ઇમૌ તે ત્વિષુધી વીર બધ્યેતાં શં યથા ભવેત્ । વૈરિકોટિવિનિષ્પેષ બાણકોટિ સુપૂરિતૌ
વીર, આ બે તારા તૂણીઓ છે, જેમાં શત્રુઓને ચકનાચૂર કરવા માટે તીરો ભરેલા છે, જેથી શુભતા રહે.
કવચં ત્વિદમાધેહિ શરીરે કામસુંદરે । વજ્રપ્રભા મહાદીપ્તિ હતસંતમસંદૃઢમ્
આ કવચ તારા સુંદર શરીર પર પહેરી લે; તે વજ્ર જેવી તેજસ્વી છે, અંધકાર દૂર કરે છે અને મજબૂતી આપે છે.
શિરસ્ત્રાણં નિજોત્તંસે કુરુ કાંત મનોરમમ્ । ઇમેવ તંસે વિશદે મણિરત્નવિભૂષિતે
આ સુંદર અને આકર્ષક મુકૂટ, જે સ્પષ્ટ રત્નો અને મણિથી શોભાયમાન છે, તારા માથા પર પહેરી લે.
ઇતિ સુવિમલવાચં વીરપુત્રીં પ્રપશ્યન્ । નયનકમલદૃષ્ટ્યા વીક્ષમાણસ્તંદંગમ્ । અધિગતપરિમોદો ભારતિઃ શત્રુજેતા । રણકરણસમર્થસ્તાં જગાદાતિધીરઃ
વીરપુત્રીની નિર્મળ વાણી સાંભળીને, કમળ જેવી આંખોથી જુએ છે, શત્રુવિજયી ભરત આનંદથી અને યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ, દૃઢતાથી તેને ઉત્તર આપે છે.
પુષ્કલ ઉવાચ। કાંતે યત્ત્વં વદસિ માં તથા સર્વં ચરામ્યહમ્ । વીરપત્ની ભવેત્કીર્તિસ્તવ કાંતિમતીપ્સિતા
પુષ્કલએ કહ્યું: પ્રિયે, તું જે કહેશે તે હું જરૂર કરીશ. તારી વીરપત્ની તરીકેની કીર્તિ તારા ઈચ્છ્યા પ્રમાણે તેજસ્વી રહે.
ઇતિ કાંતિમતીદત્તં કવચં મુકુટં વરમ્ । ધનુર્મહેષુધીખડ્ગં સર્વં જગ્રાહ વીર્યવાન્
આ રીતે, કાંતિમતીએ કવચ, મુકૂટ, ધનુષ્ય, મહાતૂણી અને ખડગ આપ્યા; વીરપુત્રએ તે બધું સ્વીકારી લીધું.
પરિધાય ચ તત્સર્વં બહુશો ભાસમન્વિતઃ । શુશુભેઽતીવ સુભટઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદઃ
આ બધું પહેરીને, અનેક રીતે તેજસ્વી બની, સર્વશસ્ત્ર અને અસ્ત્રમાં નિપુણ વીર ખૂબ જ સુંદર લાગ્યો.
તમસ્ત્રશસ્ત્રશોભાઢ્યં વીરમાલાવિભૂષિતમ્ । કુંકુમાગુરુકસ્તૂરી ચંદનાદિકચર્ચિતમ્
તે વીર, શસ્ત્ર અને અસ્ત્રોથી શોભાયમાન અને વીરમાળાથી સજ્જ, કુંકુમ, અગરૂ, કસ્તૂરી અને ચંદન વગેરે સુગંધોથી અંકિત હતો.
નાનાકુસુમમાલાભિરાજાનુપરિશોભિતમ્ । નીરાજયામાસ મુહુસ્તત્ર કાંતિમતી સતી
તેના ઘૂંટણ પર વિવિધ ફૂલમાળાઓથી શોભાયમાન થયો; ત્યાં સતી કાંતિમતીએ વારંવાર આરતી ઉતારી.
નીરાજયિત્વા બહુશઃ કિરંતી મૌક્તિકૈર્મુહુઃ । ગલદશ્રુચલન્નેત્રા પરિરેભે પતિં નિજમ્
વારંવાર આરતી ઉતારી, વારંવાર મુક્તા છાંટતી, આંખોમાંથી અશ્રુ વહેતા અને ડોળા કાંપતા, તેણે પોતાના પતિને ભેળવી લીધો.
દૃઢં સપરિરભ્યૈતાં ચિરમાશ્વાસયત્તદા । વીરપત્નિ કાંતિમતિ વિરહં મા કૃથા મમ
તેણે તેને મજબૂતીથી ભેળવી, લાંબો સમય ધીરજ આપી અને કહ્યું: 'વીરપત્ની કાંતિમતી, મારા વિયોગમાં દુઃખ ન કર.'
એષ ગચ્છામિ સવિધે તવ ભામે પતિવ્રતે । ઇત્યુક્ત્વા તાં નિજાં પત્નીં રથમારુરુહે વરમ્
'હવે હું તારા સમક્ષ જઈ રહ્યો છું, ઓ તેજસ્વિ પતિવ્રતા.' એવું કહી, તેણે પોતાની પત્ની સાથે સુંદર રથ પર ચઢ્યું.
તં પ્રયાંતં પતિં શ્રેષ્ઠં નયનૈર્નિમિષોજ્ઝિતૈઃ । વિલોકયામાસ તદા પતિવ્રતપરાયણા
પતિ શ્રેષ્ઠ જયારે જતો રહ્યો, ત્યારે પતિવ્રતા પત્નીએ અવિચલિત આંખોથી તેને નિહાળ્યો.
સ યયૌ જનકં દ્રષ્ટું જનનીં પ્રેમવિહ્વલામ્ । ગત્વા પિતરમંબાં ચ વવંદે શિરસા મુદા
તે પિતા અને પ્રેમથી ભીની માતાને મળવા ગયો; પહોંચીને, આનંદથી માથું વાળી વંદન કર્યું.
માતા પુત્રં પરિષ્વજ્ય સ્વાંકમારોપયત્તદા । મુંચંતી બાષ્પનિચયં સ્વસ્ત્યસ્ત્વિતિ જગાદ સા
માતાએ પુત્રને ભેળવી, પોતાના ગોદમાં બેસાડ્યો, અશ્રુની ધારા વહાવી અને કહ્યું: 'તારો કલ્યાણ થાઓ.'
પિતરં પ્રાહ ભરતં રામો યજ્ઞકરઃ પરઃ । પાલનીયો લક્ષ્મણેન ભવદ્ભિશ્ચ મહાત્મભિઃ
પછી તેણે પિતા ભરત અને યજ્ઞકર્તા રામને કહ્યું: 'લક્ષ્મણ અને તમે મહાત્માઓ, તેની રક્ષા કરો.'
આજ્ઞપ્તોઽસૌ જનન્યા ચ પિત્રા હૃષિતયા ગિરા । યયૌ શત્રુઘ્નકટકં મહાવીરવિભૂષિતમ્
માતા અને પિતા બંનેએ આનંદભેર આજ્ઞા આપતાં, તેણે મહાવીરોથી શોભાયમાન શત્રુઘ્નના શિબિર તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
રથિભિઃ પત્તિભિર્વીરૈઃ સદશ્વૈઃ સાદિભિર્વૃતઃ । યયૌ મુદા રઘૂત્તંસ મહાયજ્ઞહયાગ્રણીઃ
રથસ્વારો, પગપાળા સૈનિકો, વીર યુવાનો, ઉત્તમ ઘોડાઓ અને ઘોડેસવારોથી ઘેરાયેલો, રઘુકુલનો શોભા અને મહાયજ્ઞનો નેતા આનંદપૂર્વક આગળ વધ્યો.
ગચ્છન્પાંચાલદેશાંશ્ચ કુરૂંશ્ચૈવોત્તરાન્કુરૂન્ । દશાર્ણાઞ્છ્રીવિશાલાંશ્ચ સર્વશોભાસમન્વિતઃ
પાંચાલ, કુરુ, ઉત્તર કુરુ, દશાર્ણ અને શ્રીવિશાલ જેવા દેશોમાંથી પસાર થતો, તે સર્વ શોભાથી યુક્ત હતો.
તત્ર તત્રોપશૃણ્વાનો રઘુવીરયશોઽખિલમ્ । રાવણાસુરઘાતેન ભક્તરક્ષાવિધાયકમ્
ત્યાં અને રસ્તામાં જ્યાં જ્યાં ગયો, રઘુવીરના—that રાવણાસુરનો સંહાર કરનાર અને ભક્તોની રક્ષા કરનાર—યશના કથા સાંભળતો રહ્યો.
પુનશ્ચ હયમેધાદિ કાર્યમારભ્ય પાવનમ્ । યશો વિતન્વન્ભુવને લોકાન્રામોઽવિતા ભયાત્
પછી ફરીથી, હયમેદ અને અન્ય પવિત્ર યજ્ઞો આરંભી, રામે પોતાનું યશ સમગ્ર ભૂમિ પર ફેલાવ્યું અને લોકોએ ભયથી મુક્તિ પામી.
તેભ્યસ્તુષ્ટો દદૌ હારાન્રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ । મહાધનાનિ વાસાંસિ શત્રુઘ્નઃ પ્રવરો મહાન્
તેઓથી પ્રસન્ન થઈ, મહાન અને શ્રેષ્ઠ શત્રુઘ્ને તેમને હાર, વિવિધ રત્નો, વિશાળ ધન અને સુંદર વસ્ત્રો આપ્યા.
સુમતિર્નામ તેજસ્વી સર્વવિદ્યાવિશારદઃ । રઘુનાથસ્ય સચિવઃ શત્રુઘ્નાનુચરો વરઃ
સુમતિ નામે તેજસ્વી અને સર્વવિધ્યામાં નિષ્ણાત, રઘુનાથના મંત્રી અને શ્રેષ્ઠ શત્રુઘ્નનો અનુચર હતો.
યયૌ તેન મહાવીરો ગ્રામાઞ્જનપદાન્બહૂન્ । રઘુનાથપ્રતાપેન ન કોપિ હૃતવાન્હયમ્
તેના સાથે મહાવીર અનેક ગામો અને પ્રદેશોમાં ગયો; રઘુનાથના પ્રભાવથી કોઈએ પણ ઘોડાને પકડ્યો નહીં.
દેશાધિપાયે બહવો મહાબલપરાક્રમાઃ । હસ્ત્યશ્વરથપાદાત ચતુરંગસમન્વિતાઃ
ઘણા દેશોના રાજાઓ, મહાબળ અને પરાક્રમથી યુક્ત, હાથી, ઘોડા, રથ અને પગપાળા સૈનિકો સાથે, ચતુરંગ દળ લઈને આવ્યા.
સંપદો બહુશો નીત્વા મુક્તામાણિક્યસંયુતાઃ । શત્રુઘ્નં હયરક્ષાર્થમાગતં પ્રણતા મુહુઃ
મોતી અને માણિક્યોથી શોભાયમાન અનેક ધનસંપત્તિ લાવી, તેઓ વારંવાર શત્રુઘ્નને નમન કરતા, જે હયરક્ષાના કાર્યે આવ્યો હતો.
ઇદં રાજ્યં ધનં સર્વં સપુત્રપશુબાંધવમ્ । રામચંદ્રસ્ય સર્વં હિ ન મદીયં રઘૂદ્વહ
આ રાજ્ય, આ બધું ધન, પુત્રો, પશુઓ અને સગાસંબંધીઓ સહિત, બધું રામચંદ્રનું છે; રઘુકુલશ્રેષ્ઠ, એ મારું નથી.
એવં તદુક્તમાકર્ણ્ય શત્રુઘ્નઃ પરવીરહા । આજ્ઞાં સ્વાં તત્ર સંજ્ઞાપ્ય યયૌ તૈઃ સહિતઃ પથિ
આ રીતે કહેવું સાંભળી, પરવીરવિજયી શત્રુઘ્ને પોતાની આજ્ઞા આપી, પછી તેઓ સાથે માર્ગે આગળ વધ્યો.
એવં ક્રમેણ સંપ્રાપ્તઃ શત્રુઘ્નો હયસંયુતઃ । અહિચ્છત્રાં પુરીં બ્રહ્મન્નાનાજનસમાકુલામ્
આ રીતે ક્રમશઃ શત્રુઘ્ન હય સાથે અહિચ્છત્રા નામની પુરીમાં પહોંચ્યો, જ્યાં અનેક લોકોની ભીડ હતી.
બ્રહ્મદ્વિજસમાકીર્ણાં નાનારત્નવિભૂષિતામ્ । સૌવર્ણૈઃ સ્ફાટિકૈર્હર્મ્યૈર્ગોપુરૈઃ સમલંકૃતામ્
બ્રાહ્મણો અને દ્વિજોથી ભરેલી, વિવિધ રત્નોથી શોભાયમાન, સુવર્ણ અને સ્ફટિકના મહેલો તથા ગોપુરોથી સજ્જ એવી એ નગરી હતી.