અન્નં સર્વગુણોપેતં પાનં ચૈવામૃતાસવમ્ । અથાદર્શે સ્વમાત્માનં સ્રગ્વિણં વિરજોંબરમ્
સર્વ ગુણોથી ભરપૂર ભોજન અને અમૃત જેવું પાન મળ્યું; પછી, દર્પણમાં તેણે પોતાને ફૂલની માળા પહેરીને, શુદ્ધ વસ્ત્રોમાં સજ્જ જોઈ.
તાભિઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનં કન્યાભિર્બહુમાનિતમ્ । હારેણ ચ મહાર્હેણ રુચકેન ચ ભૂષિતમ્
કન્યાઓએ શુભ કાર્ય કરીને તેને ખૂબ સન્માન આપ્યું; તે કિંમતી હાર અને તેજસ્વી આભૂષણથી શોભાયમાન હતી.
નિષ્કગ્રીવં વલયિનં ક્વણત્કાંચનનૂપુરમ્ । શ્રોણ્યોરધ્યસ્તયા કાંચ્યા કાંચન્યા બહુરત્નયા
તેના ગળે સોનાનો હાર, હાથમાં કંગણ અને પગમાં ઝણકારતા સોનાના પાયલ હતા; તેની કમર પર રત્નોથી ભરેલી સોનાની કાંસી હતી.
સુભ્રુવા સુદતા શુક્લસ્નિગ્ધાપાંગેન ચક્ષુષા । પદ્મકોશસ્પૃધા નીલૈરલકૈશ્ચ લસન્મુખમ્
સુંદર ભ્રૂ, મોહક દાંત અને સફેદ, ચમકતા, ભીના આંખોથી તેનું ચહેરું કમળની કળી જેવી કાળી વાળથી ઘેરાયેલું ઝળહળતું હતું.
યદા સસ્માર દયિતમૃષીણાં વલ્લભં પતિમ્ । તત્ર ચાસ્તે સહસ્ત્રીભિર્યત્રાસ્તે સ મુનીશ્વરઃ
જ્યારે તેણે ઋષિગણના પ્રિય પતિને યાદ કર્યો, ત્યારે તેણે તેને તેની પત્નીઓ સાથે ત્યાં બેઠેલા મહાન ઋષિ તરીકે જોયો.
ભર્તુઃ પુરસ્તાદાત્માનં સ્ત્રીસહસ્રવૃતં તદા । નિશામ્ય તદ્યોગગતિં સંશયં પ્રત્યપદ્યત
પતિની સામે, તેણે પોતાને હજારો સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલું જોયું; એ યોગની સ્થિતિ જોઈને તે સંશયથી ભરાઈ ગઈ.
સતાં કૃત મલસ્નાનાં વિભ્રાજંતીમપૂર્વવત્ । આત્મનો બિભ્રતીં રૂપં સંવીતરુચિરસ્તનીમ્
તાજા સ્નાન કરીને શુદ્ધ થયેલી, તેજસ્વી અને સુંદર રૂપમાં, સુંદર વસ્ત્રથી ઢંકાયેલા સ્તન સાથે, તેણે પોતાને જોયું.
વિદ્યાધરી સહસ્રેણ સેવ્યમાનાં સુવાસસમ્ । જાતભાવો વિમાનં તદારોહયદમિત્રહન્
હજારો વિદ્યાધરીઓ દ્વારા સેવા મળતી, સુંદર વસ્ત્રમાં સજ્જ, તે પોતાના પ્રિય દુશ્મનવિજય સાથે દિવ્ય રથમાં બેઠી.
તસ્મિન્નલુપ્તમહિમા પ્રિયયાનુષક્તો । વિદ્યાધરીભિરુપચીર્ણવપુર્વિમાને । બભ્રાજ ઉત્કચકુમુદ્ગણવાનપીચ્ય । સ્તારાભિરાવૃત ઇવોડુપતિર્નભઃસ્થઃ
ત્યાં, તેની મહિમા અખંડિત રહી, પ્રિય સાથે જોડાયેલા, વિદ્યાધરીઓ દ્વારા સેવા મળતી, તે રથમાં ચમકતો હતો, જાણે આકાશમાં તારાઓ અને સફેદ કમળથી ઘેરાયેલો ચંદ્ર.
તેનાષ્ટલોકપવિહારકુલાચલેંદ્ર -। દ્રોણીષ્વનંગસખમારુતસૌભગાસુ । સિદ્ધૈર્નુતોદ્યુધુનિપાતશિવસ્વનાસુ । રેમે ચિરં ધનદવલ્લલનાવરૂથી
વಿದ್ಯાધરીઓના સમૂહ સાથે, તે અષ્ટલોકના પર્વતો અને ખીણોમાં, જ્યાં પવન હંમેશા સૌમ્ય છે, સિદ્ધો દ્વારા દેવડોળ અને શુભ ધ્વનિથી પ્રશંસિત, લાંબા સમય સુધી આનંદ કર્યો.
વૈશ્રંભકે સુરવને નંદને પુષ્પભદ્રકે । માનસે ચૈત્રરથ્યે ચ સરે મે રામયા રતઃ
વૈશ્રંભક, નંદન, પુષ્પભદ્રક, માનસ અને ચૈત્રરથના દેવવનમાં, તે રામા સાથે આનંદપૂર્વક વિહાર કર્યો.
સુમતિરુવાચ। એવં તયા ક્રીડમાનઃ સર્વત્ર ધરણીતલે । નાબુધ્યત ગતાનબ્દાઞ્છતસંખ્યા પરીમિતાન્
સુમતિએ કહ્યું: આ રીતે, જ્યારે તે ધરતી પર સર્વત્ર તેની સાથે રમતો રહ્યો, ત્યારે તેને અનેક વર્ષો પસાર થઈ ગયા એ જાણ્યું જ નહીં.
તતો જ્ઞાત્વાથવ તદ્વિપ્રઃ સ્વકાલપરિવર્તિનીમ્ । મનોરથૈશ્ચ સંપૂર્ણાં સ્વસ્યપ્રિયતમાં વરામ્
પછી, એ જાણીને, ઋષિએ પોતાના સમયનો ફેરફાર અને પોતાના મનની ઇચ્છા પૂર્ણ થયેલી સમજ્યો.
ન્યવર્તતાશ્રમં શ્રેષ્ઠં પયોષ્ણીતીરસંસ્થિતમ્ । નિર્વૈરજં તુ જનતાસંકુલં મૃગસેવિતમ્
તે પોતાના ઉત્તમ આશ્રમમાં પાછો ફર્યો, જે પયોષ્ણી નદીના કાંઠે, શત્રુતા રહિત, લોકોથી ભરેલો અને હરણો દ્વારા ગમતો હતો.
તત્રાવસત્સ સુતપાઃ શિષ્યૈર્વેદસમન્વિતૈઃ । સેવિતાંઘ્રિયુગો નિત્યં તતાપ પરમં તપઃ
ત્યાં, તે વેદજ્ઞ શિષ્યો સાથે રહેતો, હંમેશા તેમની સેવા મેળતો અને પરમ તપનું પાલન કરતો.
કદાચિદથ શર્યાતિર્યષ્ટુમૈચ્છત દેવતાઃ । તદા ચ્યવનમાનેતું પ્રેષયામાસ સેવકાન્
ક્યારેક, શર્યાતિ રાજાએ દેવતાઓ માટે યજ્ઞ કરવા ઈચ્છા વ્યક્ત કરી; ત્યારે તેણે ચ્યવનને લાવવા માટે સેવકોને મોકલ્યા.
તૈરાહૂતો દ્વિજવરસ્તત્રાગચ્છન્મહાતપાઃ । સુકન્યયા ધર્મપત્ન્યા સ્વાચાર પરિનિષ્ઠયા
સેવકો દ્વારા બોલાવવામાં આવેલ, મહાન તપસ્વી, સુકન્યા પોતાની ધર્મપત્ની, શ્રેષ્ઠ આચરણવાળી સાથે આવ્યો.
આગતં તં મુનિવરં પત્ન્યા પુત્ર્યા મહાયશાઃ । દદર્શ દુહિતુઃ પાર્શ્વે પુરુષં સૂર્યવર્ચસમ્
મહાન યશવંત રાજાએ, પત્ની અને પુત્રી સાથે આવેલા ઋષિને જોયા; અને પુત્રીની બાજુમાં, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી પુરુષને જોયો.
રાજા દુહિતરં પ્રાહ કૃતપાદાભિવંદનામ્ । આશિષો ન પ્રયુંજાનો નાતિપ્રીતમના ઇવ
રાજાએ પોતાની દીકરીને, જે તેના પગે વંદન કરીને આવી હતી, આશીર્વાદ આપ્યા વિના અને મનમાં સંપૂર્ણ ખુશ ન હોય તેમ કહ્યું.
ચિકીર્ષિતં તે કિમિદં પતિસ્ત્વયા । પ્રલંભિતો લોકનમસ્કૃતો મુનિઃ । ત્વયા જરાગ્રસ્તમસંમતં પતિં । વિહાય જારં ભજસેઽમુમધ્વગમ્
તમે પતિ માટે શું કર્યું છે? વિશ્વમાં માન્ય એવા મુનિને તમે છેતર્યા. વૃદ્ધ અને વડીલો દ્વારા સ્વીકારેલા પતિને છોડીને, તમે આ પ્રેમી, આ ભટકતા માણસને પસંદ કર્યો.
કથં મતિસ્તેઽવગતાન્યથાસતાં કુલપ્રસૂતેઃ કુલદૂષણં ત્વિદમ્ । બિભર્ષિ જારં યદપત્રપાકુલં પિતુઃ સ્વભર્તુશ્ચ નયસ્યધસ્તમામ્
તમે સારા કુટુંબમાં જન્મ્યા હોવા છતાં, કેવી રીતે તમારું મન આવી લાજવંતી અને શરમજનક વાત તરફ વળી ગયું? પ્રેમી સાથે સંબંધ રાખીને, જે બેધડક અને ઉધરસ છે, તમે પિતા અને પતિની ઈજ્જતને નાશ કરી છે.
એવં બ્રુવાણં પિતરં સ્મયમાના શુચિસ્મિતા । ઉવાચ તાત જામાતા તવૈષ ભૃગુનંદનઃ
પિતાએ આમ કહ્યું ત્યારે, શુચિસ્મિતાએ હળવી સ્મિત સાથે જવાબ આપ્યો: 'તાતા, ભૃગુપુત્ર તમારો જ જમાઈ છે.'
શશંસ પિત્રે તત્સર્વં વયોરૂપાભિલંભનમ્ । વિસ્મિતઃ પરમપ્રીતસ્તનયાં પરિષસ્વજે
તેણે પિતાને બધું કહી દીધું — ઉંમર અને રૂપમાં થયેલા ફેરફાર વિશે. પિતા આશ્ચર્ય અને આનંદથી ભરાઈ, દીકરીને ભાંપમાં લીધા.
સોમેનાયાજયદ્વીરં ગ્રહં સોમસ્ય ચાગ્રહીત્ । અસોમપોરપ્યશ્વિનોશ્ચ્યવનઃ સ્વેન તેજસા
સોમના આદેશથી, વીરે યજ્ઞ કર્યો અને સોમપાન મેળવ્યું; પણ ચ્યવનએ પોતાની શક્તિથી અશ્વિનોનો ભાગ મેળવી લીધો.
ગ્રહં તુ ગ્રાહયામાસ તપોબલસમન્વિતઃ । વજ્રં ગૃહીત્વા શક્રસ્તુ હંતું બ્રાહ્મણસત્તમમ્
તપશક્તિથી સજ્જ ચ્યવનએ અશ્વિનોને ભાગ અપાવ્યો. ત્યારે ઇન્દ્રે વજ્ર પકડીને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને મારવા તૈયારી કરી.
અપંક્તિપાવનૌ દેવૌ કુર્વાણં પંક્તિગોચરૌ । શક્રં વજ્રધરં દૃષ્ટ્વા મુનિઃ સ્વહનનોદ્યતમ્
અપાત્રોને શુદ્ધ કરનારા બંને દેવતાઓ યજ્ઞપંક્તિમાં આવ્યા. ઇન્દ્રને, વજ્રધારી, મુનિ સામે હાથ ઉંચો કરીને જોઈને—
હુંકારમકરોદ્ધીમાન્સ્તંભયામાસ તદ્ભુજમ્ । ઇંદ્રઃ સ્તબ્ધભુજસ્તત્ર દૃષ્ટઃ સર્વૈશ્ચ માનવૈઃ
મુનિએ 'હું' અવાજ કર્યો અને ઇન્દ્રના હાથને સ્થિર કરી દીધો. ત્યાં બધા લોકો ઇન્દ્રને સ્થિર હાથ સાથે જોઈ રહ્યા હતા.
કોપેન શ્વસમાનોઽહિર્યથા મંત્રનિયંત્રિતઃ । તુષ્ટાવ સ મુનિં શક્રઃ સ્તબ્ધબાહુસ્તપોનિધિમ્
કોપથી શ્વાસ લેતા, મંત્રથી બાંધાયેલા સાપ જેવો, ઇન્દ્રે, સ્થિર હાથ સાથે, તપસ્વી મુનિની પ્રશંસા કરી.
અશ્વિભ્યાં ભાગદાનં ચ કુર્વંતં નિર્ભયાંતરમ્ । કથયામાસ ભોઃ સ્વામિન્દીયતામશ્વિનોર્બલિ
અશ્વિનોને નિર્ભયતાથી ભાગ લેતા જોઈને, તેણે કહ્યું: 'હે સ્વામી, અશ્વિનોને અર્પણ આપો.'
મયા ન વાર્યતે તાત ક્ષમસ્વાઘં મહત્કૃતમ્ । ઇત્યુક્તઃ સ મુનિઃ કોપં જહૌ તૂર્ણં કૃપાનિધિઃ
'હું રોકતો નથી, તાતા; કરેલી મોટી ભૂલ માફ કરો.' એમ કહેતાં, દયાળુ મુનિએ તરત જ ગુસ્સો છોડી દીધો.