તદા મે મનસિ ક્ષિપ્રં સંશયઃ સુમહાનભૂત્ । ચતુર્ભુજાઃ કિમેતે વૈ ધનુર્બાણધરા નરાઃ
ત્યારે મારા મનમાં તરત જ મોટો સંશય થયો: આ ચાર હાથવાળા, ધનુષ્ય-બાણ ધારણ કરનાર પુરુષો ખરેખર માનવ છે કે કેમ?
વૈકુંઠવાસિનાં રૂપં દૃશ્યતે વિજિતાત્મનામ્ । કથમેતૈરુપાલબ્ધં બ્રહ્માદ્યૈરપિ દુર્લ્લભમ્
વૈકુંઠમાં રહેતા મહાત્માઓ જે રૂપ ધરાવે છે, તે આત્મવિજયી લોકોમાં જોવા મળે છે; તો પછી, બ્રહ્મા વગેરે માટે પણ દુર્લભ એવું રૂપ આ લોકોએ કેવી રીતે મેળવ્યું?
શંખચક્રગદાશાર્ઙ્ગપદ્મોલ્લસિતપાણયઃ । વનમાલાપરીતાંગા વિષ્ણુભક્તા ઇવાંતિકે
શંખ, ચક્ર, ગદા, ધનુષ્ય અને કમળથી તેમના હાથ ચમકી રહ્યા હતા; વનમાલાથી તેમના અંગો શોભી રહ્યા હતા—એમ લાગતું હતું કે તેઓ નજીકના વિષ્ણુભક્તો છે.
સંશયાવિષ્ટચિત્તેન મયા પૃષ્ટં તદા નૃપ । યૂયં કે બત યુષ્માભિર્લબ્ધં ચાતુર્ભુજં કથમ્
મારા મનમાં સંશય ભરાઈ ગયો હતો, તેથી મેં તેમને પૂછ્યું: 'તમારે કોણ છો? તમારે સૌએ આ ચાર હાથવાળું રૂપ કેવી રીતે મેળવ્યું?'
તદા તૈર્બહુ હાસ્યં તુ કૃત્વા માં પ્રતિભાષિતમ્ । બ્રાહ્મણોઽયં ન જાનાતિ પિંડમાહાત્મ્યમદ્ભુતમ્
ત્યારે તેઓએ ઘણું હસીને મને કહ્યું: 'આ બ્રાહ્મણને પિંડદાનનું અદ્ભુત મહાત્મ્ય ખબર નથી.'
ઇતિ શ્રુત્વાઽવદં ચાહં કઃ પિંડઃ કસ્ય દીયતે । તન્મમ બ્રૂત ધર્મિષ્ઠાશ્ચતુર્ભુજશરીરિણઃ
આ સાંભળીને મેં કહ્યું: 'પિંડ શું છે? કોને આપવામાં આવે છે? હે ધર્મનિષ્ઠ ચાર હાથવાળાઓ, મને કહો.'
તદા મદ્વાક્યમાકર્ણ્ય કથિતં તૈર્મહાત્મભિઃ । સર્વં તત્ર તુ યદ્વૃત્તં ચતુર્ભુજભવાદિકમ્
પછી મારા શબ્દો સાંભળીને, તે મહાત્માઓએ ત્યાં જે કંઈ બન્યું હતું અને તેમના ચાર હાથવાળા રૂપનું રહસ્ય બધું મને કહ્યું.
કિરાતા ઊચુઃ। શૃણુ બ્રાહ્મણ વૃત્તાંતમસ્માકં પૃથુકઃ શિશુઃ । નિત્યં જંબૂફલાદીનિ ભક્ષયન્ક્રીડયા ચરન્
કિરાતોએ કહ્યું: 'બ્રાહ્મણ, અમારું વર્તમાન સાંભળો. અમારામાં પૃથુક નામે એક બાળક હતો, જે હંમેશા જાંબુ ફળ ખાઈને રમતો ફરતો.'
એકદા રમમાણસ્તુ ગિરિશૃંગં મનોરમમ્ । સમારુરોહ શિશુભિઃ સમંતાત્પરિવારિતઃ
એક દિવસ રમતા રમતા તે સુંદર પર્વતની ટોચ પર ચઢી ગયો, અને આસપાસના બીજા બાળકો સાથે ઘેરાઈ ગયો.
તદા તત્ર દદર્શાહં દેવાયતનમદ્ભુતમ્ । ગારુત્મતાદિમણિભિઃ ખચિતં સ્વર્ણભિત્તિકમ્
ત્યારે ત્યાં મેં એક અદ્ભુત દેવમંદિર જોયું, જે ગરુડપર્વતના મણિથી જડિત અને સોનાની દીવાલોથી શોભતું હતું.
સ્વકાંત્યાતિમિરશ્રેણીં દારયદ્રવિવદ્ભૃશમ્ । દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાપેદે કિમિદં કસ્ય વૈ ગૃહમ્
મંદિરની પોતાની તેજસ્વિતા ઘન અંધકારને પ્રવાહી જેવું ફાડી નાખતી હતી; એ જોઈને હું આશ્ચર્યચકિત થયો: 'આ શું છે? આ ઘર કોણનું હશે?'
ગત્વા વિલોકયામીતિ કિમિદં મહતાં પદમ્ । ઇતિ સંચિંત્ય ગેહાંતર્જગામ બહુભાગ્યતઃ
'ચાલો, જઈને જોઈએ—આ મહાન સ્થાન શું છે?' એમ વિચારીને, તે બાળક શુભ ભાગ્યે એ ઘર અંદર પ્રવેશ્યું.
દદર્શ તત્ર દેવેશં સુરાસુરનમસ્કૃતમ્ । કિરીટહારકેયૂરગ્રૈવેયાદ્યૈર્વિરાજિતમ્
ત્યાં તેણે દેવોના દેવ શ્રીહરિને જોયા, જેમને દેવો અને દાનવો બંને વંદન કરે છે. તેમના મસ્તક પર મુગટ, ગળામાં હાર, હાથમાં કાંકડા અને છાતી પર સુંદર આભૂષણો ઝગમગતાં હતાં.
મનોહરાવતંસૌ ચ ધારયંતં સુનિર્મલૌ । પાદપદ્મે તુલસિકા ગંધમત્તષડંઘ્રિકે
તેમણે બે મનમોહક અને નિર્વિકાર કાનના કુંડળ પહેર્યા હતાં. તેમના કમળ જેવા પગ પર સુગંધિત તુલસીના પાંદડા હતા, જેના સુગંધથી ભમરા મસ્ત થઈ ગયા હતા.
શંખચક્રગદાશાર્ઙ્ગ પદ્માદ્યૈર્મૂર્તિસંયુતૈઃ । ઉપાસિતાંઘ્રિં શ્રીમૂર્તિં નારદાદ્યૈઃ સુસેવિતમ્
તેમની આસપાસ શંખ, ચક્ર, ગદા, ધનુષ્ય, કમળ વગેરે ધારણ કરનારી મૂર્તિઓ હતી. નારદજી અને અન્ય ભક્તોએ તેમના પાવન ચરણોમાં ભક્તિપૂર્વક સેવા અને પૂજા કરી હતી.
કેચિદ્ગાયંતિ નૃત્યંતિ હસંતિ પરમાદ્ભુતમ્ । પ્રીણયંતિ મહારાજં સર્વલોકૈકવંદિતમ્
કેટલાંક ગાતા હતા, કેટલાંક નૃત્ય કરતા હતા, કેટલાંક આશ્ચર્યથી હસતા હતા. તેઓ સર્વલોકમાં પૂજનીય એવા મહારાજને આનંદિત કરતા હતા.
હરિં વીક્ષ્ય મદીયોર્ભસ્તત્ર સંજગ્મિવાન્મુને । દેવાસ્તત્ર વિધાયોચ્ચૈઃ પૂજાં ધૂપાદિસંયતામ્
હરિને જોઈને, હે મુનિ, મારું મન આનંદથી ભરાઈ ગયું. ત્યાં દેવોએ ધૂપ અને અન્ય સામગ્રીથી ઉંચા સ્વરે ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી.
નૈવેદ્યં શ્રીપ્રિયસ્યાર્થે કૃત્વા નીરાજનં તતઃ । જગ્મુઃ સ્વં સ્વં ગૃહં રાજન્કૃપાં પશ્યંત આદરાત્
શ્રીના પ્રિય માટે તેમણે નૈવેદ્ય ધરાવ્યું અને પછી આરતી ઉતારી. ત્યારબાદ, હે રાજા, સૌએ શ્રદ્ધાપૂર્વક કૃપા નિહાળી પોતાના-પોતાના ઘરો તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
મહાભાગ્યવશાત્તેન પ્રાપ્તં નૈવેદ્યસિક્થકમ્ । પતિતં બ્રહ્મદેવાદ્યૈર્દુર્લ્લભં સુરમાનુષૈઃ
મહાન સદભાગ્યથી ત્યાં નૈવેદ્યરૂપ મીઠાઈ પ્રાપ્ત થઈ, જે બ્રહ્માદિક દેવો પાસેથી પડી હતી અને દેવો-માણસો માટે અતિ દુર્લભ હતી.
તદ્ભક્ષણં ચ કૃત્વાથો શ્રીમૂર્તિમવલોક્ય ચ । ચતુર્ભુજત્વમાપ્તં વૈ પૃથુકેન સુશોભિના
તે મીઠાઈ ખાધા પછી અને શ્રીહરિની મૂર્તિને જોયા પછી, પૃથુકે સુંદર રીતે શોભતા ચાર હાથ પ્રાપ્ત કર્યા.
તદાસ્માભિર્ગૃહં પ્રાપ્તો બાલકો વીક્ષિતો મુહુઃ । ચતુર્ભુજત્વં સંપ્રાપ્તઃ શંખચક્રાદિધારકઃ
પછી, જ્યારે અમે ઘરે પહોંચ્યા, ત્યારે repeatedly એ બાળકને જોયો; તે ચાર હાથવાળો થયો હતો અને શંખ, ચક્ર વગેરે ધારણ કરતો હતો.
અસ્માભિઃ પૃષ્ટમેતસ્ય કિમેતજ્જાતમદ્ભુતમ્ । તદા પ્રોવાચ નઃ સર્વાન્બાલકઃ પરમાદ્ભુતમ્
અમે તેને પૂછ્યું કે આ અદ્ભુત ઘટના કેવી રીતે બની? ત્યારે એ બાળકે અમને સર્વેને આશ્ચર્યજનક રીતે જવાબ આપ્યો.
શિખરાગ્રે ગતઃ પૂર્વં તત્ર દૃષ્ટઃ સુરેશ્વરઃ । તત્ર નૈવેદ્યસિક્થં તુ મયા પ્રાપ્તં મનોહરમ્
હું અગાઉ પર્વતની ચોટી પર ગયો હતો અને ત્યાં દેવોના સ્વામીનું દર્શન કર્યું. ત્યાં મને મનોહર નૈવેદ્ય પ્રાપ્ત થયું.
તસ્ય ભક્ષણમાત્રેણ કારણેન તુ સાંપ્રતમ્ । ચતુર્ભુજત્વં સંપ્રાપ્તો વિસ્મયેન સમન્વિતઃ
માત્ર એ મીઠાઈ ખાવાની અસરથી, હવે મને ચાર હાથ મળ્યા છે અને હું આશ્ચર્યથી ભરાયો છું.
તચ્છ્રુત્વા તુ વચસ્તસ્ય સદ્યઃ સંપ્રાપ્તવિસ્મયૈઃ । અસ્માભિરપ્યસૌ દૃષ્ટો દેવઃ પરમદુર્લ્લભઃ
તેણી વાત સાંભળીને, અમે પણ તરત જ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા; અને અમને પણ એ પરમ દુર્લભ ભગવાનનું દર્શન થયું.
અન્નાદિકં તત્ર ભુક્તં સર્વસ્વાદસમન્વિતમ્ । વયં ચતુર્ભુજા જાતા દેવસ્ય કૃપયા પુનઃ । ગત્વા ત્વમપિ દેવસ્ય દર્શનં કુરુ સત્તમ
ત્યાં અમે અન્ન અને અન્ય સ્વાદિષ્ટ પ્રસાદ ગ્રહણ કર્યો, જે સર્વોત્તમ સ્વાદથી ભરપૂર હતો. ભગવાનની કૃપાથી અમે ફરીથી ચાર હાથવાળા થયા. હે શ્રેષ્ઠ, તું પણ જઈને ભગવાનનું દર્શન કર.
ભુક્ત્વા તત્રાન્નસિક્થં તુ ભવ વિપ્ર ચતુર્ભુજઃ । ત્વયા પૃષ્ટં યદાશ્ચર્યં તદુક્તં વાડવર્ષભ
ત્યાં જઈને એ મીઠાઈ પ્રસાદ ગ્રહણ કર, હે બ્રાહ્મણ, અને તું પણ ચાર હાથવાળો થજે. તું જે આશ્ચર્ય પૂછ્યું હતું, એ બધું કહી દીધું છે.
બ્રાહ્મણ ઉવાચ। ઇતિ શ્રુત્વા તુ તદ્વાક્યં ભિલ્લાનામહમદ્ભુતમ્ । અત્યાશ્ચર્યમિદં મત્વા પ્રહૃષ્ટોઽભવમિત્યુત
બ્રાહ્મણે કહ્યું: ભિલ્લોની એ અદ્ભુત વાતો સાંભળીને, મને આ અત્યંત આશ્ચર્યજનક લાગ્યું અને હું આનંદથી ભરાઈ ગયો.
ગંગાસાગરસંયોગે સ્નાત્વા પુણ્યકલેવરઃ । શૃંગમારુરુહે તત્ર મણિમાણિક્યચિત્રિતમ્
ગંગા અને સમુદ્રના સંગમ પર સ્નાન કરીને, પવિત્ર શરીરથી હું મણિ અને માણિક્યોથી શોભતા પર્વત શિખર પર ચઢ્યો.
તત્રાપશ્યં મહારાજ દેવં દેવાદિવંદિતમ્ । નમસ્કૃત્વા કૃતાર્થોઽહં જાતોન્નપ્રાશનેન ચ
ત્યાં, હે રાજા, મેં દેવોને પણ વંદન કરાતા ભગવાનનું દર્શન કર્યું. પ્રણામ કરીને અને પ્રસાદ ગ્રહણ કરીને હું કૃતાર્થ થયો.