અદ્ય પ્રાપ્તં તપઃપુણ્યમદ્ય પૂર્ણા મનોરથાઃ । યદ્દ્રક્ષ્યે રામચંદ્રસ્ય મુખં બ્રહ્માદિદુર્લ્લભમ્
આજે મારા તપ અને પુણ્ય ફળ પામ્યા, આજે બધા મનોઇચ્છા પૂર્ણ થઈ, કેમ કે હું રામચંદ્રનું મુખ જોઈશ, જે બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓને પણ દુર્લભ છે.
તત્પાદરેણુના સ્વાંગં પવિત્રં વિદધામ્યહમ્ । વિચિત્રતરવાર્તાભિઃ પાવયે રસનાં સ્વકામ્
તેના પગની ધૂળથી હું પોતે શરીરને પવિત્ર કરું છું; તેની અદભૂત વાર્તાઓથી હું મારી જીભને શુદ્ધ કરું છું.
ઇત્યાદિ રામચરણસ્મરણપ્રબુદ્ધ- પ્રેમવ્રજપ્રસૃતગદ્ગદવાગુદશ્રુઃ । શ્રીરામચંદ્ર રઘુપુંગવધર્મમૂર્તે ભક્તાનુકંપકસમુદ્ધર સંસૃતેર્મામ્
આ રીતે રામના ચરણ સ્મરણથી પ્રેમથી ભીની, ગદગદ વાણી અને આંખોમાં આંસુ સાથે, તેણે પ્રાર્થના કરી: હે શ્રીરામચંદ્ર, રઘુવંશના શ્રેષ્ઠ, ધર્મમૂર્તિ અને ભક્તો પર કૃપા કરનાર, મને સંસારના દરિયાથી ઉગાર.
જલ્પન્નશ્રુકલાપૂર્ણો મુનીનાં પુરતસ્તદા । નાજ્ઞાસીત્તત્ર પારક્યં નિજં ધ્યાનેન સંસ્થિતઃ
આ રીતે બોલતાં, મુનિનું મુખ આંસુથી ભરાઈ ગયું; મુનિઓની સામે, પોતાનાં ધ્યાનમાં લીન રહી, બહારનું કંઈ જ જાણ્યું નહીં.
શત્રુઘ્નસ્તં મુનિં પ્રાહ સ્વામિન્નો મખસત્તમઃ । ક્રિયતાં ભવતા પાદરજસા સુપવિત્રિતઃ
શત્રુઘ્ને એ મુનિજીને કહ્યું: 'હે સ્વામી, યજ્ઞમાં શ્રેષ્ઠ, આપના પાવન ચરણરજથી આ વિધિ આપ જ કરો.'
મહદ્ભાગ્યં રઘુપતેર્યદ્યુષ્મન્માનસાંતરે । તિષ્ઠત્યસૌ મહાબાહુઃ સર્વલોકસુપૂજિતઃ
રઘુપતિનું મોટું ભાગ્ય જો આપના મનમાં વસે છે, તો એ મહાબાહુ, સર્વ લોકે પૂજ્ય, અહીં જ રહે છે.
ઇત્યુક્તઃ સપરીવારઃ સર્વાગ્નિપરિસંવૃતઃ । જગામ ચ્યવનસ્તત્ર પ્રમોદહ્રદસંપ્લુતઃ
આ રીતે કહેતાં, પરિવાર સાથે અને સર્વ અગ્નિદેવોની ઘેરબેઠકમાં, ચ્યવનજી આનંદથી ભરેલા મનથી ત્યાં ગયા.
હનૂમાંસ્તં પદાયાંતં રામભક્તમવેક્ષ્ય હ । શત્રુઘ્નં નિજગાદાસૌ વચો વિનયસંયુતઃ
હનુમાનજીએ, પગપાળા આવતા રામભક્ત મુનિને જોઈને, શત્રુઘ્નજીને વિનયભર્યા વચન કહ્યા.
સ્વામિન્કથયસિ ત્વં ચેન્મહાપુરુષસુંદરમ્ । રામભક્તં મુનિવરં નયામિ સ્વપુરીમહમ્
હે સ્વામી, જો આપ આ મહાન રામભક્ત મુનિની મહિમા વર્ણવો છો, તો હું તેમને મારી પોતાની નગરીમાં લઈ જઈશ.
ઇતિ શ્રુત્વા મહદ્વાક્યં કપિવીરસ્ય શત્રુહા । આદિદેશ હનૂમંતં ગચ્છ પ્રાપયતં મુનિમ્
કપિવીર હનુમાનજીના એ ઉત્તમ વચનો સાંભળી, શત્રુઘ્ને હનુમાનજીને આજ્ઞા આપી: 'જાઓ, મુનિને અહીં લાવો.'
હનૂમાંસ્તં મુનિં સ્વીયે પૃષ્ઠ આરોપ્ય વેગવાન્ । સકુટુંબં નિનાયાશુ વાયુઃ ખ ઇવ સર્વગઃ
હનુમાનજી એ મુનિને પોતાના પીઠે બેસાડી, પવન જેવી ઝડપથી, પરિવાર સહિત તેમને લઈ ગયા, જેમ પવન આકાશમાં ફરે છે.
આગતં તં મુનિં દૃષ્ટ્વા રામો મતિમતાં વરઃ । અર્ઘ્યપાદ્યાદિકં ચક્રે પ્રીતઃ પ્રણયવિહ્વલઃ
મુનિજી આવ્યા તે જોઈને, વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ રામજી આનંદથી, પ્રેમભર્યા મનથી, પાદ્ય-અર્ગ્યાદિ સ્વાગત વિધિ કરી.
ધન્યોઽસ્મિ મુનિવર્યસ્ય દર્શનેન તવાધુના । પવિત્રિતો મખો મહ્યં સર્વસંભારસંભૃતઃ
હવે આપના દર્શનથી હું ધન્ય થયો છું, હે મુનિ શ્રેષ્ઠ; મારી યજ્ઞવિધિ સર્વ સામગ્રીથી પવિત્ર બની છે.
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય ચ્યવનો મુનિસત્તમઃ । ઉવાચ પ્રેમનિર્ભિન્ન પુલકાંગોઽતિનિર્વૃતઃ
આ વચન સાંભળી, મુનિ ચ્યવનજી પ્રેમથી ભીંજાયેલા અને આનંદથી ભરેલા શરીરે, ઉત્તર આપ્યો.
સ્વામિન્બ્રહ્મણ્યદેવસ્ય તવ વાડવપૂજનમ્ । યુક્તમેવ મહારાજ ધર્મમાર્ગં પ્રરક્ષિતુઃ
હે રાજા, ધર્મના માર્ગને રક્ષનાર એવા આપ માટે અગ્નિની પૂજા કરવી, બ્રહ્મણ્ય દેવ માટે યોગ્ય છે.
શેષ ઉવાચ। શત્રુઘ્નશ્ચ્યવનસ્યાથ દૃષ્ટ્વાઽચિંત્યં તપોબલમ્ । પ્રશશંસ તપો બ્રાહ્મં સર્વલોકૈકવંદિતમ્
શેષજી કહે છે: શત્રુઘ્ને ચ્યવનજીનું અચિંત્ય તપોબળ જોઈ, સર્વ લોકે વંદિત એવા બ્રાહ્મણ તપનું સ્તુતિ કરી.
અહો પશ્યત યોગસ્ય સિદ્ધિં બ્રાહ્મણસત્તમે । યઃ ક્ષણાદેવ દુષ્પ્રાપં તદ્વિમાનમચીકરત્
અરે, જુઓ તો સાચા યોગનો સિદ્ધિ! હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એણે એક ક્ષણમાં જ દુર્લભ વિમાન સર્જી દીધું.
ક્વ ભોગસિદ્ધિર્મહતી મુનીનામમલાત્મનામ્ । ક્વ તપોબલહીનાનાં ભોગેચ્છા મનુજાત્મનામ્
પવિત્ર મનવાળા મુનિઓને જે મહાન ભોગસિદ્ધિ મળે છે, તે તપશક્તિ વિનાના મનુષ્યોને ભોગની ઈચ્છા ક્યાંથી મળે?
ઇતિ સ્વગતમાશંસઞ્છત્રુઘ્નશ્ચ્યવનાશ્રમે । ક્ષણં સ્થિત્વા જલં પીત્વા સુખસંભોગમાપ્તવાન્
આ રીતે ચિંતન કરતાં, શત્રુઘ્ને ચ્યવનજીના આશ્રમમાં થોડો સમય રોકાઈ, પાણી પીધું અને સુખનો આનંદ માણ્યો.
હયસ્તસ્યાઃ પયોષ્ણ્યાખ્યા નદ્યાઃ પુણ્યજલાત્મનઃ । પયઃ પીત્વા યયૌ માર્ગે વાયુવેગગતિર્મહાન્
પયોષ્ણી નામની પવિત્ર નદીનું પાણી ઘોડાએ પીધું અને પછી પવન જેવી ઝડપથી માર્ગે આગળ વધ્યો.
યોધાસ્તન્નિર્ગમં દૃષ્ટ્વા પૃષ્ઠતોઽનુયયુસ્તદા । હસ્તિભિઃ પત્તિભિઃ કેચિદ્રથૈઃ કેચન વાજિભિઃ
એ પ્રસ્થાન જોઈ, યોદ્ધાઓ પછીથી હાથી, પગદળ, રથ અને ઘોડા સાથે અનુસરે છે.
શત્રુઘ્નોઽમાત્યવર્યેણ સુમત્યાખ્યેન સંયુતઃ । પૃષ્ઠતોઽનુજગામાશુ રથેન હયશોભિના
શત્રુઘ્ને, સુમતિ નામના શ્રેષ્ઠ મંત્રી સાથે, ઘોડાવાળા રથમાં ઝડપથી પાછળથી અનુસરણ કર્યું.
ગચ્છન્વાજીપુરં પ્રાપ્તો વિમલાખ્યસ્ય ભૂપતેઃ । રત્નાતટાખ્યં ચ જનૈર્હૃષ્ટપુષ્ટૈઃ સમાકુલમ્
ઘોડાવાળું શહેર પહોંચીને, વિમલાખ્ય નામના રાજાના રાજ્યમાં અને રત્નાટટા નામના સ્થળે પહોંચ્યો, જ્યાં ખુશહાલ અને તંદુરસ્ત લોકોની ભીડ હતી.
સ સેવકાદુપશ્રુત્ય રઘુનાથ હયોત્તમમ્ । પુરોંતિકે હિ સંપ્રાપ્તં સર્વયોધસમન્વિતમ્
ત્યાંના સેવકોથી રઘુનાથ અને ઉત્તમ ઘોડા વિશે સાંભળી, જાણ્યું કે તેઓ બધા યોદ્ધાઓ સાથે દરવાજા પર આવી ગયા છે.
તદા ગજાનાં સપ્તત્યા ચંદ્રવર્ણસમાનયા । અશ્વાનામયુતૈઃ સાર્ધં રથાનાં કાંચનત્વિષામ્
પછી ચાંદી જેવા રંગના સિત્તેર હાથીઓ, દસ હજાર ઘોડા અને સોનાથી ચમકતા રથો સાથે નીકળ્યો.
સહસ્રેણ ચ સંયુક્તઃ શત્રુઘ્નં પ્રતિ જગ્મિવાન્ । શત્રુઘ્નં સ નમસ્કૃત્ય સર્વાન્પ્રાપ્તાન્મહારથાન્
હજારો માણસો સાથે જોડાઈ, તે શત્રુઘ્ન પાસે ગયો; શત્રુઘ્નને વંદન કરીને, આવ્યા બધા મહાન રથયોદ્ધાઓનું પણ આવકાર કર્યો.
વસુકોશં ધનં સર્વં રાજ્યં તસ્મૈ નિવેદ્ય ચ । કિં કરોમીતિ રાજા તં જગાદ પુરતઃ સ્થિતઃ
બધા ખજાના, ધન અને રાજ્ય તેની સામે મૂકી, રાજાએ સામે ઊભા રહીને પૂછ્યું: 'હું હવે શું કરું?'
રાજાપિ તં સ્વીયપદે પ્રણમ્રં । દોર્ભ્યાં દૃઢં સંપરિષસ્વજે મહાન્ । જગામ સાકં તનયે સ્વરાજ્યં । નિક્ષિપ્ય સર્વં બહુધન્વિભિર્વૃતઃ
રાજા પોતાના સ્થાનેથી નમન કરીને, બંને હાથથી તેને મજબૂતીથી વળગી ગયો; પછી પોતાના પુત્ર સાથે રાજ્યમાં ગયો, બધું સોંપી અને અનેક ધનુર્ધારો સાથે ઘેરાયો.
રામચંદ્રાભિધાં શ્રુત્વા સર્વશ્રુતિમનોહરામ્ । સર્વે પ્રણમ્ય તં વાહં દદુર્વસુમહાધનમ્
રામચંદ્રનું સર્વને આનંદ આપતું નામ સાંભળી, બધાએ નમન કર્યું અને તેને મહાન ધન અને ખજાનો આપ્યો.
રાજાનં પૂજયિત્વા તુ શત્રુઘ્નઃ પરયા મુદા । સેનયા સહિતોઽગચ્છદ્વાજિનઃ પૃષ્ઠતસ્તદા
રાજાને સન્માન આપ્યા પછી, શત્રુઘ્ન ખૂબ આનંદથી પોતાની સેના સાથે નીકળ્યો, અને ઘોડાઓ પાછળ ચાલ્યા.