સ્વામિન્ગચ્છામિ શત્રુઘ્ન પૃષ્ઠરક્ષાકરોઽન્વહમ્ । સન્નદ્ધઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્ર ચાપબાણધરઃ પ્રભો
પ્રભુ, હું રોજે રોજ શત્રુઘ્નની પાછળથી રક્ષા કરતો, તમામ શસ્ત્રો અને ધનુષ્ય-બાણથી સજ્જ થઈને, તમારી આજ્ઞાથી આગળ વધું છું.
સર્વમદ્ય ક્ષિતિતલં ત્વત્પ્રતાપો વિજેષ્યતે । એતે નિમિત્તભૂતા વૈ રામચંદ્ર મહામતે
રામચંદ્ર, આજે તમારી કીર્તિથી આખી ધરતી જીતાઈ જશે; આ બધું એના શુભ સંકેતો છે, હે વિદ્વાન.
ભવત્કૃપાતઃ સકલં સસુરાસુરમાનુષમ્ । ઉપસ્થિતં પ્રયુદ્ધાય તન્નિષેધે ક્ષમો હ્યહમ્
તમારી કૃપાથી દેવો, અસુરો અને માનવો બધાએ યુદ્ધ માટે અહીં ભેગા થયા છે; તેમને રોકવાની શક્તિ મને છે.
સર્વં સ્વામી જ્ઞાસ્યતિ યન્મમવિક્રમ દર્શનાત્ । એષ ગંતાસ્મિ શત્રુઘ્ન પૃષ્ઠરક્ષાપ્રકારકઃ
મારા પરાક્રમના કામો જોઈને સ્વામી બધું જાણી જશે; હવે હું શત્રુઘ્નની પાછળથી રક્ષા કરવા જાઉં છું.
એવં બ્રુવંતં ભરતાત્મજં સ પ્રસ્તૂય સાધ્વિત્યનુમોદમાનઃ । શશંસ સર્વાન્કપિવીરમુખ્યાન્પ્રભંજનોદ્ભૂતમુખાન્હરિઃ પ્રભુઃ
ભરતપુત્રના આવા વચન સાંભળી, પ્રભુએ તેને પ્રશંસા કરી અને 'શાબાશ' કહી, પવનપુત્ર હનુમાન સહિત બધા મુખ્ય વાનરવીરોને જાણ કરી.
ભો હનૂમન્મહાવીર શૃણુ મદ્વાક્યમાદૃતઃ । ત્વત્પ્રસાદાન્મયા પ્રાપ્તમિદં રાજ્યમકંટકમ્
હે મહાવીર હનુમાન, મારા વચન ધ્યાનથી સાંભળ; તારી કૃપાથી મને આ નિર્વિઘ્ન રાજ્ય પ્રાપ્ત થયું છે.
સીતયા મમ સંયોગે યો ભવાઞ્જલધિં તરેઃ । ચરિતં તદ્ધરે વેદ્મિ સર્વં તવ કપીશ્વર
હે વાનરરાજ, જ્યારે તું સીતા સાથે મારા મિલન માટે સાગર પાર કર્યો, ત્યારે તારા બધા પરાક્રમો મને ખબર છે.
ત્વં ગચ્છ મમ સૈન્યસ્ય પાલકઃ સન્મમાજ્ઞયા । શત્રુઘ્નઃ સોદરો મહ્યં પાલનીયસ્ત્વહં યથા
મારી આજ્ઞાથી તું મારી સેના રક્ષક બનીને જા; શત્રુઘ્ન, જેવો મારો ભાઈ છે, એનું રક્ષણ તારે એમ જ કરવું છે જેમ હું કરું.
યત્ર યત્ર મતિભ્રંશઃ શત્રુઘ્નસ્ય પ્રજાયતે । તત્ર તત્ર પ્રબોદ્ધવ્યો ભ્રાતા મમ મહામતે
જ્યાં જ્યાં શત્રુઘ્નનું વિચારશક્તિ ડગમગે, ત્યાં ત્યાં, હે વિદ્વાન, તારે મારા ભાઈને જાગૃત કરવો.
ઇતિ શ્રુત્વા મહદ્વાક્યં રામચંદ્રસ્ય ધીમતઃ । શિરસા તત્સમાધાય પ્રણામમકરોત્તદા
વિદ્વાન રામચંદ્રના આ મહાન વચન સાંભળી, હનુમાનએ મસ્તક નમાવીને સ્વીકાર કર્યો અને વંદન કર્યું.
અથાદિશન્મહારાજો જાંબવંતં કપીશ્વરમ્ । રઘુનાથસ્ય સેવાયૈ કપિષૂત્તમતેજસમ્
પછી મહારાજએ વાનરરાજ જાંબવાનને, જે વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અને તેજસ્વી છે, રઘુનાથની સેવા માટે આજ્ઞા આપી.
અંગદો ગવયો મૈંદસ્તથા દધિમુખઃ કપિઃ । સુગ્રીવઃ પ્લવગાધીશઃ શતવલ્યક્ષિકૌ કપી
અંગદ, ગવય, મેઇંદ અને વાનર દધિમુખ, વાનરાધિપતિ સુગ્રીવ, તથા શતવલિ અને અક્ષિક –
નીલો નલો મનોવેગોઽધિગંતા વાનરાંગજઃ । ઇત્યેવમાદયો યૂયં સજ્જીભૂતા ભવંતુ ભોઃ
નીલ, નલ, મન જેવી ઝડપ ધરાવતો અને વાનરપુત્ર – તમે બધા વીરો તૈયાર અને સતર્ક રહો.
સર્વૈર્ગજૈઃ સદશ્વૈશ્ચ તપ્તહાટકભૂષણૈઃ । કવચૈઃ સશિરસ્ત્રાણૈર્ભૂષિતાયાં તુ સત્વરાઃ
બધા હાથીઓ અને ઘોડાઓ, તેજસ્વી સોનાના આભૂષણોથી શોભિત, કવચ અને શિરસ્ત્રાણ પહેરી, ઝડપથી તૈયાર રહો.
શેષ ઉવાચ। સુમંત્રમાહૂય સુમંત્રિણં તદા જગાદ રામો બલવીર્યશોભનઃ । અમાત્યમૌલે વદ કેઽત્ર યોજ્યા નરા હયં પાલયિતું સમર્થાઃ
શેષ બોલ્યા: ત્યારે બલ અને પરાક્રમથી યુક્ત રામે સુમંત્રને બોલાવી, કહ્યું: 'હે મંત્રીશ્રેષ્ઠ, અહીં કયા પુરુષો ઘોડાની રક્ષા માટે યોગ્ય અને સમર્થ છે તે કહો.'
તદુક્તમેવમાકર્ણ્ય જગાદ પરવીરહા । હયસ્ય રક્ષણે યોગ્યાન્બલિનોઽત્ર નરાધિપાન્
આ આજ્ઞા સાંભળી, શત્રુવિરોના વિનાશકએ કહ્યું: 'અહીં જે બલવાન રાજાઓ છે, તેઓ ઘોડાની રક્ષા માટે યોગ્ય છે.'
રઘુનાથ શૃણુષ્વૈતાન્નવવીરાન્સુસંહિતાન્ । ધનુર્ધરાન્મહાવિદ્યાન્સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદાન્
રઘુનાથ, હવે આ નવા વીરોએ સાંભળો, જે ધનુષ્ય ધારણ કરે છે, મહાન વિદ્યા ધરાવે છે અને બધા શસ્ત્રો તથા અસ્ત્રોમાં પારંગત છે.
પ્રતાપાગ્ર્યં નીલરત્નં તથા લક્ષ્મીનિધિં નૃપમ્ । રિપુતાપં ચોગ્રહયં તથા શસ્ત્રવિદં નૃપમ્
એક રાજા છે, જે પરાક્રમમાં સર્વોપરી છે, માનવોમાં નીલમણિ જેવો છે, ધનનો ખજાનો છે, દુશ્મનોને દુઃખ આપનાર છે, યુદ્ધમાં ભયાનક અને શસ્ત્રવિદ્યા જાણે છે.
રાજન્યોઽસૌ નીલરત્નો મહાવીરો રથાગ્રણીઃ । સ એવ લક્ષં રક્ષેત લક્ષં યુધ્યેત નિર્ભયઃ
આ રાજવીર, જે નીલમણિ સમાન છે, મહાવીર છે અને રથોમાં અગ્રગણ્ય છે; એ જ એક લાખ સૈનિકોની રક્ષા કરી શકે છે અને નિર્ભય બનીને એક લાખ સાથે યુદ્ધ કરી શકે છે.
અક્ષૌહિણીભિર્દશભિર્યાતુ વાહસ્ય રક્ષણે । દંશિતૈસ્સ શિરસ્ત્રાણૈર્મમ બાહુભિરુદ્ધતૈઃ
એ દસ અક્ષૌહિણી સેનાઓ સાથે ઘોડાની રક્ષા માટે જાય, જેમાં યોદ્ધાઓ શિરસ્ત્રાણ પહેરીને, મારા માટે હાથ ઊંચા કરીને તૈયાર હોય.
પ્રતાપાગ્ર્યો યો હ્યયં ચ રિપુગર્વમશાતયત્ । સવ્યાપસવ્યબાણાનાં મોક્તા સર્વાસ્ત્રવિત્તમઃ
આ જે પરાક્રમમાં સર્વોપરી છે અને દુશ્મનોના અહંકારને તોડી નાખે છે, એ સર્વ અસ્ત્રોમાં નિપુણ છે અને બંને હાથથી બાણ છોડે છે.
એષોઽક્ષૌહિણિવિંશત્યા યાતુ યજ્ઞહયાવને । સન્નદ્ધો રિપુનાશાય યુવાકો દંડદંડભૃત્
આ યુવાન, દંડ ધારણ કરનાર અને દુશ્મનોના વિનાશ માટે સજ્જ છે, એ વીસ અક્ષૌહિણી સેનાઓ સાથે યજ્ઞના ઘોડાની તરફ આગળ વધે.
તથા લક્ષ્મીનિધિસ્ત્વેષ યાતુ રાજન્યસત્તમઃ । યસ્તપોભિઃ શતધૃતિં પ્રસાદ્યાસ્ત્રાણિ ચાભ્યસત્
એવી જ રીતે, આ ધનના ખજાના સમાન શ્રેષ્ઠ રાજા, જેણે તપસ્યા દ્વારા ધૈર્યવાનને પ્રસન્ન કર્યો છે અને શસ્ત્રવિદ્યા અભ્યાસી છે, એ પણ આગળ વધે.
બ્રહ્માસ્ત્રં પાશુપત્યાસ્ત્રં ગારુડં નાગસંજ્ઞિતમ્ । માયૂરં નાકુલં રૌદ્રં વૈષ્ણવં મેઘસંજ્ઞિતમ્
એ બ્રહ્માસ્ત્ર, પાશુપતાસ્ત્ર, ગરુડાસ્ત્ર, નાગ નામનું અસ્ત્ર, માયૂર, નકુલ, રૌદ્ર, વૈષ્ણવ અને મેઘ નામના અસ્ત્રોમાં પારંગત છે.
વજ્રં પાર્વતસંજ્ઞં ચ તથા વાયવ્યસંજ્ઞિતમ્ । ઇત્યાદિકાનામસ્ત્રાણાં સંપ્રયોગવિસર્ગવિત્
એ વજ્ર, પર્વત નામનું અસ્ત્ર અને વાયવ્ય નામનું અસ્ત્ર તથા આવા અનેક અસ્ત્રોના ઉપયોગ અને છોડવાની રીત જાણે છે.
સ એષ નિજસૈન્યાનામક્ષૌહિણ્યૈકયા યુતઃ । પ્રયાતુ શૂરમુકુટઃ સર્વવૈરિપ્રભંજનઃ
એ હીરોમાં મોખરું અને બધા દુશ્મનોનો વિનાશક, પોતાની એક અક્ષૌહિણી સેનાની સાથે આગળ વધે.
રિપુતાપોઽયમેવાદ્ય ગચ્છત્વગ્ર્યો ધનુર્ભૃતામ્ । સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકુશલો રિપુવંશદવાનલઃ
આ દુશ્મનોને દુઃખ આપનાર, આજે ધનુષ્યધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, બધા શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોમાં કુશળ અને દુશ્મન વંશને ભસ્મ કરનાર છે, એ આગળ વધે.
ગચ્છતાત્સેનયા બહ્વ્યા ચતુરંગસમેતયા । શત્રુઘ્નાજ્ઞાં શિરસ્યેતે દધત્વદ્ય બલોત્કટાઃ
મોટી અને ચતુરંગી સેનાની સાથે, આજે બલવાન યોદ્ધાઓ, શત્રુઘ્નની આજ્ઞા માથે ધારણ કરીને આગળ વધે.
ઉગ્રાશ્વોઽપિ મહારાજા તથા શસ્ત્રવિદેષ ચ । સર્વે યાંતુ સુસંનદ્ધાસ્તવ વાહસ્ય પાલકાઃ
મહાન રાજા ઉગ્રાશ્વ અને એ શસ્ત્રવિદ્યા જાણે છે, તથા બધા સજ્જ ઘોડાની રક્ષા માટેના યોદ્ધાઓ પણ એ જ રીતે આગળ વધે.
ઇતિ ભાષિતમાકર્ણ્ય મંત્રિણઃ પ્રજહર્ષ ચ । આજ્ઞાપયામાસ ચ તાન્સુમંત્રકથિતાન્ભટાન્
આવી વાતો સાંભળી મંત્રીઓ આનંદિત થયા અને સુમંત્રે જે રીતે વર્ણન કર્યું તે પ્રમાણે યોદ્ધાઓને આજ્ઞા આપી.