નાથ તે વિજયોભૂયાત્સર્વત્ર રણમંડલે । શત્રુઘ્નાજ્ઞા પ્રકર્તવ્યા હયરક્ષા યથા ભવેત્
'નાથ, તમારો વિજય સર્વત્ર યુદ્ધભૂમિમાં થાય; શત્રુઘ્નના આદેશ પ્રમાણે ઘોડાની રક્ષા કરવી.'
સ્મરણીયા હિ સર્વત્ર સેવિકા ત્વત્પદાનુગા । કદાપિ માનસં નાથ ત્વત્તો નાન્યત્ર ગચ્છતિ
'હું તો તમારી સેવા માટે હંમેશા યાદ રાખવાની છું, તમારા પગ પાછળ ચાલતી; નાથ, મારું મન કદી તમારી સિવાય બીજે ક્યાંય જતું નથી.'
પરમાયોધને કાંત સ્મર્તવ્યાહં ન જાતુચિત્ । સત્યાં મયિ તવ સ્વાંતે યુદ્ધે 3વિજયસંશયઃ
'પ્રિય, મહાયુદ્ધમાં પણ હું હંમેશા યાદ રાખવાની છું; જો હું તમારા હૃદયમાં સત્ય છું તો યુદ્ધમાં તમારા વિજયમાં કદી શંકા નથી.'
પદ્મનેત્ર તથા કાર્યમૂર્મિલાદ્યા યથા મમ । હાસ્યં નૈવ પ્રકુર્વંતિ માં વીક્ષ્ય કરતાડનૈઃ
'કમળનેત્ર, ઉર્મિલા અને અન્ય સ્ત્રીઓ મારા સાથે જેવું વર્તન કરે છે તેવા જ કરે; તેઓ મને જોઈને હસે નથી કે હાથથી મારી નથી.'
ઇયં પત્ની મહાભીરોઃ સંગ્રામે પ્રપલાયિતુઃ । કાતરા યર્હિ યુદ્ધ્યંતિ શૂરાણાં સમયઃ કુતઃ
'મહાવીર પતિની આ પત્ની યુદ્ધમાં ભાગી જાય છે, એવી ડરપોક છે — આવી સ્ત્રીઓ યુદ્ધ કરે ત્યારે વીર પુરુષો માટે સમય ક્યાં રહે છે?'
ઇત્યેવં ન હસંત્યુચ્ચૈર્યથા મે દેવરાંગનાઃ । તથા કાર્યં મહાબાહો રામસ્ય હયરક્ષણે
'એવી રીતે, તેઓ મને જોઈને ઉંચા અવાજે હસતી નથી જેમ મારા દેવરાણીઓ કરે છે; રામના ઘોડાની રક્ષા માટે પણ એવું જ કરવું.'
યોદ્ધા ત્વમાદૌ સર્વત્ર પરે યે તવ પૃષ્ઠતઃ । ધનુષ્ટંકારબધિરાઃ ક્રિયંતાં બલિનઃ પરે
'તમે હંમેશા સૌપ્રથમ યુદ્ધ કરો અને પાછળના બધા પણ; તમારા ધનુષ્યના ટાણાથી દુશ્મનોએ કાન બંધ થઈ જાય.'
તવપ્રોદ્યત્કરાંભોજ કરવાલભિયા બલમ્ । પરેષાં ભવતાત્ક્ષિપ્રમન્યોન્ય ભયવ્યાકુલમ્
'જ્યારે યુદ્ધમાં તમારો કમળ જેવો હાથ તલવાર પકડે છે, ત્યારે દુશ્મનનું સૈન્ય તરત જ એકબીજાથી ડરી જાય.'
કુલં મહદલં કાર્યં પરાન્વિજયતા ત્વયા । ગચ્છ સ્વામિન્મહાબાહો તવ શ્રેયો ભવત્વિહ
શત્રુઓને જીતીને તું મોટું કુળ સ્થાપીશ. મહાબાહુ સ્વામી, આગળ વધ, તારો કલ્યાણ અહીં થાય.
ઇદં ધનુર્ગૃહાણાશુ મહદ્ગુણવિભૂષિતમ્ । યસ્ય ગર્જિતમાકર્ણ્ય વૈરિવૃંદં ભયાતુરમ્
આ ઉત્તમ ગુણોથી શોભતા ધનુષ્યને તું ઝડપથી ઉપાડી લે; તેની ગર્જના સાંભળીને શત્રુઓનો સમૂહ ડરી જાય છે.
ઇમૌ તે ત્વિષુધી વીર બધ્યેતાં શં યથા ભવેત્ । વૈરિકોટિવિનિષ્પેષ બાણકોટિ સુપૂરિતૌ
વીર, આ બે તારા તૂણીઓ છે, જેમાં શત્રુઓને ચકનાચૂર કરવા માટે તીરો ભરેલા છે, જેથી શુભતા રહે.
કવચં ત્વિદમાધેહિ શરીરે કામસુંદરે । વજ્રપ્રભા મહાદીપ્તિ હતસંતમસંદૃઢમ્
આ કવચ તારા સુંદર શરીર પર પહેરી લે; તે વજ્ર જેવી તેજસ્વી છે, અંધકાર દૂર કરે છે અને મજબૂતી આપે છે.
શિરસ્ત્રાણં નિજોત્તંસે કુરુ કાંત મનોરમમ્ । ઇમેવ તંસે વિશદે મણિરત્નવિભૂષિતે
આ સુંદર અને આકર્ષક મુકૂટ, જે સ્પષ્ટ રત્નો અને મણિથી શોભાયમાન છે, તારા માથા પર પહેરી લે.
ઇતિ સુવિમલવાચં વીરપુત્રીં પ્રપશ્યન્ । નયનકમલદૃષ્ટ્યા વીક્ષમાણસ્તંદંગમ્ । અધિગતપરિમોદો ભારતિઃ શત્રુજેતા । રણકરણસમર્થસ્તાં જગાદાતિધીરઃ
વીરપુત્રીની નિર્મળ વાણી સાંભળીને, કમળ જેવી આંખોથી જુએ છે, શત્રુવિજયી ભરત આનંદથી અને યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ, દૃઢતાથી તેને ઉત્તર આપે છે.
પુષ્કલ ઉવાચ। કાંતે યત્ત્વં વદસિ માં તથા સર્વં ચરામ્યહમ્ । વીરપત્ની ભવેત્કીર્તિસ્તવ કાંતિમતીપ્સિતા
પુષ્કલએ કહ્યું: પ્રિયે, તું જે કહેશે તે હું જરૂર કરીશ. તારી વીરપત્ની તરીકેની કીર્તિ તારા ઈચ્છ્યા પ્રમાણે તેજસ્વી રહે.
ઇતિ કાંતિમતીદત્તં કવચં મુકુટં વરમ્ । ધનુર્મહેષુધીખડ્ગં સર્વં જગ્રાહ વીર્યવાન્
આ રીતે, કાંતિમતીએ કવચ, મુકૂટ, ધનુષ્ય, મહાતૂણી અને ખડગ આપ્યા; વીરપુત્રએ તે બધું સ્વીકારી લીધું.
પરિધાય ચ તત્સર્વં બહુશો ભાસમન્વિતઃ । શુશુભેઽતીવ સુભટઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદઃ
આ બધું પહેરીને, અનેક રીતે તેજસ્વી બની, સર્વશસ્ત્ર અને અસ્ત્રમાં નિપુણ વીર ખૂબ જ સુંદર લાગ્યો.
તમસ્ત્રશસ્ત્રશોભાઢ્યં વીરમાલાવિભૂષિતમ્ । કુંકુમાગુરુકસ્તૂરી ચંદનાદિકચર્ચિતમ્
તે વીર, શસ્ત્ર અને અસ્ત્રોથી શોભાયમાન અને વીરમાળાથી સજ્જ, કુંકુમ, અગરૂ, કસ્તૂરી અને ચંદન વગેરે સુગંધોથી અંકિત હતો.
નાનાકુસુમમાલાભિરાજાનુપરિશોભિતમ્ । નીરાજયામાસ મુહુસ્તત્ર કાંતિમતી સતી
તેના ઘૂંટણ પર વિવિધ ફૂલમાળાઓથી શોભાયમાન થયો; ત્યાં સતી કાંતિમતીએ વારંવાર આરતી ઉતારી.
નીરાજયિત્વા બહુશઃ કિરંતી મૌક્તિકૈર્મુહુઃ । ગલદશ્રુચલન્નેત્રા પરિરેભે પતિં નિજમ્
વારંવાર આરતી ઉતારી, વારંવાર મુક્તા છાંટતી, આંખોમાંથી અશ્રુ વહેતા અને ડોળા કાંપતા, તેણે પોતાના પતિને ભેળવી લીધો.
દૃઢં સપરિરભ્યૈતાં ચિરમાશ્વાસયત્તદા । વીરપત્નિ કાંતિમતિ વિરહં મા કૃથા મમ
તેણે તેને મજબૂતીથી ભેળવી, લાંબો સમય ધીરજ આપી અને કહ્યું: 'વીરપત્ની કાંતિમતી, મારા વિયોગમાં દુઃખ ન કર.'
એષ ગચ્છામિ સવિધે તવ ભામે પતિવ્રતે । ઇત્યુક્ત્વા તાં નિજાં પત્નીં રથમારુરુહે વરમ્
'હવે હું તારા સમક્ષ જઈ રહ્યો છું, ઓ તેજસ્વિ પતિવ્રતા.' એવું કહી, તેણે પોતાની પત્ની સાથે સુંદર રથ પર ચઢ્યું.
તં પ્રયાંતં પતિં શ્રેષ્ઠં નયનૈર્નિમિષોજ્ઝિતૈઃ । વિલોકયામાસ તદા પતિવ્રતપરાયણા
પતિ શ્રેષ્ઠ જયારે જતો રહ્યો, ત્યારે પતિવ્રતા પત્નીએ અવિચલિત આંખોથી તેને નિહાળ્યો.
સ યયૌ જનકં દ્રષ્ટું જનનીં પ્રેમવિહ્વલામ્ । ગત્વા પિતરમંબાં ચ વવંદે શિરસા મુદા
તે પિતા અને પ્રેમથી ભીની માતાને મળવા ગયો; પહોંચીને, આનંદથી માથું વાળી વંદન કર્યું.
માતા પુત્રં પરિષ્વજ્ય સ્વાંકમારોપયત્તદા । મુંચંતી બાષ્પનિચયં સ્વસ્ત્યસ્ત્વિતિ જગાદ સા
માતાએ પુત્રને ભેળવી, પોતાના ગોદમાં બેસાડ્યો, અશ્રુની ધારા વહાવી અને કહ્યું: 'તારો કલ્યાણ થાઓ.'
પિતરં પ્રાહ ભરતં રામો યજ્ઞકરઃ પરઃ । પાલનીયો લક્ષ્મણેન ભવદ્ભિશ્ચ મહાત્મભિઃ
પછી તેણે પિતા ભરત અને યજ્ઞકર્તા રામને કહ્યું: 'લક્ષ્મણ અને તમે મહાત્માઓ, તેની રક્ષા કરો.'
આજ્ઞપ્તોઽસૌ જનન્યા ચ પિત્રા હૃષિતયા ગિરા । યયૌ શત્રુઘ્નકટકં મહાવીરવિભૂષિતમ્
માતા અને પિતા બંનેએ આનંદભેર આજ્ઞા આપતાં, તેણે મહાવીરોથી શોભાયમાન શત્રુઘ્નના શિબિર તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
રથિભિઃ પત્તિભિર્વીરૈઃ સદશ્વૈઃ સાદિભિર્વૃતઃ । યયૌ મુદા રઘૂત્તંસ મહાયજ્ઞહયાગ્રણીઃ
રથસ્વારો, પગપાળા સૈનિકો, વીર યુવાનો, ઉત્તમ ઘોડાઓ અને ઘોડેસવારોથી ઘેરાયેલો, રઘુકુલનો શોભા અને મહાયજ્ઞનો નેતા આનંદપૂર્વક આગળ વધ્યો.
ગચ્છન્પાંચાલદેશાંશ્ચ કુરૂંશ્ચૈવોત્તરાન્કુરૂન્ । દશાર્ણાઞ્છ્રીવિશાલાંશ્ચ સર્વશોભાસમન્વિતઃ
પાંચાલ, કુરુ, ઉત્તર કુરુ, દશાર્ણ અને શ્રીવિશાલ જેવા દેશોમાંથી પસાર થતો, તે સર્વ શોભાથી યુક્ત હતો.
તત્ર તત્રોપશૃણ્વાનો રઘુવીરયશોઽખિલમ્ । રાવણાસુરઘાતેન ભક્તરક્ષાવિધાયકમ્
ત્યાં અને રસ્તામાં જ્યાં જ્યાં ગયો, રઘુવીરના—that રાવણાસુરનો સંહાર કરનાર અને ભક્તોની રક્ષા કરનાર—યશના કથા સાંભળતો રહ્યો.