એતૈઃ પંચભિરેતસ્મિન્નીલે પર્વતસત્તમે । યાસ્યસે બ્રહ્મદેવેંદ્ર વંદિતં સુરપૂજિતમ્
'આ પાંચે જણ સાથે, આ નીલ પર્વત પર, તું એ સ્થાન પર જશે, જ્યાં દેવો પૂજા કરે છે અને બ્રહ્મા-ઇન્દ્ર પણ વંદન કરે છે.'
ઇત્યુક્ત્વાઽદૃશ્યતાં પ્રાપ્તો યતિઃ ક્વાપિ ન દૃશ્યતે । તદાકર્ણ્ય નૃપો હર્ષં પ્રાપ ચાશુ સવિસ્મયમ્
આવી વાત કહીને, યતિ અદૃશ્ય થઈ ગયા અને ક્યાંય દેખાયા નહીં. રાજાએ આ સાંભળી તરત જ આનંદ અને આશ્ચર્ય અનુભવ્યું.
રાજોવાચ। સ્વામિન્કોઽસૌ સમાગત્ય સંન્યાસી માં યદૂચિવાન્ । ન દૃશ્યતે પુનઃ કુત્ર ગતોઽસૌ ચિત્તહર્ષદઃ
રાજાએ કહ્યું: 'એ સ્વામી, સંન્યાસી, આવીને મને જે કહ્યું, એ હવે ક્યાંય દેખાતા નથી. મારા મનને આનંદ આપનાર એ ક્યાં ગયા?'
તાપસ ઉવાચ। રાજંસ્તવ મહાપ્રેમ્ણા કૃષ્ટચિત્તઃ સમભ્યગાત્ । પુરુષોત્તમનામાયં સર્વપાપપ્રણાશનઃ
તપસ્વીએ કહ્યું: 'રાજા, તારા મહાન પ્રેમથી આકર્ષાઈને એ આવ્યા હતા. એ પુરુષોત્તમ છે, બધા પાપોનો નાશક.'
શ્વોમધ્યાહ્ને તવ પુરો ભવિષ્યતિ મહાન્ગિરિઃ । તમારુહ્ય હરિં દૃષ્ટ્વા કૃતાર્થસ્ત્વં ભવિષ્યસિ
'કાલે બપોરે, તારા સામે મહાન પર્વત દેખાશે. એ પર ચડીને, હરિને જોઈને, તું તારો ધ્યેય પ્રાપ્ત કરી લેશે.'
ઇતિવાક્યસુધાપૂર નાશિતસ્વાંત સંજ્વરઃ । હર્ષં યમાપ સ નૃપો બ્રહ્માપિ ન હિ વેત્તિ તમ્
આવા અમૃત જેવા વચનો સાંભળી, રાજાના મનની બધી વ્યથા દૂર થઈ ગઈ. એને એવો આનંદ થયો કે જે બ્રહ્મા પણ જાણે નહીં.
તદા દુંદુભયો નેદુર્વીણાપણવગોમુખાઃ । મહાનંદસ્તદા હ્યાસીદ્રાજરાજસ્ય ચેતસિ
ત્યારે ઢોલ, વીણા, પાવળી અને ગોમુખ વગાડાયા. રાજાધિરાજના હૃદયમાં મહાન આનંદ છવાઈ ગયો.
ગાયન્હરિં ક્ષણં તિષ્ઠન્હસઞ્જલ્પન્બ્રુવન્નમન્ । આનંદં પ્રાપ સુઘનં સર્વસંતાપનાશનમ્
હરિનું ગાન કરતા, ક્ષણ માટે ઊભા રહી, નામ જપતા અને બોલતા, રાજાએ ઘન આનંદ મેળવ્યો, જે બધા દુઃખોનો નાશક છે.
સુમતિરુવાચ। અથ સર્વં દિનં નીત્વા હરિસ્મરણકીર્તનૈઃ । રાત્રૌ સુષ્વાપ ગંગાયા રોધસ્યુરુફલપ્રદે
સુમતિએ કહ્યું: પછી આખો દિવસ હરિના સ્મરણ અને સ્તુતિમાં વિતાવી, રાત્રે ગંગાના ફળદાયી કિનારે સુઈ ગયો.
દદર્શ સ્વપ્નમધ્યે તુ સ સ્વાત્માનં ચતુર્ભુજમ્ । શંખચક્રગદાપદ્મશાર્ઙ્ગકોદંડધારિણમ્
સપનામાં તેણે પોતાને ચાર હાથવાળો જોયો, જેમાં શંખ, ચક્ર, ગદા, કમળ, ધનુષ્ય અને બાણ હતા.
નૃત્યંતં પુરુષોત્તમસ્ય પુરતઃ શર્વાદિ દેવૈઃ સહ । શ્રીમદ્ભિઃ સ્વતનૂયુતૈરરિગદાંબૂત્થાબ્જહેત્યાદિભિઃ । વિષ્વક્સેનવરૈર્ગણૈઃ સુતનુભિઃ શ્રીશંસદોપાસિતં । દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાપ લોકવિષયં હર્ષં તથાત્યદ્ભુતમ્
તેણે જોયું કે પોતે પુરુષોત્તમ ભગવાનની સામે શિવ અને બીજા દેવતાઓ સાથે નૃત્ય કરી રહ્યો છે, પોતાના તેજસ્વી સ્વરૂપો અને હથિયારો સાથે, શ્રેષ્ઠ રક્ષકો અને તેમના સમૂહોથી ઘેરાયેલો છે, અને સૌભાગ્યશાળી લોકો દ્વારા પૂજાય છે. આ દૃશ્ય જોઈને તેને વિશ્વથી પરે અદ્ભુત આનંદ અને આશ્ચર્ય થયું.
દદતં મનસોઽભીષ્ટં પુરુષોત્તમસંજ્ઞિતમ્ । આત્માનં ચ કૃપાપાત્રમમન્યત મહામતિઃ
તેણે જોયું કે પોતે પુરુષોત્તમ નામે મનગમતી ઈચ્છાઓ પૂરી કરી રહ્યો છે અને મહાન બુદ્ધિશાળી એ પોતાને કૃપાના પાત્ર માન્યો.
ઇત્યેવં સ્વપ્નવિષયે દદર્શ નૃપસત્તમઃ । પ્રાતઃ પ્રબુદ્ધો વિપ્રાય જગાદ સ્વપ્નમીક્ષિતમ્
આ રીતે, શ્રેષ્ઠ રાજાએ સપનામાં આ બધું જોયું; સવારે જાગીને તેણે બ્રાહ્મણને પોતાનું સપનું કહ્યું.
તચ્છ્રુત્વા વાડવો ધીમાન્કથયામાસ વિસ્મિતઃ । રાજંસ્ત્વયાસૌ દૃષ્ટો યઃ પુરુષોત્તમસંજ્ઞિતઃ
આ સાંભળીને, વાડવના વિદ્વાન બ્રાહ્મણે આશ્ચર્યથી કહ્યું: 'રાજા, તમે જેને જોયા તે પુરુષોત્તમ કહેવાય છે.'
દાસ્યતે શંખચક્રાદિચિહ્નિતાં સ્વતનું હરિઃ । ઇતિ શ્રુત્વા તુ તદ્વાક્યં રત્નગ્રીવો મહામનાઃ
હરિ તમને પોતાના શંખ, ચક્ર અને બીજા ચિહ્નોથી યુક્ત સ્વરૂપ આપશે; આ વાત સાંભળીને મહાન મનવાળા રત્નગ્રીવે
દાપયામાસ દાનાનિ દીનાનાં માનસોચિતમ્ । સ્નાત્વા ગંગાબ્ધિસંયોગે તર્પયિત્વા પિતૄન્સુરાન્
ગરીબોના હૃદયને ભાવે એવા દાન આપવાનું શરૂ કર્યું; પછી ગંગાસંગમમાં સ્નાન કરીને પિતૃઓ અને દેવતાઓને તર્પણ આપ્યું.
ગાયન્હરિગુણગ્રામં પ્રત્યૈક્ષત ચ દર્શનમ્ । તતો મધ્યાહ્નસમયે દિવિદુંદુભયો મુહુઃ
હરિના ગુણગાન ગાતા, તે દર્શન માટે રાહ જોઈ રહ્યો; પછી મધ્યાહ્ને વારંવાર દેવદુંદુભીઓ વાગવા લાગી.
જઘ્નુઃ સુરકરાઘાત બહુશબ્દસુશબ્દિતાઃ । અકસ્માત્પુષ્પવૃષ્ટિશ્ચ બભૂવ નૃપમસ્તકે
દેવતાઓએ પોતાના હાથથી દુંદુભીઓ વગાડી, અનેક શુભ ધ્વનિ થયા; અચાનક રાજાના માથે પુષ્પવૃષ્ટિ થઈ.
ધન્યોસિ નૃપવર્યસ્ત્વં નીલં પશ્યાક્ષિગોચરમ્
હે શ્રેષ્ઠ રાજા, તમે ધન્ય છો—આપના દૃષ્ટિગોચર નીલ પર્વતને જુઓ.
શૃણોતીતિ યદા વાક્યં નૃપો દેવપ્રણોદિતમ્ । તદા સ સૂર્યકોટીનામધિકાંતિ ધરોદ્ભુતઃ
જ્યારે રાજાએ દેવતાઓના મોઢેથી આ વાક્ય સાંભળ્યું, ત્યારે જ ત્યાં દસ કરોડ સૂર્યને પણ ફીકું પાડે એવી તેજસ્વી પહાડ ઊભો થયો.
રાજ્ઞોઽક્ષિગોચરો જાતો નીલનામા મહાગિરિઃ । રાજતૈઃ કાનકૈઃ શૃંગૈઃ સમંતાત્પરિરાજિતઃ
રાજાની આંખ સામે 'નીલ' નામનો મહાપર્વત દેખાયો, જે ચારે બાજુ ચાંદી અને સોનાના શિખરો વડે શોભાયમાન હતો.
કિમગ્નિઃ પ્રજ્વલત્યેષ દ્વિતીયઃ કિમુ ભાસ્કરઃ । કિમયં વૈદ્યુતઃ પુંજો હ્યકસ્માત્સ્થિરકાંતિધૃક્
શું આ અગ્નિ પ્રગટ્યો છે? કે બીજો સૂર્ય છે? કે અચાનક તેજસ્વી અને સ્થિર વીજળીનો પાંજરો છે?
તાપસ બ્રાહ્મણો દૃષ્ટ્વા નીલપ્રસ્થં સુશોભિતમ્ । રાજ્ઞે નિવેદયામાસ એષ પુણ્યો મહાગિરિઃ
તપસ્વી બ્રાહ્મણે સુંદર નીલપ્રસ્થ જોઈને રાજાને કહ્યું: 'આ પવિત્ર મહાપર્વત છે.'
તચ્છ્રુત્વા નૃપતિશ્રેષ્ઠઃ શિરસા પ્રણનામ હ । ધન્યોઽસ્મિ કૃતકૃત્યોઽસ્મિ નીલો મે દૃષ્ટિગોચરઃ
આ સાંભળીને શ્રેષ્ઠ રાજાએ માથું વાળ્યું અને કહ્યું: 'હું ધન્ય છું, મારો ઉદ્દેશ્ય પૂર્ણ થયો, કેમ કે નીલ પર્વત મને દેખાઈ રહ્યો છે.'
અમાત્યો રાજપત્ની ચ કરમ્બસ્તંતુવાયકઃ । નીલદર્શનસંહૃષ્ટા બભૂવુઃ પુરુષર્ષભ
મંત્રીએ, રાણી, રસોઈયાએ અને વણકર—all, હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, નીલ પર્વતના દર્શનથી આનંદિત થયા.
પંચૈતે વિજયે કાલે નીલપર્વતમારુહન્ । મહાદુંદુભિનિર્ઘોષાઞ્ચ્છૃણ્વન્તો હ્યમરૈઃ કૃતાન્
આ પાંચેયે વિજય સમયે નીલ પર્વત પર ચઢ્યા, અને દેવતાઓએ વગાડેલી મહાન દુંદુભિઓના ધ્વનિ સાંભળ્યા.
તસ્યોપરિતને શૃંગે ચિત્રપાદપરાજિતે । દદર્શ હાટકાબદ્ધં દેવાલયમનુત્તમમ્
આ સુંદર પર્વતના શિખરે, રંગબેરંગી પાદયાત્રાથી શોભાયમાન, તેણે સોનાથી સજ્જ એક અદ્વિતીય દેવમંદિર જોયું.
બ્રહ્માગત્ય સદા પૂજાં કરોતિ પરમેષ્ઠિનઃ । નૈવેદ્યં કુરુતે યત્ર હરિસંતોષકારકમ્
ત્યાં બ્રહ્માજી પોતે આવે છે અને સર્વોચ્ચ ભગવાનની હંમેશા પૂજા કરે છે, અને હરિપ્રસન્ન થાય એવું ભોજન અર્પે છે.
દૃષ્ટ્વાથ તત્ર વિમલં દેવાયતનમુત્તમમ્ । પ્રવિવેશ પરીવારૈઃ પંચભિઃ સહ સંવૃતઃ
આવી નિર્મળ અને ઉત્તમ દેવમંદિર જોઈ, તે પોતાના પાંચ સાથીઓ સાથે અંદર પ્રવેશ્યો.
તત્ર દૃષ્ટ્વા જાતરૂપે મહામણિવિચિત્રિતે । સિંહાસને વિરાજંતં ચતુર્ભુજમનોહરમ્
ત્યાં તેણે સોનાથી અને મહામૂલ્યા રત્નોથી શોભતા સિંહાસન પર ચારે ભુજાવાળો, મનોહર અને તેજસ્વી ભગવાનને જોયા.