કરિષ્યત્યશ્વમેધં હિ સર્વસંભારશોભિતમ્ । તસ્ય ભ્રાતા મહાવીરઃ શત્રુઘ્નઃ પરવીરહા
ત્યારે એ અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરશે, જે સર્વે વ્યવસ્થાઓથી શોભશે; અને તેનો પરાક્રમી ભાઈ શત્રુઘ્ન, શત્રુઓનો વિનાશક,
પાલયન્હયમાયાસ્યત્યત્ર વીરાદિભિર્વૃતઃ । તસ્મૈ સર્વં સમર્પ્ય ત્વં રાજ્યમૃદ્ધં ધનાદિકમ્
વીરો સાથે અશ્વનું રક્ષણ કરતાં અહીં આવશે; ત્યારે તું તારો સમૃદ્ધ રાજ્ય અને ધન બધું તેને અર્પણ કરજે.
પાલયિષ્યસિ યોધૈઃ સ્વૈર્ધનુર્ધારિભિરુદ્ભટૈઃ । તતઃ પૃથિવ્યાં સર્વત્ર ભ્રમિષ્યસિ મહામતે
પછી તું તારા પોતાના ધનુર્ધારી બહાદુર યોદ્ધાઓ સાથે રાજ્ય સંભાળજે; અને પછી, હે વિદ્વાન, તું સમગ્ર ધરતી પર ફરશે.
તતો રામં નમસ્કૃત્ય બ્રહ્મેંદ્રેશાદિસેવિતમ્ । મુક્તિં પ્રાપ્સ્યસિ દુષ્પ્રાપાં યોગિભિર્યમસાધનૈઃ
પછી, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓ દ્વારા સેવા પામતા રામને વંદન કરીને, તું એ દુર્લભ મુક્તિ પ્રાપ્ત કરશે, જે યોગીઓ ભારે પ્રયત્ને મેળવે છે.
તાવત્કાલમિહસ્થાસ્યે યાવદ્રામહયાગમઃ । પશ્ચાત્ત્વાં તુ સમુદ્ધૃત્ય ગંતાસ્મિ પરમં પદમ્
હું અહીંયાં ત્યાં સુધી રહીશ જ્યાં સુધી રામનો અશ્વ અહીં ન આવે; પછી તને ઉઠાવીને હું પરમ સ્થાન પર લઈ જઈશ.
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે દેવી સુરાસુરનમસ્કૃતા । સુમદોઽપ્યહિચ્છત્રાયાં શત્રૂન્હત્વા નૃપોઽભવત્
આ રીતે કહીને, દેવીઓ, જે દેવ અને દાનવો દ્વારા પૂજાય છે, અદૃશ્ય થઈ ગઈ; અને સુમદ પણ અહિચ્છત્રમાં પોતાના શત્રુઓને મારી રાજા બન્યો.
એષ રાજા સમર્થોઽપિ બલવાહનસંયુતઃ । ન ગ્રહીષ્યતિ તે વાહં મહામાયાસુશિક્ષિતઃ
આ રાજા, શક્તિશાળી અને મોટી સેના ધરાવતો હોવા છતાં, મહામાયાના કૌશલ્યમાં નિપુણ હોવાથી, તારો અશ્વ પકડી શકશે નહીં.
શ્રુત્વા પ્રાપ્તં પુરી પાર્શ્વે હયમેધહયોત્તમમ્ । ત્વાં ચ સર્વૈર્મહારાજૈઃ સેવિતાંઘ્રિં મહામતિમ્
જ્યારે શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ અશ્વ શહેરની બાજુમાં પહોંચ્યો છે અને તું, મહામતિ, બધા મહારાજાઓ દ્વારા સેવા પામે છે, એ સાંભળીને,
સર્વં દાસ્યતિ સર્વજ્ઞ રાજા સુમદનામધૃક્ । અધુનાતન્મહારાજ રામચંદ્ર પ્રતાપતઃ
સર્વજ્ઞ સુમદ રાજા તને બધું આપશે; અત્યારે, હે મહારાજા, આ બધું રામચંદ્રની મહિમાથી છે.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ વૃત્તં સમાકર્ણ્ય સુમદસ્ય મહાયશાઃ । સાધુસાધ્વિતિ ચોવાચ જહર્ષ મતિમાન્બલી
શેષે કહ્યું: સુમદના આ પ્રસંગો સાંભળીને, મહાપ્રતિષ્ઠિત, બુદ્ધિશાળી અને બલવાન રાજાએ 'શાબાશ, શાબાશ' કહી આનંદ અનુભવ્યો.
અહિચ્છત્રાપતિઃ સર્વૈઃ સ્વગણૈઃ પરિવારિતઃ । સભાયાં સુખમાસ્તે યો બહુરાજન્યસેવિતઃ
અહિચ્છત્રનો સ્વામી પોતાના બધા સાથીઓથી ઘેરાયેલો, અનેક રાજાઓ દ્વારા સેવા પામતો, સભામાં સુખથી બેસે છે.
બ્રાહ્મણા વેદવિદુષો વૈશ્યા ધનસમૃદ્ધયઃ । રાજાનં પર્યુપાસંતે સુમદંશો ભયાન્વિતમ્
વેદજ્ઞ બ્રાહ્મણો, ધનવાન વૈશ્યો અને રાજાઓ—all સુમદ રાજાની સેવા કરે છે, ભયથી ભરેલા હોવા છતાં.
વેદવિદ્યાવિનોદેન ન્યાયિનો બ્રાહ્મણા વરાઃ । આશીર્વદંતિ તં ભૂપં સર્વલોકૈકરક્ષકમ્
વેદવિદ્યા અને ન્યાયમાં પારંગત શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો એ સર્વલોકના એકમાત્ર રક્ષક એવા રાજાને આશીર્વાદ આપે છે.
એતસ્મિન્સમયે કશ્ચિદાગત્ય નૃપતિં જગૌ । સ્વામિન્ન જાને કસ્યાસ્તિ હયઃ પત્રધરોંઽતિકે
એ સમયે કોઈક આવીને રાજાને કહ્યું: 'પ્રભુ, આ ચિહ્નિત ખુરવાળું ઘોડું કોનું છે એ મને ખબર નથી.'
તચ્છ્રુત્વા સેવકં શ્રેષ્ઠં પ્રેષયામાસ સત્વરઃ । જાનીહિ કસ્ય રાજ્ઞોઽયમશ્વો મમ પુરાંતિકે
આ સાંભળીને, રાજાએ તરત જ પોતાના મુખ્ય સેવકને બોલાવ્યો અને કહ્યું: 'જઇને જાણો કે મારા શહેર પાસે આ ઘોડો કયા રાજાનું છે.'
ગત્વાથ સેવકસ્તત્ર જ્ઞાત્વા વૃત્તાંતમાદિતઃ । નિવેદયામાસ નૃપં મહારાજન્યસેવિતમ્
પછી સેવક ત્યાં ગયો, બધું આરંભથી જાણી લીધું અને મહારાજા સાથે બેઠેલા મહામાન્ય રાજાને જાણ કરી.
સ શ્રુત્વા રઘુનાથસ્ય હયં નિત્યમનુસ્મરન્ । આજ્ઞાપયામાસ જનં સર્વં રાજાવિશારદઃ
જ્યારે જાણ્યું કે એ રઘુનાથનો ઘોડો છે, ત્યારે વિદ્વાન રાજાએ હંમેશાં રઘુનાથને યાદ કરતાં બધાને આજ્ઞા આપી.
લોકા મદીયાઃ સર્વે યે ધનધાન્યસમાકુલાઃ । તોરણાદીનિ ગેહેષુ મંગલાનિ સૃજંત્વિહ
મારા બધા લોકો, જે ધન-ધાન્યથી ભરપૂર છે, તેઓ પોતાના ઘરોમાં તોરણ અને અન્ય શુભ શોભા-સજાવટો કરે.
કન્યાઃ સહસ્રશો રમ્યાઃ સર્વાભરણભૂષિતાઃ । ગજોપરિસમારૂઢા યાંતુ શત્રુઘ્નસંમુખમ્
હજારો સુંદર કન્યાઓ, સર્વે આભૂષણોથી શોભાયમાન અને હાથીઓ પર બેઠેલી, શત્રુઘ્નને મળવા જાય.
ઇત્યાદિસર્વમાજ્ઞાપ્ય યયૌ રાજા સ્વયં તતઃ । પુત્રપૌત્રમહિષ્યાદિપરિવારસમાવૃતઃ
આ રીતે બધાને આજ્ઞા આપી, પછી રાજા પોતે પોતાના પુત્રો, પૌત્રો, રાણીઓ અને અન્ય પરિવારજનો સાથે નીકળ્યા.
શત્રુઘ્નઃ સુમહામાત્યૈઃ સુભટૈઃ પુષ્કલાદિભિઃ । સંયુતો ભૂપતિં વીરં દદર્શ સુમદાભિધમ્
શત્રુઘ્ન મહામંત્રી, શૂરવીર, પુષ્કલ અને બીજા બહાદુરો સાથે સુમદ નામના વિર રાજાને મળ્યા.
હસ્તિભિઃ સાદિસંયુક્તૈઃ પત્તિભિઃ પરતાપનૈઃ । વાજિભિર્ભૂષિતૈર્વીરૈઃ સંયુતં વીરશોભિતમ્
એ રાજા હાથીઓ અને તેમના ચાલકો, યુદ્ધકુશળ પદાતીઓ અને શોભાયમાન ઘોડાઓ પર બેઠેલા શૂરવીરો સાથે ઘેરાયેલા અને વિરતા થી ઝગમગતા દેખાયા.
અથાગત્ય મહારાજઃ શત્રુઘ્નં નતવાન્મુદા । ધન્યોઽસ્મિ કૃતકૃત્યોઽસ્મિ સત્કૃતં ચ કૃતં વપુઃ
પછી મહારાજા આનંદથી શત્રુઘ્નને મળવા આવ્યા અને નમન કરીને કહ્યું: 'હું ધન્ય છું, મારું કાર્ય પૂર્ણ થયું અને મને સાચો સન્માન મળ્યો.'
ઇદં રાજ્યં ગૃહાણાશુ મહારાજોપશોભિતમ્ । મહામાણિક્યમુક્તાદિ મહાધનસુપૂરિતમ્
આ મહારાજા, રત્નો, મુક્તા અને અઢળક ધનથી શોભાયમાન આ રાજ્ય તુરંત સ્વીકારો.
સ્વામિંશ્ચિરં પ્રતીક્ષેઽહં હયસ્યાગમનં પ્રતિ । કામાક્ષાકથિતં પૂર્વં જાતં સંપ્રતિ તત્તથા
હું, સ્વામી, ઘણા સમયથી ઘોડાના આગમનની રાહ જોઈ રહ્યો હતો; કામાક્ષાએ જે પહેલાં કહ્યું હતું, એ હવે સાચું થયું છે.
વિલોકય પુરં મહ્યં કૃતાર્થાન્કુરુ માનવાન્ । પાવયાસ્મત્કુલં સર્વં રામાનુજ મહીપતે
મારું શહેર જુઓ, મારા લોકોને સુખી કરો અને હે રામના અનુજ મહારાજા, અમારા આખા વંશને પવિત્ર કરો.
ઇત્યુક્ત્વારોહયામાસ કુંજરં ચંદ્રસુપ્રભમ્ । પુષ્કલં ચ મહાવીરં તથા સ્વયમથારુહત્
આવી વાત કહીને, તેણે તેજસ્વી હાથી લાવ્યો, મહાવીર પુષ્કલને ચઢાવ્યો અને પછી પોતે પણ ચઢ્યા.
ભેરીપણવતૂર્યાણાં વીણાદીનાં સ્વનસ્તદા । વ્યાપ્નોતિ સ્મ મહારાજ સુમદેન પ્રણોદિતઃ
એ સમયે, મહાન આનંદથી પ્રેરિત થઈ, ઢોલ, ઝાંઝ, તુરી, વીણા અને બીજા વાદ્યોના અવાજે આખું વાતાવરણ ગૂંજી ઉઠ્યું.
કન્યાઃ સમાગત્ય મહાનરેંદ્રં -। શત્રુઘ્નમિંદ્રાદિકસેવિતાંઘ્રિમ્ । કરિસ્થિતા મૌક્તિકવૃંદસંઘૈ-। ર્વર્ધાપયામાસુરિનપ્રયુક્તાઃ
કન્યાઓએ એકઠા થઈ, હાથીઓ પર ઉભી રહી, મુક્તાની માળાઓ સાથે, ઇન્દ્રાદિકે whose પગ પખાળે છે એવા મહાન રાજા શત્રુઘ્નનું પરંપરાગત રીતે વંદન કર્યું અને આશીર્વાદ આપ્યા.
શનૈઃશનૈઃ સમાગત્ય પુરીમધ્યે જનૈર્મુદા । વર્ધાપિતો ગૃહં પ્રાપ તોરણાદિકભૂષિતમ્
ધીરે ધીરે શહેરમાં પ્રવેશી, લોકોના આનંદથી સન્માન પામીને, તેઓ તોરણ અને અન્ય શોભા-સજાવટથી સજેલા ઘરમાં પહોંચ્યા.