યો હન્યાદ્વિમદં મત્તં સુપ્તં મગ્નં ભયાતુરમ્ । તાવકોઽહં બ્રુવાણં ચ સ વ્રજત્યધમાં ગતિમ્
જે કોઈ ઘમંડી, મસ્ત, ઊંઘતો, દુઃખમાં ડૂબેલો, ડરાયેલો કે 'હું તારો છું' એમ કહેનારને મારી નાખે છે, તે સૌથી નીચી અવસ્થામાં જાય છે.
પરસ્વે ચિત્તવૃત્તિં ત્વં મા કૃથાઃ પારદારિકે । નીચે રતિં ન કુર્વીથાઃ સર્વસદ્ગુણપૂરિતઃ
તારે ક્યારેય બીજા કોઈની પત્ની વિશે મનમાં વિચારવું નહીં. નીચ સ્ત્રી સાથે સુખ શોધવું નહીં. તું હંમેશા સારા ગુણોથી ભરપૂર રહે.
વૃદ્ધાનાં પ્રેરણં પૂર્વં મા કુર્વીથા રણં જય । પૂજ્યપૂજાતિક્રમં ત્વં મા વિધેહિ દયાન્વિતઃ
જીત માટે તું વડીલોને પહેલા યુદ્ધ કરવા માટે ક્યારેય પ્રેરિત ન કર. દયા રાખીને પણ કોને કેટલું માન આપવું એ ક્રમ તું ક્યારેય ભંગ ન કર.
ગાં વિપ્રં ચ નમસ્કુર્યા વૈષ્ણવં ધર્મસંયુતમ્ । અભિવાદ્ય યતો ગચ્છેસ્તત્ર સિદ્ધિમવાપ્નુયાઃ
ગાય, બ્રાહ્મણ અને ધર્મમાં સ્થિર એવા વૈષ્ણવને તું વંદન કર. જ્યાં પણ જાય ત્યાં એમને આદર આપવાથી તને સફળતા મળે છે.
વિષ્ણુઃ સર્વેશ્વરઃ સાક્ષી સર્વવ્યાપકદેહભૃત્ । યે તદીયા મહાબાહો તદ્રૂપા વિચરંતિ હિ
વિષ્ણુ બધા જગતના સ્વામી અને સર્વત્ર રહેનારા છે. મહાબાહુ, જે લોકો એમના છે, તેઓ પણ એમના સ્વરૂપમાં અહીં ફરતા રહે છે.
યે સ્મરંતિ મહાવિષ્ણું સર્વભૂતહૃદિ સ્થિતમ્ । તે મંતવ્યા મહાવિષ્ણુ સમરૂપા રઘૂદ્વહ
રઘુકુલશ્રેષ્ઠ, જે લોકો મહાવીષ્ણુને, જે સર્વ જીવોના હૃદયમાં વસે છે, યાદ કરે છે, તેઓ મહાવીષ્ણુના સ્વરૂપ સમાન માનવા યોગ્ય છે.
યસ્ય સ્વીયો ન પારક્યો યસ્ય મિત્રસમો રિપુઃ । તે વૈષ્ણવાઃ ક્ષણાદેવ પાપિનં પાવયંતિ હિ
જેનાં માટે પોતાનું અને બીજાનું કોઈ ભેદ નથી, દુશ્મન અને મિત્ર બંને સમાન છે—એવા વૈષ્ણવ તો પાપીને પણ તરત શુદ્ધ કરી દે છે.
યેષાં પ્રિયં ભાગવતં યેષાં વૈ બ્રાહ્મણાઃ પ્રિયાઃ । વૈકુંઠાત્પ્રેષિતાસ્તેઽત્ર લોકપાવનહેતવે
જેનાં માટે ભાગવત અને બ્રાહ્મણો ખૂબ જ પ્રિય છે, એવા લોકો વૈકુંઠમાંથી અહીં દુનિયાને પવિત્ર કરવા માટે આવ્યા છે.
યેષાં વક્ત્રે હરેર્નામ હૃદિ વિષ્ણુઃ સનાતનઃ । ઉદરે વિષ્ણુનૈવેદ્યઃ સ શ્વપાકોઽપિ વૈષ્ણવઃ
જેનાં મોઢામાં હરિનું નામ, હૃદયમાં શાશ્વત વિષ્ણુ અને પેટમાં વિષ્ણુનું પ્રસાદ છે—even if he is a dog-eater, he is a Vaishnava.
યેષાં વેદાઃ પ્રિયતમા ન ચ સંસારજં સુખમ્ । સ્વધર્મનિરતા યે ચ તાન્નમસ્કુર્વિહાન્વિતાન્
જેનાં માટે વેદો સૌથી વધુ પ્રિય છે, સંસારના સુખ નહીં, અને જે પોતાના ધર્મમાં નિષ્ઠાવાન છે—એવા લોકોને તું શ્રદ્ધાથી વંદન કર.
શિવે વિષ્ણૌ ન વા ભેદો ન ચ બ્રહ્મમહેશયોઃ । તેષાં પાદરજઃ પૂતં વહામ્યઘવિનાશનમ્
જેનાં માટે શિવ અને વિષ્ણુમાં, બ્રહ્મા અને મહાદેવમાં કોઈ ભેદ નથી, એમના પગની ધૂળ હું મારા માથા પર ધારણ કરું છું, જે પાપનો નાશ કરે છે.
ગૌરી ગંગા મહાલક્ષ્મીર્યસ્ય નાસ્તિ પૃથક્તયા । તે મંતવ્યા નરાઃ સર્વે સ્વર્ગલોકાદિહાગતાઃ
જેનાં માટે ગૌરી, ગંગા અને મહાલક્ષ્મી અલગ નથી, એવા બધા મનુષ્યોને તું સ્વર્ગલોકમાંથી અહીં આવેલા માન.
શરણાગતરક્ષી ચ માનદાનપરાયણઃ । યથાશક્તિ હરેઃ પ્રીત્યૈ સ જ્ઞેયો વૈષ્ણવોત્તમઃ
જે શરણમાં આવેલા લોકોની રક્ષા કરે છે, માન અને દાનમાં તત્પર છે અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે હરિની પ્રસન્નતા માટે કાર્ય કરે છે—એ વૈષ્ણવોમાં શ્રેષ્ઠ છે.
યસ્ય નામ મહાપાપરાશિં દહતિ સત્વરમ્ । તદીય ચરણદ્વંદ્વે ભક્તિર્યસ્ય સ વૈષ્ણવઃ
જેનાં નામથી મોટાં પાપ પણ તરત ભસ્મ થઈ જાય છે અને જેની ભક્તિ એમના ચરણોમાં સ્થિર છે—એજ સાચો વૈષ્ણવ છે.
ઇંદ્રિયાણિ વશે યેષાં મનોઽપિ હરિચિંતકમ્ । તાન્નમસ્કૃત્ય પૂયાત્સહ્યા જન્મમરણાંતિકાત્
જેનાં ઇન્દ્રિયો વશમાં છે અને મન હંમેશા હરિચિંતન કરે છે—એવા લોકોને વંદન કરીને માણસ જન્મ અને મૃત્યુના બંધનથી મુક્ત થઈ જાય છે.
પરસ્ત્રિયં ત્વં કરવાલવત્ત્યજન્ભવેર્યશોભૂષણભૂતિભૂમિઃ । એવં મમાદેશમથાચરંશ્ચ લભેઃ પરં ધામ સુયોગમીડ્યમ્
બીજી સ્ત્રીને તું તલવારની જેમ ત્યજી દે. આવું વર્તન કરવાથી જ ખ્યાતિ અને વૈભવ મળે છે. મારા આ આદેશ મુજબ ચાલશે તો તું ઉત્તમ અને પ્રશંસનીય અવસ્થા પ્રાપ્ત કરશે.
શેષ ઉવાચ। એવમાજ્ઞાપ્ય ભગવાન્રામશ્ચામિત્રકર્ષણઃ । વીરાનાલોકયન્ભૂયો જગાદ શુભયા ગિરા
શેષે કહ્યું: આમ આજ્ઞા આપ્યા પછી, દુશ્મનોને હરાવનાર ભગવાન રામે વીર પુરુષોને જોયા અને શુભ વચનથી ફરી વાત કરી.
શત્રુઘ્નસ્ય મમ ભ્રાતુર્વાજિરક્ષાકરસ્ય વૈ । કો ગંતા પૃષ્ઠતો રક્ષંસ્તન્નિદેશપ્રપાલકઃ
મારા ભાઈ શત્રુઘ્ન, જે ઘોડાની રક્ષા કરે છે, તેના પાછળ જઇને કોણ તેની today રક્ષા કરશે અને તેની આજ્ઞાનું પાલન કરશે?
યઃ સર્વવીરાન્પ્રતિમુખ્યમાગતાન્વિનિર્જયેન્મર્મભિદસ્ત્રસંઘૈઃ । ગૃહ્ણાત્વસૌ મે કરવીટકં તદ્ભૂમૌ યશઃ સ્વં પ્રથયન્સુવિસ્તરમ્
જે વીરોએ મોખરના બધા યુદ્ધવીરોને, જે અહીં આવ્યા છે, પોતાના સાથીઓ સાથે મળીને હરાવી નાખ્યા હોય, એ મારા પાસેથી આ કરવીટક લઈ શકે છે અને પોતાનું યશ આખી ધરતી પર પ્રસારે છે.
ઇત્યુક્તવતિ રામે તુ પુષ્કલો ભરતાત્મજઃ । જગ્રાહ વીટકં તસ્માદ્રઘુરાજકરાંબુજાત્
રામે આવું કહ્યું ત્યારે ભરતપુત્ર પુષ્કલએ રઘુવંશના રાજાના કમળ જેવા હાથે આપેલો કરવીટક લઈ લીધો.
સ્વામિન્ગચ્છામિ શત્રુઘ્ન પૃષ્ઠરક્ષાકરોઽન્વહમ્ । સન્નદ્ધઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્ર ચાપબાણધરઃ પ્રભો
પ્રભુ, હું રોજે રોજ શત્રુઘ્નની પાછળથી રક્ષા કરતો, તમામ શસ્ત્રો અને ધનુષ્ય-બાણથી સજ્જ થઈને, તમારી આજ્ઞાથી આગળ વધું છું.
સર્વમદ્ય ક્ષિતિતલં ત્વત્પ્રતાપો વિજેષ્યતે । એતે નિમિત્તભૂતા વૈ રામચંદ્ર મહામતે
રામચંદ્ર, આજે તમારી કીર્તિથી આખી ધરતી જીતાઈ જશે; આ બધું એના શુભ સંકેતો છે, હે વિદ્વાન.
ભવત્કૃપાતઃ સકલં સસુરાસુરમાનુષમ્ । ઉપસ્થિતં પ્રયુદ્ધાય તન્નિષેધે ક્ષમો હ્યહમ્
તમારી કૃપાથી દેવો, અસુરો અને માનવો બધાએ યુદ્ધ માટે અહીં ભેગા થયા છે; તેમને રોકવાની શક્તિ મને છે.
સર્વં સ્વામી જ્ઞાસ્યતિ યન્મમવિક્રમ દર્શનાત્ । એષ ગંતાસ્મિ શત્રુઘ્ન પૃષ્ઠરક્ષાપ્રકારકઃ
મારા પરાક્રમના કામો જોઈને સ્વામી બધું જાણી જશે; હવે હું શત્રુઘ્નની પાછળથી રક્ષા કરવા જાઉં છું.
એવં બ્રુવંતં ભરતાત્મજં સ પ્રસ્તૂય સાધ્વિત્યનુમોદમાનઃ । શશંસ સર્વાન્કપિવીરમુખ્યાન્પ્રભંજનોદ્ભૂતમુખાન્હરિઃ પ્રભુઃ
ભરતપુત્રના આવા વચન સાંભળી, પ્રભુએ તેને પ્રશંસા કરી અને 'શાબાશ' કહી, પવનપુત્ર હનુમાન સહિત બધા મુખ્ય વાનરવીરોને જાણ કરી.
ભો હનૂમન્મહાવીર શૃણુ મદ્વાક્યમાદૃતઃ । ત્વત્પ્રસાદાન્મયા પ્રાપ્તમિદં રાજ્યમકંટકમ્
હે મહાવીર હનુમાન, મારા વચન ધ્યાનથી સાંભળ; તારી કૃપાથી મને આ નિર્વિઘ્ન રાજ્ય પ્રાપ્ત થયું છે.
સીતયા મમ સંયોગે યો ભવાઞ્જલધિં તરેઃ । ચરિતં તદ્ધરે વેદ્મિ સર્વં તવ કપીશ્વર
હે વાનરરાજ, જ્યારે તું સીતા સાથે મારા મિલન માટે સાગર પાર કર્યો, ત્યારે તારા બધા પરાક્રમો મને ખબર છે.
ત્વં ગચ્છ મમ સૈન્યસ્ય પાલકઃ સન્મમાજ્ઞયા । શત્રુઘ્નઃ સોદરો મહ્યં પાલનીયસ્ત્વહં યથા
મારી આજ્ઞાથી તું મારી સેના રક્ષક બનીને જા; શત્રુઘ્ન, જેવો મારો ભાઈ છે, એનું રક્ષણ તારે એમ જ કરવું છે જેમ હું કરું.
યત્ર યત્ર મતિભ્રંશઃ શત્રુઘ્નસ્ય પ્રજાયતે । તત્ર તત્ર પ્રબોદ્ધવ્યો ભ્રાતા મમ મહામતે
જ્યાં જ્યાં શત્રુઘ્નનું વિચારશક્તિ ડગમગે, ત્યાં ત્યાં, હે વિદ્વાન, તારે મારા ભાઈને જાગૃત કરવો.
ઇતિ શ્રુત્વા મહદ્વાક્યં રામચંદ્રસ્ય ધીમતઃ । શિરસા તત્સમાધાય પ્રણામમકરોત્તદા
વિદ્વાન રામચંદ્રના આ મહાન વચન સાંભળી, હનુમાનએ મસ્તક નમાવીને સ્વીકાર કર્યો અને વંદન કર્યું.