ચ્યવનોઽપ્યોમિતિ પ્રાહ ભાગદાને વરૌજસોઃ । તદા હૃષ્ટાવશ્વિનૌ તમૂચતુસ્તપતાં વરમ્
ચ્યવનએ 'એવું જ થશે' કહી દેવોનો ભાગ આપવા સંમતિ આપી; ત્યારે આનંદિત અશ્વિનદેવોએ તપસ્વી ચ્યવનને કહ્યું.
નિમજ્જતાં ભવાનસ્મિન્હ્રદે સિદ્ધવિનિર્મિતે । ઇત્યુક્તો જરયાગ્રસ્ત દેહો ધમનિસંતતઃ
'તમે સિદ્ધો દ્વારા બનાવેલા આ તળાવમાં ડૂબી જાવ,' એમ કહ્યું; વૃદ્ધ અને રગોથી ભરેલા શરીરવાળા ચ્યવન તળાવમાં ઉતર્યા.
હ્રદં પ્રવેશિતોઽશ્વિભ્યાં સ્વયં ચામજ્જતાં હ્રદે । પુરુષાસ્ત્રય ઉત્તસ્થુરપીચ્યા વનિતાપ્રિયાઃ
ચ્યવન અશ્વિનદેવો સાથે તળાવમાં પ્રવેશ્યા; તેઓ ડૂબ્યા ત્યારે ત્રણ પુરુષો બહાર આવ્યા, જે સૌ સ્ત્રીઓને સમાન રીતે પ્રિય હતા.
રુક્મસ્રજઃ કુંડલિનસ્તુલ્યરૂપાઃ સુવાસસઃ । તાન્નિરીક્ષ્ય વરારોહા સુરૂપાન્સૂર્યવર્ચસઃ
તેઓ સૌ સોનાની હાર, કુંડળ અને સરખા રૂપ, સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલા હતા; સુંદર સ્ત્રીએ તેજસ્વી પુરુષોને જોયા.
અજાનતી પતિં સાધ્વી હ્યશ્વિનૌ શરણં યયૌ । દર્શયિત્વા પતિં તસ્યૈ પાતિવ્રત્યેન તોષિતૌ
પતિ કોણ છે તે જાણ્યા વિના, સતી સ્ત્રી અશ્વિનદેવો પાસે આશ્રય માટે ગઈ; તેમણે પતિ બતાવ્યો અને તેની પતિપ્રતિથી પ્રસન્ન થયા.
ઋષિમામંત્ર્ય યયતુર્વિમાનેન ત્રિવિષ્ટપમ્ । યક્ષ્યમાણે ક્રતૌ સ્વીયભાગકાર્યાશયાયુતૌ
ઋષિ સાથે વિદાય લઈ, અશ્વિનદેવો સ્વર્ગમાં પોતાના ભાગ મેળવવા માટે વિમાનમાં ગયા.
કાલેન ભૂયસા ક્ષામાં કર્શિતાં વ્રતચર્યયા । પ્રેમગદ્ગદયા વાચા પીડિતઃ કૃપયાબ્રવીત્
સમય જતાં, વ્રતપાલનથી દુર્બળ અને ક્ષીણ થયેલી સ્ત્રીએ પ્રેમથી કંપતી વાણીમાં કહ્યું; પીડિત પતિએ દયાથી ઉત્તર આપ્યો.
તુષ્ટોઽહમદ્ય તવ ભામિનિ માનદાયાઃ । શુશ્રૂષયા પરમયા હૃદિ ચૈકભક્ત્યા । યો દેહિનામયમતીવ સુહૃત્સ્વદેહો । નાવેક્ષિતઃ સમુચિતઃ ક્ષપિતું મદર્થે
'હે સુંદર અને માન આપનાર, આજે હું તારી શ્રેષ્ઠ સેવા અને એકાગ્ર ભક્તિથી પ્રસન્ન છું; તું મારા માટે સાચી મિત્ર અને મારા પોતાના શરીર જેવી છે, બીજું કોઈ મારા માટે સહન કરવા યોગ્ય નથી.'
યે મે સ્વધર્મનિરતસ્ય તપઃ સમાધિ-। વિદ્યાત્મયોગવિજિતા ભગવત્પ્રસાદાઃ । તાનેવ તે મદનુસેવનયાઽવિરુદ્ધાન્ । દૃષ્ટિં પ્રપશ્ય વિતરામ્યભયાનશોકાન્
'મારે પોતાના ધર્મ, તપ, ધ્યાન, જ્ઞાન અને યોગથી ભગવાનની કૃપાથી જે આશીર્વાદ મેળવ્યા છે, તે તારી સેવા દ્વારા તને unobstructed દૃષ્ટિ, નિર્ભયતા અને દુ:ખમુક્તિ રૂપે આપું છું.'
અન્યે પુનર્ભગવતો ભ્રુવ ઉદ્વિજૃંભ-। વિસ્રંસિતાર્થરચનાઃ કિમુરુક્રમસ્ય । સિદ્ધાસિ ભુંક્ષ્વ વિભવાન્નિજધર્મદોહાન્ । દિવ્યાન્નરૈર્દુરધિગાન્નૃપવિક્રિયાભિઃ
'બીજાઓ, જેમના પ્રયત્નો ભગવાનની ભ્રૂથી વિખેરાઈ જાય છે, તેઓ મહાન ભગવાન સામે શું કરી શકે? તું સિદ્ધ છે; તારા ધર્મના ફળ અને રાજકીય કૃપાથી દૈવી ભોજન, જે મનુષ્યો માટે અપ્રાપ્ય છે, ભોગવી.'
એવં બ્રુવાણમબલાખિલયોગમાયા । વિદ્યાવિચક્ષણમવેક્ષ્ય ગતાધિરાસીત્ । સંપ્રશ્રયપ્રણયવિહ્વલયા ગિરેષદ્ । વ્રીડાવિલોકવિલસદ્ધસિતાનનાહ
એમ બોલતા પતિની સર્વ યોગ અને જ્ઞાનમાં પારંગતતા જોઈ, સ્ત્રીએ મન શાંત કર્યું; વિનમ્રતા અને પ્રેમથી ભરાઈ, તે લાજથી હસતી મુખે પતિને નિહાળી.
સુકન્યોવાચ। રાદ્ધં બત દ્વિજવૃષૈતદમોઘયોગ-। માયાધિપે ત્વયિ વિભો તદવૈમિ ભર્તઃ । યસ્તેઽભ્યધાયિ સમયઃ સકૃદંગસંગો । ભૂયાદ્ગરીયસિ ગુણઃ પ્રસવઃ સતીનામ્
સુકન્યાએ કહ્યું: 'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તારી અચૂક યોગમાયાની સિદ્ધિ સાબિત થઈ છે; હું એ જાણું છું, હે સ્વામી. જે સંકલ્પ અને શરીરનો સંગ તું કર્યો, તે પતિપ્રતિની સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ ગુણ ફળે.'
તત્રેતિ કૃત્યમુપશિક્ષ્ય યથોપદેશં । યેનૈષ કર્શિતતમોતિ રિરંસયાત્મા । સિધ્યેત તે કૃતમનોભવ ધર્ષિતાયા । દીનસ્તદીશભવનં સદૃશં વિચક્ષ્વ
ત્યાં, જેવું શીખવું જોઈએ તે બધું માર્ગદર્શન પ્રમાણે શીખી લે; જેથી આ આત્મા, ઇચ્છાની તરસથી દુઃખી થયેલો, તૃપ્ત થઈ શકે. હે વિવેકી, જેનું મન દુઃખથી ભરાયું છે અને જે ભગવાનના દ્વાર પર છે, તેના માટે શું કરવું યોગ્ય છે તે વિચાર.
સુમતિરુવાચ। પ્રિયાયાઃ પ્રિયમન્વિચ્છંશ્ચ્યવનો યોગમાસ્થિતઃ । વિમાનં કામગં રાજંસ્તર્હ્યેવાવિરચીકરત્
સુમતિએ કહ્યું: પોતાના પ્રિયની ઇચ્છા પૂરી કરવા માટે, ચ્યવન યોગમાં સ્થિર રહી, એ જ સમયે ઇચ્છા પ્રમાણે ઉડતું મહેલ રચી દીધું, હે રાજા.
સર્વકામદુઘં રમ્યં સર્વરત્નસમન્વિતમ્ । સર્વાર્થોપચયોદર્કં મણિસ્તંભૈરુપસ્કૃતમ્
તે મહેલ આનંદદાયક હતું, દરેક ઈચ્છા પૂરી કરતું, સર્વ રત્નોથી શોભિત, દરેક કામમાં વૃદ્ધિ લાવતું અને કિંમતી રત્નોના સ્તંભોથી સજ્જ હતું.
દિવ્યોપસ્તરણોપેતં સર્વકાલસુખાવહમ્ । પટ્ટિકાભિઃ પતાકાભિર્વિચિત્રાભિરલંકૃતમ્
તેમાં દિવ્ય પથારી હતી, દરેક સમયે સુખ આપતી, અને વિવિધ કપડાં અને ધ્વજોથી સુંદર રીતે શણગારેલું હતું.
સ્રગ્ભિર્વિચિત્રમાલાભિર્મંજુસિંજત્ષડંઘ્રિભિઃ । દુકૂલક્ષૌમકૌશેયૈર્નાનાવસ્ત્રૈર્વિરાજિતમ્
તે મહેલ ફૂલમાળાઓ અને સુંદર વણેલાં હારોથી સજ્જ હતું, મધમાખીઓની મધુર ગૂંજી સાથે, અને નાજુક દુકૂલ, કાંશી, રેશમ અને અનેક પ્રકારના કપડાંથી ઝળહળતું હતું.
ઉપર્યુપરિ વિન્યસ્તનિલયેષુ પૃથક્પૃથક્ । કૢપ્તૈઃ કશિપુભિઃ કાંતં પર્યંકવ્યજનાદિભિઃ
દરેક માળે, એક પછી એક, અલગ અલગ રૂમોમાં મનમોહક પથારી, પંખા અને અન્ય સુખદ વસ્તુઓ ગોઠવવામાં આવી હતી.
તત્રતત્ર વિનિક્ષિપ્ત નાનાશિલ્પોપશોભિતમ્ । મહામરકતસ્થલ્યા જુષ્ટં વિદ્રુમવેદિભિઃ
મહેલના દરેક ખૂણે વિવિધ કળાનાં શિલ્પો મૂકવામાં આવ્યા હતા, મહામારકતની જમીન પર લાલ મોતીના મંચથી શોભિત હતું.
દ્વાઃસુ વિદ્રુમદેહલ્યા ભાતં વજ્રકપાટકમ્ । શિખરેષ્વિંદ્રનીલેષુ હેમકુંભૈરધિશ્રિતમ્
દરવાજા પર લાલ મોતીના થાંભલા અને વજ્રના પાટા ઝળહળતા હતા, અને નીલમના શિખરો પર સોનાના કુંભો મૂકાયેલા હતા.
ચક્ષુષ્મત્પદ્મરાગાગ્ર્યૈર્વજ્રભિત્તિષુ નિર્મિતૈઃ । જુષ્ટં વિચિત્રવૈતાનૈર્મુક્તાહારાવલંબિતૈઃ
મહેલની દિવાલો શ્રેષ્ઠ પદ્મરાગ રત્નોથી જડિત હતી, અદભૂત છાંયાં અને મુક્તાનાં હારથી શણગારેલી હતી.
હંસપારાવતવ્રાતૈસ્તત્ર તત્ર નિકૂજિતમ્ । કૃત્રિમાન્મન્યમાનૈસ્તાનધિરુહ્યાધિરુહ્ય ચ
હંસ અને પાંખીડાની ટોળીઓ અહીં-ત્યાં ગૂંજી રહી હતી, એ કૃત્રિમને સાચું માનતાં, ઉપર-નીચે ઉડી રહી હતી.
વિહારસ્થાનવિશ્રામ સંવેશ પ્રાંગણાજિરૈઃ । યથોપજોષં રચિતૈર્વિસ્માપનમિવાત્મનઃ
મહેલમાં રમવા માટેના સ્થળ, આરામ માટેના ખૂણા, શયનકક્ષ, પ્રાંગણ અને સભાખંડ, બધું મનગમતું ગોઠવાયું હતું, જે મનને આશ્ચર્યમાં મૂકે એવું લાગતું હતું.
એવં ગૃહં પ્રપશ્યંતીં નાતિપ્રીતેન ચેતસા । સર્વભૂતાશયાભિજ્ઞઃ સ્વયં પ્રોવાચ તાં પ્રતિ
તેવા મહેલને જોતી, પણ મનમાં વિશેષ આનંદ ન હોય, સર્વ જીવોની ઇચ્છા જાણનારા ઋષિએ પોતે તેને કહ્યું.
નિમજ્જ્યાસ્મિન્હ્રદે ભીરુ વિમાનમિદમારુહ । સુભ્રૂર્ભર્તુઃ સમાદાય વચઃ કુવલયેક્ષણા
‘હે ભયભીત, આ સરોવરમાં ડૂબી અને આ વિમાનમાં ચડી જા; હે સુંદર ભમ, કમળ જેવી આંખવાળી, તારા પતિની આજ્ઞા સ્વીકાર.’
સરજો બિભ્રતી વાસો વેણીભૂતાંશ્ચ મૂર્દ્ધજાન્ । અંગં ચ મલપંકેન સંછન્નં શબલસ્તનમ્
માટીથી મલિન કપડાં પહેરી, વાળ વણીને ગાંઠમાં બાંધેલા, શરીર પર કાદવ લગાડેલું, સ્તન પર ડાઘવાળું, તે અંદર ગઈ.
આવિવેશ સરસ્તત્ર મુદા શિવજલાશયમ્ । સાંતઃસરસિ વેશ્મસ્થાઃ શતાનિ દશકન્યકાઃ
તે આનંદપૂર્વક એ સરોવરમાં પ્રવેશી, જે શુભ જળથી ભરેલું હતું; અને સરોવરમાં, મહેલમાં, દસ-સો કન્યાઓ હતી.
સર્વાઃ કિશોરવયસો દદર્શોત્પલગંધયઃ । તાં દૃષ્ટ્વા શીઘ્રમુત્થાય પ્રોચુઃ પ્રાંજલયઃ સ્ત્રિયઃ
બધી કન્યાઓ યુવાન ઉંમરની હતી, કમળની સુગંધવાળી, અને તેને જોઈ, સ્ત્રીઓ ઝડપથી ઊભી થઈ, હાથ જોડીને બોલી.
વયં કર્મકરીસ્તુભ્યં શાધિ નઃ કરવામ કિમ્ । સ્નાનેન તા મહાર્હેણ સ્નાપયિત્વા મનસ્વિનીમ્
‘અમે તારી સેવિકા છીએ; અમને આજ્ઞા આપ, શું કરીએ?’ અને એ મહાન સ્ત્રીને અમૂલ્ય સ્નાનથી સ્નાન કરાવ્યું.
દુકૂલે નિર્મલે નૂત્ને દદુરસ્યૈ ચ માનદ । ભૂષણાનિ પરાર્ઘ્યાનિ વરીયાંસિ દ્યુમંતિ ચ
તેમણે તેને નવી, શુદ્ધ દુકૂલની વસ્ત્ર આપ્યું, અને સૌથી કિંમતી, તેજસ્વી અને સુંદર આભૂષણો આપ્યાં.