ઇંદ્રો મુક્તભુજોઽપ્યાસીત્તદાનીં પુરુષર્ષભ । એતદ્વીક્ષ્ય જનાઃ સર્વે કૌતુકાવિષ્ટમાનસાઃ
પછી ઇન્દ્રનો હાથ મુક્ત થયો, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ. આ જોઈને, બધા લોકો અચંબામાં પડી ગયા.
શશંસુર્બ્રાહ્મણબલં તે તુ દેવાદિદુર્લ્લભમ્ । તતો રાજા બહુધનં બ્રાહ્મણેભ્યોઽદદન્મહાન્
તેઓએ બ્રાહ્મણની શક્તિની વાત કરી, જે દેવતાઓમાં પણ દુર્લભ છે. પછી મહારાજાએ બ્રાહ્મણોને ઘણું ધન આપ્યું.
ચક્રે ચાવભૃથસ્નાનં યાગાંતે શત્રુતાપનઃ । ત્વયા પૃષ્ટં યદાચક્ષ્વ ચ્યવનસ્ય મહોદયમ્
યજ્ઞના અંતે, શત્રુઓને હરાવનાર રાજાએ અવભૃથ સ્નાન કર્યું. હવે, ચ્યવનના મહિમા વિશે જે પૂછ્યું છે, તે કહો.
સ મયા કથિતઃ સર્વસ્તપોયોગસમન્વિતઃ । નમસ્કૃત્વા તપોમૂર્તિમિમં પ્રાપ્ય જયાશિષઃ
આ બધું, તપશક્તિથી ભરેલું, મેં કહ્યું છે. આ તપમૂર્તિને વંદન કરો અને વિજયના આશીર્વાદ મેળવો.
પ્રેષય ત્વં સપત્નીકં રામયજ્ઞે મનોરમે । શેષ ઉવાચ। એવં તુ કુર્વતોર્વાર્તાં હયઃ પ્રાપાશ્રમં પ્રતિ
તમારી પત્નીઓ સાથે ઘોડાને રામયજ્ઞમાં મોકલો, જે મનને આનંદ આપે. શેષે કહ્યું: એમ વાત કરતાં, ઘોડો આશ્રમમાં પહોંચ્યો.
વિદધદ્વાયુવેગેન પૃથ્વીં ખુરવિલક્ષિતામ્ । દૂર્વાંકુરાન્મુખાગ્રેણ ચરંસ્તત્ર મહાશ્રમે
પવનની ઝડપથી દોડતો ઘોડો, પૃથ્વી પર પોતાના ખુરાના નિશાન છોડી, મહા આશ્રમમાં દુર્વાના નાંખી芽ને ચરતો હતો.
મુનયો યાવદાદાય દર્ભાન્સ્નાતું ગતા નદીમ્ । શત્રુઘ્નઃ શત્રુસેનાયાસ્તાપનઃ શૂરસંમતઃ
જ્યારે મુનિઓ દર્ભા ઘાસ લઈને નદીમાં સ્નાન કરવા ગયા, ત્યારે શત્રુઘ્ન, જે દુશ્મન સેના માટે ભયજનક અને વીરોમાં માન્ય છે, ત્યાં જ રહ્યો.
તાવત્પ્રાપ મુનેર્વાસં ચ્યવનસ્યાતિશોભિતમ્ । ગત્વા તદાશ્રમે વીરો દદર્શ ચ્યવનં મુનિમ્
એ સમયે તે ચ્યવન મુનિનું સુંદર આશ્રમ પહોંચ્યો; એ વીર ત્યાં જઈને ચ્યવન મુનિને જોયા.
સુકન્યાયાઃ સમીપસ્થં તપોમૂર્તિમિવસ્થિતમ્ । વવંદે ચરણૌ તસ્ય સ્વાભિધાં સમુદાહરન્
તે ચ્યવન મુનિને સુકન્યાની પાસે, તપસ્વી રૂપે બેઠેલા જોયા; પછી તેણે પોતાનું નામ કહીને તેમના ચરણોમાં વંદન કર્યું.
શત્રુઘ્નોહં રઘુપતેર્ભ્રાતા વાહસ્ય પાલકઃ
હું શત્રુઘ્ન છું, રઘુપતિનો ભાઈ અને રાજાશ્વનું રક્ષણ કરનાર.
નમસ્કરોમિ યુષ્મભ્યં મહાપાપોપશાંતયે । ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય જગાદ મુનિસત્તમઃ
મારા મોટા પાપો શાંત થાય એ માટે હું તમને વંદન કરું છું; આ શબ્દો સાંભળી શ્રેષ્ઠ મુનિ બોલ્યા.
શત્રુઘ્ન તવ કલ્યાણં ભૂયાન્નરવરર્ષભ । યજ્ઞં પાલયમાનસ્ય કીર્તિસ્તે વિપુલા ભવેત્
શત્રુઘ્ન, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, તને કલ્યાણ મળે; યજ્ઞની રક્ષા કરતા તારી કીર્તિ વિશાળ થાય.
ચિત્રં પશ્યત ભો વિપ્રા રામોઽપિ મખકારકઃ । યન્નામસ્મરણાદીનિ કુર્વંતિ પાપનાશનમ્
જુઓ, બ્રાહ્મણો, આ અદ્ભુત છે: રામ પણ, યજ્ઞ કરનાર, જેના નામનું સ્મરણ કરીને લોકો પાપ નાશક કર્મો કરે છે.
મહાપાતકસંયુક્તાઃ પરદારરતા નરાઃ । યન્નામસ્મરણોદ્યુક્તા મુક્તા યાંતિ પરાં ગતિમ્
મહાપાપમાં ફસાયેલા અને પરસ્ત્રીમાં રુચિ રાખનારા પુરુષો પણ, જો તે નામનું સ્મરણ કરે, તો મુક્ત થઈને શ્રેષ્ઠ અવસ્થાને પામે છે.
પાદપદ્મસમુત્થેન રેણુના ગ્રાવમૂર્તિભૃત્ । તત્ક્ષણાદ્ગૌતમાર્ધાંગી જાતા મોહનરૂપધૃક્
તેના કમળ જેવા પગથી ઉઠેલા ધૂળથી, જે પથ્થર રૂપે હતી, ગૌતમની અર્ધદેહવાળી પત્ની તરત જ મોહક રૂપ ધારણ કરી ગઈ.
મામકીયસ્ય રૂપસ્ય ધ્યાનેન પ્રેમનિર્ભરા । સર્વપાતકરાશિં સા દગ્ધ્વા પ્રાપ્તા સુરૂપતામ્
મારા રૂપનું પ્રેમપૂર્વક ધ્યાન કરીને, તેણે સર્વ પાપનો નાશ કર્યો અને સુંદરતા પ્રાપ્ત કરી.
દૈત્યા યસ્ય મનોહારિરૂપં પ્રધનમણ્ડલે । પશ્યંતઃ પ્રાપુરેતસ્ય રૂપં વિકૃતિવર્જિતમ્
દૈત્યોએ, મહાસભામાં તેનું મનોહર રૂપ જોઈને, તેના જેવા નિર્વિકાર રૂપને પ્રાપ્ત કર્યું.
યોગિનો ધ્યાનનિષ્ઠા યે યં ધ્યાત્વા યોગમાસ્થિતાઃ । સંસારભયનિર્મુક્તાઃ પ્રયાતાઃ પરમં પદમ્
જે યોગીઓ ધ્યાનમાં સ્થિર રહીને તેનું ધ્યાન કરે છે, તેઓ સંસારના ભયથી મુક્ત થઈને પરમ પદને પામે છે.
ધન્યોઽહમદ્ય રામસ્ય મુખં દ્રક્ષ્યામિ શોભનમ્ । પયોજદલનેત્રાંતં સુનસં સુભ્રુસૂન્નતમ્
આજે હું ધન્ય છું, કેમ કે હું રામનું સુંદર, કમળપાંખ જેવી આંખો, સરસ નાક અને ઊંચા ભ્રૂવાળું મુખ જોશ.
સા જિહ્વા રઘુનાથસ્ય નામકીર્તનમાદરાત્ । કરોતિ વિપરીતા યા ફણિનો રસના સમા
જે જીભ રઘુનાથના નામનું ગાન ભક્તિપૂર્વક કરે છે, તે સાપની જીભ જેવી વિપરીત નથી.
અદ્ય પ્રાપ્તં તપઃપુણ્યમદ્ય પૂર્ણા મનોરથાઃ । યદ્દ્રક્ષ્યે રામચંદ્રસ્ય મુખં બ્રહ્માદિદુર્લ્લભમ્
આજે મારા તપ અને પુણ્ય ફળ પામ્યા, આજે બધા મનોઇચ્છા પૂર્ણ થઈ, કેમ કે હું રામચંદ્રનું મુખ જોઈશ, જે બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓને પણ દુર્લભ છે.
તત્પાદરેણુના સ્વાંગં પવિત્રં વિદધામ્યહમ્ । વિચિત્રતરવાર્તાભિઃ પાવયે રસનાં સ્વકામ્
તેના પગની ધૂળથી હું પોતે શરીરને પવિત્ર કરું છું; તેની અદભૂત વાર્તાઓથી હું મારી જીભને શુદ્ધ કરું છું.
ઇત્યાદિ રામચરણસ્મરણપ્રબુદ્ધ- પ્રેમવ્રજપ્રસૃતગદ્ગદવાગુદશ્રુઃ । શ્રીરામચંદ્ર રઘુપુંગવધર્મમૂર્તે ભક્તાનુકંપકસમુદ્ધર સંસૃતેર્મામ્
આ રીતે રામના ચરણ સ્મરણથી પ્રેમથી ભીની, ગદગદ વાણી અને આંખોમાં આંસુ સાથે, તેણે પ્રાર્થના કરી: હે શ્રીરામચંદ્ર, રઘુવંશના શ્રેષ્ઠ, ધર્મમૂર્તિ અને ભક્તો પર કૃપા કરનાર, મને સંસારના દરિયાથી ઉગાર.
જલ્પન્નશ્રુકલાપૂર્ણો મુનીનાં પુરતસ્તદા । નાજ્ઞાસીત્તત્ર પારક્યં નિજં ધ્યાનેન સંસ્થિતઃ
આ રીતે બોલતાં, મુનિનું મુખ આંસુથી ભરાઈ ગયું; મુનિઓની સામે, પોતાનાં ધ્યાનમાં લીન રહી, બહારનું કંઈ જ જાણ્યું નહીં.
શત્રુઘ્નસ્તં મુનિં પ્રાહ સ્વામિન્નો મખસત્તમઃ । ક્રિયતાં ભવતા પાદરજસા સુપવિત્રિતઃ
શત્રુઘ્ને એ મુનિજીને કહ્યું: 'હે સ્વામી, યજ્ઞમાં શ્રેષ્ઠ, આપના પાવન ચરણરજથી આ વિધિ આપ જ કરો.'
મહદ્ભાગ્યં રઘુપતેર્યદ્યુષ્મન્માનસાંતરે । તિષ્ઠત્યસૌ મહાબાહુઃ સર્વલોકસુપૂજિતઃ
રઘુપતિનું મોટું ભાગ્ય જો આપના મનમાં વસે છે, તો એ મહાબાહુ, સર્વ લોકે પૂજ્ય, અહીં જ રહે છે.
ઇત્યુક્તઃ સપરીવારઃ સર્વાગ્નિપરિસંવૃતઃ । જગામ ચ્યવનસ્તત્ર પ્રમોદહ્રદસંપ્લુતઃ
આ રીતે કહેતાં, પરિવાર સાથે અને સર્વ અગ્નિદેવોની ઘેરબેઠકમાં, ચ્યવનજી આનંદથી ભરેલા મનથી ત્યાં ગયા.
હનૂમાંસ્તં પદાયાંતં રામભક્તમવેક્ષ્ય હ । શત્રુઘ્નં નિજગાદાસૌ વચો વિનયસંયુતઃ
હનુમાનજીએ, પગપાળા આવતા રામભક્ત મુનિને જોઈને, શત્રુઘ્નજીને વિનયભર્યા વચન કહ્યા.
સ્વામિન્કથયસિ ત્વં ચેન્મહાપુરુષસુંદરમ્ । રામભક્તં મુનિવરં નયામિ સ્વપુરીમહમ્
હે સ્વામી, જો આપ આ મહાન રામભક્ત મુનિની મહિમા વર્ણવો છો, તો હું તેમને મારી પોતાની નગરીમાં લઈ જઈશ.
ઇતિ શ્રુત્વા મહદ્વાક્યં કપિવીરસ્ય શત્રુહા । આદિદેશ હનૂમંતં ગચ્છ પ્રાપયતં મુનિમ્
કપિવીર હનુમાનજીના એ ઉત્તમ વચનો સાંભળી, શત્રુઘ્ને હનુમાનજીને આજ્ઞા આપી: 'જાઓ, મુનિને અહીં લાવો.'