીઓ સાથે, રથસવાર રથ પર અને ઘોડેસવાર ઘોડા પર ચઢીને યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
ગજા ભિન્ના દ્વિધા જાતા હયાશ્ચ દ્વિદલીકૃતાઃ । અનેકનરમસ્તિષ્કૈર્મેદિનીપૂરિતા હ્યભૂત્
હાથીઓ બે ભાગે ફાટ્યા, ઘોડાઓ પણ બે ટુકડા થયા અને ધરતી અનેક માનવ ખોપરીઓથી ભરાઈ ગઈ.
તદા પ્રકુપિતો રાજા પ્રતાપાગ્ર્યો મહાબલઃ । સ્વસૈન્યકદનોદ્યુક્તં રાજપુત્રં સમીક્ષ્ય ચ
પછી ગુસ્સાથી ભરેલા, પરાક્રમમાં અગ્રગણ્ય અને મહાશક્તિશાળી રાજાએ, પોતાના સૈન્યનો સંહાર કરવા તત્પર રાજકુમારને જોઈને,
ઉવાચ સારથિં તત્ર પ્રાપયાશ્વાન્યતો મમ । સૈન્યસ્ય કદનાસક્તો રાજપુત્રો મહારથઃ
ત્યાં તેણે પોતાના સારથિને કહ્યું: 'મારા ઘોડાઓ એ તરફ લઈ જા, કારણ કે મહારથી રાજકુમાર સૈન્યના સંહારમાં તલીન છે.'
અથ વીરશિરોરત્ન નમિતાંઘ્રિર્નૃપાત્મજઃ । યયૌ સંમુખમેવાસ્ય પ્રતાપાગ્ર્યસ્ય વીર્યવાન્
પછી વીરમણિ સમાન રાજકુમાર, નમ્રતાથી માથું ઝુકાવી, પરાક્રમમાં અગ્રગણ્ય સામે સીધો સામનો કરવા ગયો.
સારથિઃ પ્રાપયામાસ પ્રતાપાગ્ર્યસ્ય વાજિનઃ । યત્રાસૌ દમનો વીરઃ સર્વશૂરશિરોમણિઃ
સારથીએ પરાક્રમમાં અગ્રગણ્યના ઘોડાઓને ત્યાં લઈ ગયો, જ્યાં એ દમનકર્તા, સર્વશ્રેષ્ઠ વીર ઊભો હતો.
ગત્વા તમાહ્વયામાસ રાજપુત્રં રણોદ્યતમ્ । રથે પુરટનિર્ણિક્તે તિષ્ઠન્કોદંડદંડભૃત્
ત્યાં પહોંચી, તેણે સોનાની પટ્ટીઓથી શોભતા રથ પર ઊભેલા, શક્તિશાળી ધનુષ્ય ધારણ કરનાર યુદ્ધ માટે તૈયાર રાજકુમારને લલકાર્યો.
રે રાજપુત્ર ક શિશો ત્વયા બદ્ધોઽશ્વસત્તમઃ । ન જ્ઞાતોસિ મહારાજઃ સર્વવીરેંદ્ર સેવિતઃ
અરે રાજકુમાર, તું કયાંનું બાળક છે, જેણે આ ઉત્તમ ઘોડાને બાંધી દીધો છે? તને ખબર નથી કે એ મહારાજા કોણ છે, જેને બધા વીરોએ સેવા આપી છે.
યસ્ય પ્રતાપં દૈત્યેંદ્રો ન શક્તઃ સોઢુમદ્ભુતમ્ । તસ્ય ત્વં વાજિનં નીત્વા ગતોઽસિ પુટભેદનમ્
જે મહારાજાની તાકાતને દૈત્યોનો રાજા પણ સહન કરી શક્યો નહીં, એના ઘોડાને લઈ તું અહીં નિયમ તોડવા આવ્યો છે.
માં જાનીહિ પુરઃ પ્રાપ્તં કાલરૂપં તુ વૈરિણમ્ । મુંચાશ્વમર્ભ ગચ્છાશુ બાલક્રીડનકં કુરુ
હવે હું તારો શત્રુ બનીને, મરણરૂપે તારી સામે ઊભો છું, એ જાણ. બાળક, ઘોડાને છોડી દે, જલદી જા અને તારા રમકડાં સાથે રમ.
કસ્યાત્મજસ્ત્વં કુત્રત્યઃ કથં નોઽદીર્ઘદર્શિના । ધૃતોઽશ્વસ્ત્વથ સંજાતા ઘૃણા મમ શિશો ત્વયિ
તું કોના દીકરો છે? કયાંનો છે? એ ઘોડાને કેમ પકડી લીધો, અવિચારી? હવે, બાળક, મને તારી દયા આવી છે.
ઇત્થમાકર્ણ્ય દમનઃ સ્મિતં ચક્રે મહામનાઃ । ઉવાચ ચ પ્રતાપાગ્ર્યં તૃણીકુર્વંશ્ચ તદ્બલમ્
આ બધું સાંભળી દમનાએ હળવી સ્મિત સાથે, પોતાની મહાન બુદ્ધિ બતાવી, સામે વાળાની તાકાતને નાની ગણતાં કહ્યું.
દમન ઉવાચ। મયા બદ્ધો બલાદશ્વો નીતઃ સ્વપુટભેદનમ્ । નાર્પયિષ્યેઽદ્ય સપ્રાણઃ કુરુ યુદ્ધં મહાબલ
દમનાએ કહ્યું: મેં જ બળપૂર્વક ઘોડાને બાંધીને મારી વાડમાં લાવ્યો છે. આજે હું એ જીવતો પાછો આપવાનો નથી—મોટા વીર, તું યુદ્ધ કર.
ત્વયા યદુક્તં બાલસ્ત્વં ગત્વા ક્રીડનકં કુરુ । તન્મે પશ્ય મહારાજ ક્રીડનં રણમૂર્ધનિ
તમે મને કહ્યું કે, 'બાળક, તું જા અને રમકડાં સાથે રમ.' હવે, મહારાજા, યુદ્ધના મેદાનમાં મારી રમત જોઈ લે.
શેષ ઉવાચ। ઇત્યુક્ત્વા સગુણં ચાપં વિધાય સુભુજાં ગજઃ । શરાણાં શતમાધત્ત પ્રતાપાગ્ર્યસ્ય વક્ષસિ
શેષે કહ્યું: આવું કહી, ગજબાહુ વીરે પોતાની સુંદર ધનુષ્યે તાર ચડાવી, સામે વીરના છાતી પર સો બાણ છોડ્યા.
સંધાય બાણશતકં શંખં દધ્મૌ પ્રતાપવાન્ । તેન શંખનિનાદેન કાતરાણાં ભયં હ્યભૂત્
સો બાણ ચડાવી, વીરે શંખ ફૂંક્યો; એ શંખના ગર્જનાથી ડરપોક લોકોમાં ભય ફેલાયો.
તાડયામાસ હૃદયે બાણાનાં શતકેન સઃ । પ્રતાપાગ્ર્યઃ પ્રચિચ્છેદ લઘુહસ્તઃ સુપર્વણઃ
એણે સો બાણથી હૃદય પર પ્રહાર કર્યો, પણ ચપળ હાથે અને કુશળ વીરે એ બધાં સુંદર પાંખવાળા બાણ કાપી નાંખ્યા.
સ બાણચ્છેદનં દૃષ્ટ્વા કુપિતો વ્યસૃજચ્છરાન્ । કંકપક્ષાન્વિતાંસ્તીક્ષ્ણભલ્લાન્રાજાત્મજો બલી
પોતાના બાણ કાપાતા જોઈ, શક્તિશાળી રાજકુમાર ગુસ્સે ભરાઈ, બગલના પાંખવાળા તીક્ષ્ણ બાણ છોડ્યા.
આકાશે ભુવિ મધ્યે ચ બાણા દદૃશિરેઽઞ્ચિતાઃ । સ્વનામચિહ્નિતાસ્તીક્ષ્ણધારાપાતસુશોભિતાઃ
આકાશમાં, જમીન પર અને વચ્ચે, એ બાણો પોતાના નામે ચિહ્નિત, તીક્ષ્ણ ધારવાળા અને તેજસ્વી દેખાતા.
શરાસ્તદ્બાહુ હૃદયે લગ્ના વહ્નિકણાન્બહૂન્ । સૃજંતઃ કુર્વતે સૈન્યદાહનં તદભૂન્મહત્
એ બાણો, જે હાથ અને છાતીમાં ઘૂસી ગયા, અગ્નિની ચિંહો છોડી, સૈન્યને સળગાવીને મોટું વિનાશ લાવતાં.
પ્રતાપાગ્ર્યઃ પ્રકુપિતસ્તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ચ બ્રુવન્ । શરેણ દશસંખ્યેન તાડયામાસ મૂર્ધનિ
મોટો વીર ભારે ગુસ્સે થઈ, 'થેમ, થેમ!' એમ બોલતો, દસ બાણ વડે તેના માથા પર પ્રહાર કર્યો.