હનૂમાંસ્તં મુનિં સ્વીયે પૃષ્ઠ આરોપ્ય વેગવાન્ । સકુટુંબં નિનાયાશુ વાયુઃ ખ ઇવ સર્વગઃ
હનુમાનજી એ મુનિને પોતાના પીઠે બેસાડી, પવન જેવી ઝડપથી, પરિવાર સહિત તેમને લઈ ગયા, જેમ પવન આકાશમાં ફરે છે.
આગતં તં મુનિં દૃષ્ટ્વા રામો મતિમતાં વરઃ । અર્ઘ્યપાદ્યાદિકં ચક્રે પ્રીતઃ પ્રણયવિહ્વલઃ
મુનિજી આવ્યા તે જોઈને, વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ રામજી આનંદથી, પ્રેમભર્યા મનથી, પાદ્ય-અર્ગ્યાદિ સ્વાગત વિધિ કરી.
ધન્યોઽસ્મિ મુનિવર્યસ્ય દર્શનેન તવાધુના । પવિત્રિતો મખો મહ્યં સર્વસંભારસંભૃતઃ
હવે આપના દર્શનથી હું ધન્ય થયો છું, હે મુનિ શ્રેષ્ઠ; મારી યજ્ઞવિધિ સર્વ સામગ્રીથી પવિત્ર બની છે.
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય ચ્યવનો મુનિસત્તમઃ । ઉવાચ પ્રેમનિર્ભિન્ન પુલકાંગોઽતિનિર્વૃતઃ
આ વચન સાંભળી, મુનિ ચ્યવનજી પ્રેમથી ભીંજાયેલા અને આનંદથી ભરેલા શરીરે, ઉત્તર આપ્યો.
સ્વામિન્બ્રહ્મણ્યદેવસ્ય તવ વાડવપૂજનમ્ । યુક્તમેવ મહારાજ ધર્મમાર્ગં પ્રરક્ષિતુઃ
હે રાજા, ધર્મના માર્ગને રક્ષનાર એવા આપ માટે અગ્નિની પૂજા કરવી, બ્રહ્મણ્ય દેવ માટે યોગ્ય છે.
શેષ ઉવાચ। શત્રુઘ્નશ્ચ્યવનસ્યાથ દૃષ્ટ્વાઽચિંત્યં તપોબલમ્ । પ્રશશંસ તપો બ્રાહ્મં સર્વલોકૈકવંદિતમ્
શેષજી કહે છે: શત્રુઘ્ને ચ્યવનજીનું અચિંત્ય તપોબળ જોઈ, સર્વ લોકે વંદિત એવા બ્રાહ્મણ તપનું સ્તુતિ કરી.
અહો પશ્યત યોગસ્ય સિદ્ધિં બ્રાહ્મણસત્તમે । યઃ ક્ષણાદેવ દુષ્પ્રાપં તદ્વિમાનમચીકરત્
અરે, જુઓ તો સાચા યોગનો સિદ્ધિ! હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એણે એક ક્ષણમાં જ દુર્લભ વિમાન સર્જી દીધું.
ક્વ ભોગસિદ્ધિર્મહતી મુનીનામમલાત્મનામ્ । ક્વ તપોબલહીનાનાં ભોગેચ્છા મનુજાત્મનામ્
પવિત્ર મનવાળા મુનિઓને જે મહાન ભોગસિદ્ધિ મળે છે, તે તપશક્તિ વિનાના મનુષ્યોને ભોગની ઈચ્છા ક્યાંથી મળે?
ઇતિ સ્વગતમાશંસઞ્છત્રુઘ્નશ્ચ્યવનાશ્રમે । ક્ષણં સ્થિત્વા જલં પીત્વા સુખસંભોગમાપ્તવાન્
આ રીતે ચિંતન કરતાં, શત્રુઘ્ને ચ્યવનજીના આશ્રમમાં થોડો સમય રોકાઈ, પાણી પીધું અને સુખનો આનંદ માણ્યો.
હયસ્તસ્યાઃ પયોષ્ણ્યાખ્યા નદ્યાઃ પુણ્યજલાત્મનઃ । પયઃ પીત્વા યયૌ માર્ગે વાયુવેગગતિર્મહાન્
પયોષ્ણી નામની પવિત્ર નદીનું પાણી ઘોડાએ પીધું અને પછી પવન જેવી ઝડપથી માર્ગે આગળ વધ્યો.
યોધાસ્તન્નિર્ગમં દૃષ્ટ્વા પૃષ્ઠતોઽનુયયુસ્તદા । હસ્તિભિઃ પત્તિભિઃ કેચિદ્રથૈઃ કેચન વાજિભિઃ
એ પ્રસ્થાન જોઈ, યોદ્ધાઓ પછીથી હાથી, પગદળ, રથ અને ઘોડા સાથે અનુસરે છે.
શત્રુઘ્નોઽમાત્યવર્યેણ સુમત્યાખ્યેન સંયુતઃ । પૃષ્ઠતોઽનુજગામાશુ રથેન હયશોભિના
શત્રુઘ્ને, સુમતિ નામના શ્રેષ્ઠ મંત્રી સાથે, ઘોડાવાળા રથમાં ઝડપથી પાછળથી અનુસરણ કર્યું.
ગચ્છન્વાજીપુરં પ્રાપ્તો વિમલાખ્યસ્ય ભૂપતેઃ । રત્નાતટાખ્યં ચ જનૈર્હૃષ્ટપુષ્ટૈઃ સમાકુલમ્
ઘોડાવાળું શહેર પહોંચીને, વિમલાખ્ય નામના રાજાના રાજ્યમાં અને રત્નાટટા નામના સ્થળે પહોંચ્યો, જ્યાં ખુશહાલ અને તંદુરસ્ત લોકોની ભીડ હતી.
સ સેવકાદુપશ્રુત્ય રઘુનાથ હયોત્તમમ્ । પુરોંતિકે હિ સંપ્રાપ્તં સર્વયોધસમન્વિતમ્
ત્યાંના સેવકોથી રઘુનાથ અને ઉત્તમ ઘોડા વિશે સાંભળી, જાણ્યું કે તેઓ બધા યોદ્ધાઓ સાથે દરવાજા પર આવી ગયા છે.
તદા ગજાનાં સપ્તત્યા ચંદ્રવર્ણસમાનયા । અશ્વાનામયુતૈઃ સાર્ધં રથાનાં કાંચનત્વિષામ્
પછી ચાંદી જેવા રંગના સિત્તેર હાથીઓ, દસ હજાર ઘોડા અને સોનાથી ચમકતા રથો સાથે નીકળ્યો.
સહસ્રેણ ચ સંયુક્તઃ શત્રુઘ્નં પ્રતિ જગ્મિવાન્ । શત્રુઘ્નં સ નમસ્કૃત્ય સર્વાન્પ્રાપ્તાન્મહારથાન્
હજારો માણસો સાથે જોડાઈ, તે શત્રુઘ્ન પાસે ગયો; શત્રુઘ્નને વંદન કરીને, આવ્યા બધા મહાન રથયોદ્ધાઓનું પણ આવકાર કર્યો.
વસુકોશં ધનં સર્વં રાજ્યં તસ્મૈ નિવેદ્ય ચ । કિં કરોમીતિ રાજા તં જગાદ પુરતઃ સ્થિતઃ
બધા ખજાના, ધન અને રાજ્ય તેની સામે મૂકી, રાજાએ સામે ઊભા રહીને પૂછ્યું: 'હું હવે શું કરું?'
રાજાપિ તં સ્વીયપદે પ્રણમ્રં । દોર્ભ્યાં દૃઢં સંપરિષસ્વજે મહાન્ । જગામ સાકં તનયે સ્વરાજ્યં । નિક્ષિપ્ય સર્વં બહુધન્વિભિર્વૃતઃ
રાજા પોતાના સ્થાનેથી નમન કરીને, બંને હાથથી તેને મજબૂતીથી વળગી ગયો; પછી પોતાના પુત્ર સાથે રાજ્યમાં ગયો, બધું સોંપી અને અનેક ધનુર્ધારો સાથે ઘેરાયો.
રામચંદ્રાભિધાં શ્રુત્વા સર્વશ્રુતિમનોહરામ્ । સર્વે પ્રણમ્ય તં વાહં દદુર્વસુમહાધનમ્
રામચંદ્રનું સર્વને આનંદ આપતું નામ સાંભળી, બધાએ નમન કર્યું અને તેને મહાન ધન અને ખજાનો આપ્યો.
રાજાનં પૂજયિત્વા તુ શત્રુઘ્નઃ પરયા મુદા । સેનયા સહિતોઽગચ્છદ્વાજિનઃ પૃષ્ઠતસ્તદા
રાજાને સન્માન આપ્યા પછી, શત્રુઘ્ન ખૂબ આનંદથી પોતાની સેના સાથે નીકળ્યો, અને ઘોડાઓ પાછળ ચાલ્યા.
એવં સ ગચ્છંસ્તન્માર્ગે પર્વતાગ્ર્યં દદર્શ હ । સ્ફાટિકૈઃ કાનકૈ રૌપ્યૈ રાજિતં પ્રસ્થરાજિભિઃ
આ રીતે તે રસ્તે જતા, તેણે એક વિશાળ પર્વત જોયો, જે સ્ફટિક, સોનાં અને ચાંદીથી શોભતો અને સુંદર સમતલ ભૂમિથી ઝગમગતો હતો.
જલનિર્ઝરસંહ્રાદં નાનાધાતુકભૂતલમ્ । ગૈરિકાદિકસદ્ધાતુ લાક્ષારંગવિરાજિતમ્
તે પર્વત પર જળપ્રપાતોની ગૂંજી રહેલી ધ્વનિ હતી, જમીન વિવિધ ધાતુઓથી બનેલી હતી, અને ગેરૂ અને લાકડાંના લાલ રંગથી શોભી રહ્યો હતો.
યત્ર સિદ્ધાંગનાઃ સિદ્ધૈઃ સંક્રીડંત્યકુતોભયાઃ । ગંધર્વાપ્સરસો નાગા યત્ર ક્રીડંતિ લીલયા
જ્યાં સિદ્ધ સ્ત્રીઓ નિર્ભયતાથી સિદ્ધો સાથે રમે છે; ત્યાં ગંધર્વો, અપ્સરાઓ અને નાગો પણ આનંદથી વિહાર કરે છે.
ગંગાતરંગસંસ્પર્શ શીતવાયુનિષેવિતમ્ । વીણારણદ્ધંસશુકક્વણસુંદરશોભિતમ્
ગંગાના તરંગોનો સ્પર્શ અને ઠંડા પવનથી શીતળ થયેલું, વીના, હંસ અને શુકના મધુર અવાજોથી તે સ્થાન સુંદર લાગતું હતું.
પર્વતં વીક્ષ્ય શત્રુઘ્ન ઉવાચ સુમતિં ત્વિદમ્ । તદ્દર્શનસમુદ્ભૂત વિસ્મયાવિષ્ટમાનસઃ
પર્વત જોઈને, શત્રુઘ્ને સુમતિને કહ્યું, કારણ કે તે દૃશ્ય જોઈને તેના મનમાં આશ્ચર્ય છવાઈ ગયું હતું.
કોઽયં મહાગિરિવરો વિસ્માપયતિ મે મનઃ । મહારજતસત્પ્રસ્થો માર્ગે રાજતિ મેઽદ્ભુતઃ
આ કયો મહાન અને ઉત્તમ પર્વત છે, જે મારું મન આશ્ચર્યમાં મૂકે છે? તેનો વિશાળ ચાંદી જેવો સમતલ ભાગ રસ્તે અદ્ભુત રીતે ઝગમગે છે.
અત્ર કિં દેવતાવાસો દેવાનાં ક્રીડનસ્થલમ્ । યદેતન્મનસઃ ક્ષોભં કરોતિ શ્રીસમુચ્ચયૈઃ
શું આ દેવતાઓનું નિવાસસ્થાન છે? શું દેવો માટે રમવાની જગ્યા છે? કારણ કે તેની શોભા મારા મનમાં આનંદ જગાવે છે.
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય જગાદ સુમતિસ્તદા । વક્ષ્યમાણગુણાગાર રામચંદ્ર પદાબ્જધીઃ
આવું વચન સાંભળી, સુમતિએ કહ્યું, જેનું મન રામચંદ્રના પદપદ્મમાં લાગેલું અને જે વર્ણવવાના ગુણોથી ભરપૂર છે.
નીલોઽયં પર્વતો રાજન્પુરતો ભાતિ ભૂમિપ । મનોહરૈર્મહાશૃઙ્ગૈઃ સ્ફાટિકાગ્રૈઃ સમંતતઃ
રાજા, આ આગળ જે પર્વત છે તે નીલાંગ છે, અને ચારેય બાજુ મનમોહક મહાન શિખરો અને સ્ફટિક જેવા ટોચોથી શોભે છે.
એનં પશ્યંતિ નો પાપાઃ પરદારરતા નરાઃ । વિષ્ણોર્ગુણગણાન્યે વૈ ન મન્યંતે નરાધમાઃ
જે લોકો પાપી છે, પરસ્ત્રીમાં રત છે, તેઓ આ પર્વત જોઈ શકતા નથી; અને જે લોકો વિષ્ણુના ગુણોને માનતા નથી, એવા નરાધમો પણ તેને જોઈ શકતા નથી.