બાલિકાશ્ચ વિદ્યુલ્લતાંશુશોધિતગાત્રયષ્ટય ઉદ્ભિન્નકુચકમલકુડ્મલવિવિધહારોપશોભિવક્ષસો યત્કિંચિદ્ભાષિણ્યોઽતિચપલમૃદુગતયો વૃદ્ધવનિતાશ્ચાગચ્છન્
નાની છોકરીઓ વીજળી જેવી પાતળી કાયાવાળી, ઉગતા કમળ જેવા સ્તનવાળી, વિવિધ હારોથી શોભિત, ઓછી બોલતી, અત્યંત નરમ અને ઝડપી ચાલવાળી, અને વૃદ્ધ સ્ત્રીઓ પણ ત્યાં આવી.
અથ વિદેહે પુરતઃ ક્રોશમાત્રે ચૂતવનિકાયાં વિવિધવિટપવિસ્તરપ્રદેશવિવિધવિહંગકૂજિતા-કર્ણનદત્તકર્ણવનહરિણશાવવત્યાં મહારજતનિર્મિતોચ્ચનીચપ્રાસાદોપશોભિતપ્રદેશવિવિધવિહંગાયાં હેમવલ્કલસંવીતભસિતો-દ્ધૂલિતશરીરજટિલમુનિગણધ્યાનોપાસનોપશોભિતવૃક્ષમાલાયાં વિવિધવિદ્યધરવધૂપયોધરભારાભિભૂતવિચરિતતરંગસરસીયુતાયાં સરસ્તીરમિલિતસૈરંધ્રીયુવતિભિરાહૂયમાન તરુણજનાયાં નાનાવર્ણકુસુમસૌરભવાસિતાશેષપ્રદેશાયામિતસ્તતો રિરંસયા પ્રદર્શિતસ્ફારશફરીવિલોચનતરલચક્ષુષા પ્રભાવિલસિતશરીરવેશ્યાજનાયાં વિવિધાશ્ચર્યયુતાયાં દશરથઃ સામાત્યપુરોહિતાભિરામરામાદિપુત્રસહિતઃ સુખમુવાસ
પછી વિદેહના આગળ, એક ક્રોશ દૂર, વિવિધ વૃક્ષો અને પક્ષીઓના કલરવથી ગુંજતી, હરણ અને બચ્ચાંથી ભરેલી, ચાંદીના ઊંચા અને નીચા મહેલોવાળી, વૃક્ષ નીચે જટાધારી ઋષિઓ ધ્યાનમાં તત્પર, વિદ્યા ધરા સ્ત્રીઓ સરોવર કાંઠે ફરતી, કિનારે યુવતીઓ યુવાનને બોલાવતી, વિવિધ રંગના ફૂલોની સુગંધથી ભરી, ચમકતા નેત્રવાળી, તેજસ્વી શરીરવાળી, આશ્ચર્યથી ભરેલી એવી જગ્યા પર દશરથજી મંત્રીઓ, પુરોહિતો, રામ અને અન્ય પુત્રો સાથે આનંદથી રહ્યા.
અથાભિકલનાર્થં વિલાસિન્યો નિશાદૂર્વાક્ષતામંત્રમંગલકજ્જલિતકૈશિકધમિલ્લલતાગ્રંથિ-ત જટોપશોભિત સીમંતશીર્ષશોભિતનાસામુખવિચિત્રાભરણાર્હણહેમપાત્રાવસ્થિતાજ્યગુગ્ગલુ ફલાદિસૌભાગ્યદ્રવ્યમુદ્વહંતીભિઃ સ્ત્રીભિરન્યૈરપિશોભિતજનૈઃ સ રાજા નિર્જગામ
પછી લગ્નની તૈયારી માટે સુંદર સ્ત્રીઓ, કે જેઓના વાળમાં હળદર અને auspicious દોરા બંધેલા, લટમાં ગાંઠવાળી, માથા પર શોભા, નાક-મુખે વિવિધ દાગીનાવાળી, સોનાના વાસણમાં ઘી, ગુગળ, ફળ વગેરે શુભ સામાન લઈ, અન્ય લોકો સાથે રાજા બહાર નીકળ્યા.
તદાનીં મંગલતુર્યઘોષાદેવ દુંદુભિભેરીનિઃસાણમર્દલશંખાદિનાદાઃ પ્રાદુર્બભૂવુઃ
ત્યારે મંગળ વાદ્યોના ધ્વનિ, ઢોલ, દુમદુમ, ભેરી, મૃદંગ, શંખ વગેરેના અવાજ ગુંજવા લાગ્યા.
ગાયકાશ્ચ મંગલાનિ જગુઃ
ગાયકોએ મંગળ ગીતો ગાયા.
મંગલવેદવાક્યાનુપાઠેન વૈદિકાઃ બ્રાહ્મણાઃ । કુલપાઠકા ભેરીઘોષેણ કૃત્સ્નમાકાશમાપૂરયન્
વૈદિક બ્રાહ્મણોએ મંગળ વેદમંત્રોનું પાઠ કર્યું; કુળપાઠકોએ ભેરીના અવાજથી આખું આકાશ ગુંજી ઉઠ્યું.
અથાન્યોન્યાક્ષતપૂર્વમંગીકુર્વંતઃ સૂતબંદિજનાદિભિઃ સ્તૂયમાનાઃ પુરં પ્રવિવિશુઃ
પછી એકબીજાને અક્ષતથી મંગળકામના કર્યા પછી, રથચાલકો અને ભાટો દ્વારા પ્રશંસા પામી, તેઓ શહેરમાં પ્રવેશ્યા.
વિદેહનગરાત્પશ્ચિમભાગે નિર્મિતં મંદિરં દશરથઃ પ્રવિવેશ
વિદેહનગરના પશ્ચિમ ભાગમાં બનેલા મહેલમાં દશરથજી પ્રવેશ્યા.
અવશિષ્ટાશ્ચ યથાયોગ્યં ભવનં વિવિશુઃ
બાકીના લોકોએ પણ યોગ્ય રીતે પોતાના-પોતાના નિવાસસ્થાને પ્રવેશ કર્યો.
અથ નારદો મિથિલાં તદાનીમેવાગચ્છત્
ત્યારે જ નારદજી પણ મિથિલા શહેરમાં આવ્યા.
વિદેહોઽપિ દેવર્ષિમભિપૂજ્ય સ્વાગતં દૃષ્ટ્વા ભોજનં કારયિત્વા। સુખાસીનાય મુનયે સઘનસારં તાંબૂલં દત્વા વ્યજ્ઞાપયત્
વિદેહ રાજાએ દેવર્ષિનું સન્માન કરી, સ્વાગત કર્યું, ભોજન કરાવ્યું અને મુનિજીને આરામથી બેઠા રાખી, સુગંધિત પાન આપી વિનંતી કરી.
શ્વો વિવાહે ભવાન્સ્થાતુમર્હતિ કારયિતું વિવાહમ્
કાલે લગ્ન છે, આપ અહીં રહીને લગ્નવિધિ કરો.
શ્વો હિ નક્ષત્રં સૂર્યનક્ષત્રદર્શનં તત્ર વિવાહો ન કર્તવ્ય ઇતિ
કાલે સૂર્યનક્ષત્રનું સંયોગ છે, એ દિવસે લગ્ન કરવું યોગ્ય નથી.
અથ મૌહૂર્તિકં વૃદ્ધગાર્ગ્યમાહૂય રાજા પપ્રચ્છ ક્વ વિવાહમુહૂર્તઃ
પછી રાજાએ વૃદ્ધ ગાર્ગ્ય મુહૂર્તજ્ઞને બોલાવી પૂછ્યું: 'લગ્ન માટે યોગ્ય મુહૂર્ત કયારે છે?'
શ્વ ઇતિ ગાર્ગ્ય ઉવાચ
ગાર્ગ્યએ કહ્યું: 'કાલે.'
રાજા ચ નારદં ગાર્ગ્યં ચોદીક્ષ્ય ભો ઇદમિત્થમિતિ પપ્રચ્છ
રાજાએ નારદજી અને ગાર્ગ્યજી તરફ જોઈને પૂછ્યું: 'શું વાત આવી જ છે?'
અથ નારદો ગાર્ગ્યમુવાચ
પછી નારદજીએ ગાર્ગ્યજીને કહ્યું.
કથમુક્તં લગ્નં દાસ્યસિ
તમે શુભ મુહૂર્ત કેવી રીતે કહેશો?
અથ ગાર્ગ્યો વિષઘટિકાશ્ચ વિહાય લગ્નં દાસ્યામિ ઇત્યુવાચ
ગાર્ગ્યજીએ કહ્યું: 'અશુભ સમય છોડીને હું શુભ મુહૂર્ત કહું છું.'
નારદોપિ બ્રહ્મવચનાનિ કિં ન જાનાસીત્યુક્તવાન્ગાર્ગ્યમ્
નારદજીએ પણ ગાર્ગ્યજીને પૂછ્યું: 'શું તમને બ્રહ્માજીના વચન ખબર નથી?'
ગાર્ગ્યસ્તુષ્ટસ્તાન્દોષાનપઠત્
ગાર્ગ્યજી ખુશ થઈને એ દોષો બોલ્યા.
ઉલ્કા ચ બ્રહ્મદંડશ્ચ મોઘઃ કંપસ્તથૈવ ચ । સર્વકાર્યવિનાશાય દૃષ્ટા વૈ બ્રહ્મણા પુરા
પૂર્વે બ્રહ્માજીએ જોયું હતું કે ઉલ્કા, બ્રહ્મદંડ, વ્યર્થતા અને કંપન — આ બધું જ દરેક કાર્યના વિનાશનું કારણ બને છે.
પ્રતિષ્ઠાસુ વિવાહેષુ મૌંજીબંધાભિષેકતઃ । અન્યેષુ સર્વકાર્યેષુ વિષનાડીર્વિવર્જયેત્
પ્રતિષ્ઠા, લગ્ન, યજ્ઞોપવીત, અભિષેક અને બીજા બધા કાર્યોમાં અશુભ સમય ટાળવો જોઈએ.
અતઃ પરં તુ કાર્ય્યાણાં કરણેન ચ દોષભાક્ । વિવાહાદિષુ કાર્યેષુ દોષમેવ વદામ્યતઃ
આથી, કોઈ પણ કાર્ય કરતાં દોષ લાગે છે; લગ્ન વગેરે કાર્યોમાં હું માત્ર દોષ જ કહું છું.
ઉલ્કા દહેત્કુલં સર્વં બ્રહ્મદંડો વિનાશયેત્ । મોઘસ્તુ મરણા યસ્યાત્કંપઃ કંપાય કર્મ્મણઃ
ઉલ્કા આખું કુળ ભસ્મ કરી નાખે છે; બ્રહ્મદંડ વિનાશ લાવે છે; વ્યર્થતા મૃત્યુનું કારણ બને છે; અને કંપન કાર્યમાં વિક્ષેપ કરે છે.
ઇતિ નારદોક્તમાકર્ણ્ય ગાર્ગ્યો મુનિર્મૌનપરોઽભવત્
નારદજીએ કહ્યું એ સાંભળીને ગાર્ગ્ય મુનિ ચૂપ રહી ગયા.
દધ્યૌ રવિં ગ્રહપતિં વિહાય વિષનાડીર્વિવાહઃ ક્રિયતમિતિ
તેમણે સૂર્યદેવ, ગ્રહોના સ્વામીનું સ્મરણ કર્યું અને કહ્યું: 'અશુભ સમય છોડીને લગ્ન કરો.'
નારદ ઉવાચ- કથં બ્રહ્મવચનમ્
નારદજીએ પૂછ્યું: 'આ કેવી રીતે બ્રહ્માજીનું વચન છે?'
સૂર્ય ઉવાચ- દેશભેદેન વ્યવસ્થોદિતા તદસ્મિન્દેશે વિવાહો વિષઘટિકાં વિહાય કર્તવ્ય એવ
સૂર્યદેવએ કહ્યું: 'પ્રત્યેક પ્રદેશ પ્રમાણે નિયમ નક્કી થયો છે; આ દેશમાં અશુભ સમય છોડીને લગ્ન કરવો જ જોઈએ.'
અથ વૈદેહોઽપિ મિથિલાં નાનાપતાકોપશોભિતાં વિવિધપ્રાસાદગોપુરોદ્યાનદેવતાયતનોપશોભિતામન્યોન્યકેલિચતુરયુવતિજનાનુકીર્ણામુશીરવિરચિતમહાપ્રપાં સુકેલીજનોપશોભિતવિશિખાં । વિવિધપણ્યોપશોભિતરથ્યાં તત્રતત્ર બ્રહ્મઘોષશોભિતમઠાં પ્રતિમંદિરં મીમાંસાદિવ્યાખ્યાનસંપાદિ સામાધ્યયનાં સુપુણ્યહવિર્ગંધસામાદિસ્વરપદક્રમશ્રુતિબ્રાહ્મણવાટિકામનેકપરિવૃઢમંદિરપ્રવેશનિષ્ક્રીતાગુરુકુંકુમાધ્વર્ય્યુવેષાં મૃદુલવસન તાંબૂલ રક્તદંતચ્છદકામિનીમૃદુવચનકઠિનવચનકરસંજ્ઞાનિર્દ્ધારિત પ્રતિવચનવિવિધોપાયના હરણકરજનોપશોભિતાં મૃદુધવલજઘનપરિવીતવસ્ત્રોપરિભાગેન સ્નિગ્ધવર્તુલપરસ્પરસંઘર્ષપયોધરમધ્યપ્રદેશોપશોભિત વામાંસકંદોપશોભિતવનિતાં વિવિધમુક્તાહારજપાસંકાશદશનચ્છદ મંદહાસમાલાકારસહસ્રોપશોભિતાં પુણ્યાસવસાધનમંદિરાં તત્રતત્ર વિચિત્રતોરણાં વિશુદ્ધવીથિકાં તત્રતત્ર સ્થાપિતકલ્પપાદપાં રંભાવિભૂષિતદ્વારાં પુરીં શોભિતાં શોભયામાસ
પછી વિદેહ રાજા મિથિલા શહેરમાં પ્રવેશ્યા, જ્યાં અનેક ધ્વજાઓ, વિવિધ મહેલો, મકાનો, બગીચા, દેવસ્થાનો, રમતમાં તત્પર યુવતીઓ, ઉશીરથી બનેલી મોટી પાવડી, રમતાં લોકોથી ભરેલી શાખાઓ, વિવિધ દુકાનોવાળી ગલીઓ, વેદમંત્રો ગુંજતા મઠો, મીમાંસા વગેરેના પાઠવાળા મંદિરો, સામવેદના પાઠવાળી જગ્યાઓ, સુગંધિત હવનવાળી બ્રાહ્મણ વાડી, ગુરુઓ અને કુંકુમવાળા યજ્ઞકરતાં, નરમ વસ્ત્રવાળી, પાન ખાવાવાળી, લાલ દાંતવાળી, મીઠા અને કઠણ બોલવાવાળી, સંકેતથી વાત કરાવાળી, ભેટો લાવતી, સફેદ વસ્ત્ર પહેરેલી, સ્તન પર કપડાં ઘસાતા, ડાબા ખભા પર શોભતી, વિવિધ મુક્તાહારવાળી, જપાકુસુમ જેવા દાંતવાળી, મીઠા હાસ્યવાળી, મદિરાલયવાળી, સુંદર તોરણવાળી, શુદ્ધ ગલીઓ, કલ્પવૃક્ષો, રંભા દ્વારા શોભિત દ્વારવાળી એવી મિથિલા શહેરે વિશેષ તેજ પામ્યું.